Lëndë Ushqyese Organike për Kanabisin: Kompostimi

• 1. Çfarë është kompostimi?
• 2. Pse të bëjmë kompostim?
• 3. Përfitimet e kompostimit
• 3. a. E mirë për mjedisin
• 3. b. Riciklon mbetjet
• 3. c. Përmirëson tokën
• 3. d. Shton mikroorganizma të dobishëm në tokën tuaj
• 4. Themeloret
• 4. a. Koshi i kompostimit
• 4. b. Lëndë organike
• 4. c. Kujdesi
• 4. d. Durimi
• 4. e. Mirëmbajtja e grumbullit të kompostit
• 4. f. Problemet e zakonshme të kompostit
• 5. Çfarë duhet të kompostoj?
• 5. a. Çfarë nuk duhet të kompostoni?
• 6. Si ta përdor kompostin tim?
• 7. Topdressing i bimëve të kanabisit me kompost të bërë vetë
• 8. Në përfundim

Kompostimi është një metodë organike për të siguruar lëndë ushqyese për tokën, kjo jo vetëm që mund të rezultojë në lule me shije më të mirë por gjithashtu ndihmon për të reduktuar mbeturinat, është një situatë win-win për të gjithë. Shumë kultivues modern janë mësuar me të njëjtën rutinë; ata mbjellin farat feminizuara në tokë dhe vazhdojnë duke ushqyer bimët me lëndë ushqyese të shisheve sipas një orari të rreptë. Ndonëse kjo metodë funksionon shumë mirë dhe prodhon rezultate të qëndrueshme, fokusohet tërësisht te shëndeti i bimës dhe shpesh neglizhon gjendjen e tokës. Për ata që kultivojnë brenda në vazo ku çdo cikël zëvendësohet substrati, kjo nuk është shumë problem.

Megjithatë, duke shfrytëzuar fuqinë e tokës së gjallë, kultivuesit nuk kanë nevojë të hedhin tokën çdo herë dhe të blejnë gjithmonë më shumë kur duan të rrisin kanabis përsëri. Për më tepër, kujdesi ndaj shëndetit të tokës luan një rol të madh jashtë, sidomos kur kultivoni në shtretër të ngritur ose direkt në tokë. Duke u fokusuar në atë çfarë ushqen tokën dhe mikrobet që jetojnë aty brenda, nuk keni nevojë të lodheni për vlera të sakta të lëndëve ushqyese gjatë ushqyerjes së bimëve; mikrobet e tokës do ta bëjnë këtë punë për ju. Kur bëhet fjalë për ndërtimin e një toke të shëndetshme plot me mikrobe dhe lëndë ushqyese, komposti është mbreti! Ky ar i zi përmban shumë përbërës thelbësor që mund të bëjë edhe tokën më të varfër një shtrat pjellorie të gjallë.

1. Çfarë është kompostimi?

Kompostimi përbëhet nga një proces që shndërron mbetjet ushqimore në tokë të pasur me lëndë ushqyese, kjo ndodh sepse mikroorganizmat zbërthejnë mbetjet dhe i bëjnë lëndët ushqyese të disponueshme për bimët. Procesi i kompostimit mbështetet te bakteret, lagështia, dhe oksigjeni, duke pasur këto elemente bashkë dhe lëndë organike të duhura, ofroni mjedisin perfekt për bakteret që të zbërthejnë materialin organik, duke prodhuar nxehtësi.

Nxehtësia e lëshuar ndihmon mikroorganizmat¹ që të "aktivizohen" dhe të fillojnë dekompozimin e materialeve organike, ndërsa oksigjeni dhe lagështia përshpejtojnë zbërthimin. Kjo mënyrë e ripërdorimit të mbeturinave ushqimore nuk është ekskluzive për kanabisin, por është përdorur prej vitesh nga kultivues që duan të reduktojnë mbeturinat duke përfituar, ose duke kursyer para, ose duke krijuar tokë më të pasur. Sapò të futeni në botën e kompostimit, do të zbuloni një fushë jashtëzakonisht komplekse shkencore. Ka shumë mënyra të ndryshme për të kompostuar mbetjet ushqimore dhe ato të kopshtit. Kompostimi i nxehtë ndihmon të përshpejtojë ndjeshëm procesin, por kërkon shumë vëmendje dhe sasi të sakta përbërësish kyç.

Kompostimi i ftohtë, nga ana tjetër, zgjat shumë më tepër por ofron një qasje më pasive që nuk kërkon monitorim të shpeshtë. Për të thjeshtuar kompostimin, mund të mendoni çdo gjë që shtoni si ushqim për mikrobet. Organizmat brenda kupës së kompostit në të vërtetë e hanë këtë material. Me kalimin e kohës, ata zbërthejnë molekulat e mëdha të lëkurës së bananes, rrënjët e karotave dhe copat e drurit në molekula të vogla që marrin pamjen e një substance të zezë të quajtur humus. Në këtë fazë, mund ta shtoni produktin e përfunduar direkt në shtretërit e kopshtit, ose të bëni ekstrakte të ndryshme për ta aplikuar si lagështues tokash apo spërkatje foliare. Është i ngarkuar me lëndë ushqyese dhe mikroorganizma të dobishëm që mund të ndihmojnë për të luftuar një sërë sëmundjesh.

2. Pse të bëjmë kompostim?

Kompostimi është një mënyrë e lirë dhe e thjeshtë për të bërë tokë, nëse e bëni siç duhet do të përfundoni me një ekosistem të gjallë që përmban të gjitha makro dhe mikronutrientët (dhe më tepër) sesa do të merrnit duke blerë ushqyes organikë në një dyqan rritjeje. Bërja e kompostit jo vetëm përmirëson strukturën e tokës por gjithashtu vepron si një burim gradual lëndësh ushqyese që, ndryshe nga lëndët ushqyese sintetike, nuk do t’ju djegë bimët, kështu që nuk po i ushqeni vetëm bimët me lëndë ushqyese të cilësisë më të lartë, por gjithashtu ndihmoni në reduktimin e mbeturinave që përfundojnë në landfille.

3. Përfitimet e kompostimit 

E mirë për mjedisin

Për shkak se po përdorni një alternativë natyrale ndaj lëndëve ushqyese sintetike, po ndihmoni të reduktuar kimikatet në tokë dhe edhe pse mund të duket pak, ju po bëni një ndryshim.

Kompostimi ndihmon tokën të mbajë dioksid karboni, kjo ul emetimet e gazrave, rinovon tokat e rraskapitura dhe redukton erozionin.

Riciklon mbetjet

Kompostimi mund të reduktojë deri në 30% të mbetjeve që prodhoni. Kjo bën një diferencë të madhe sepse kur mbeturinat tuaja të kuzhinës shkojnë në landfill nuk kanë kushte të duhura për dekompozim dhe përfundojnë duke prodhuar metan, i cili është toksik për ne.

Përmirëson tokën

Kompostimi nuk përmirëson vetëm shëndetin e bimës. Ka fuqinë të transformojë edhe tokat më të varfra në lëndë ushqyese. Jo vetëm që komposti përmban shumë lëndë ushqyese, por ndihmon tokën t’i mbajë ato. Si pjesa e argjilit në tokë, komposti ka një ngarkesë negative elektrike. Kjo e lejon të mbajë lëndë ushqyese jonike me ngarkesë pozitive, si amoniumin, kalciumin dhe magnezin. Komposti gjithashtu rrit ajrosjen, kullimin dhe strukturën e përgjithshme të tokës. 

Shton mikroorganizma të dobishëm në tokën tuaj

Mikroorganizmat ndihmojnë për të ajrosur tokën, zbërthejnë lëndët ushqyese për t’i bërë ato më të disponueshme dhe mund të parandalojnë sëmundjet e bimëve.

4. Themeloret

Nuk ju duhet shumë për të filluar nga e para; materialet bazë janë një kosh kompostimi dhe mbetjet që duhet të nisni procesin, megjithëse diçka që ju duhet patjetër dhe nuk mund ta blini është durimi dhe kujdesi për mikroorganizmat.

Koshi i kompostimit

Për të filluar kompostimin nuk ju duhet shumë, fillimisht duhet të dini ku doni ta bëni. Kompostimi mund të bëhet brenda në një kosh plastik, kuti druri ose në një kube me tulla, ose jashtë mbi një fletë plastike ose direkt mbi tokë. 

Vendi ku do të bëni kompostin mund të ndërtohet lehtë nga vetë ju dhe nuk ka nevojë të jetë luksoz fare, mjafton të krijoni një strukturë-si-kosh që mund të mbyllet për të ruajtur lagështinë.

Lëndë organike

Komposti përbëhet nga dekompozimi i lëndës organike¹ për të bërë lëndët ushqyese të disponueshme në tokë, ndaj lënda organike është thelbësore që të funksionojë, mund të zgjidhni cilat fruta e perime (dhe të tjera) do të kompostoni por në përgjithësi ka dy lloje lënde organike: Lëndë e gjelbër (azotike) dhe lëndë kafe (karbonike).

Raporti i balancuar mes të dyjave është thelbësor që mikroorganizmat të shumohen; nuk ka ndonjë frut që është më i mirë se tjetri. Nëse po rritni kanabis duhet të siguroni mbetje të pasura me Azot, Fosfor dhe Kalium që janë makronutrientët dhe gjenden tek:

• Azot: Sallatë jeshile, spinaq, rukola;

• Fosfor: Lëvozhga veze, pleh;

• Kalium: Banane, kastravec, lakër.

Mos harroni se lënda organike tërheq mizat dhe buburrecët të cilët mund të lënë vezët e tyre në koshin e kompostit, ndaj për siguri përdorni një kapak ose një rrjetë kunder mushkonjave sipër për ta shmangur këtë.

Kujdesi

Brenda koshi janë mikroorganizma të gjallë prandaj duhet të siguroheni që janë me të vërtetë të gjallë.

Çdo 1-2 javë kontrolloni që komposti juaj të jetë i lagësht, kujdes se shumë ujë mund të vrasë mikroorganizmat, por sigurohuni të jetë i lagësht; nëse nuk është, ujiteni lehtë.

Koshi i kompostit nuk ka nevojë për shumë dritë dielli, siguroheni që të jetë në hije dhe të ketë kullim të mirë sepse dekompozimi prodhon lëng që mund të mbytë mikroorganizmat.

Nëse doni ta përshpejtoni akoma më shumë procesin, mund të bëni vermikompostim; ky proces përdor krimba që hanë mbetjet ushqimore dhe prodhojnë humus (d.m.th. jashtëqitje krimbash).

Durimi

Ndër të gjitha, kjo është pjesa më e vështirë. Kompostimi kërkon kohë, nuk do jetë gati brenda natës, procesi i dekompozimit zgjat të paktën 1 muaj kështu që duhet të jeni të durueshëm, sa më gjatë t’i lini mikroorganizmat të punojnë, aq më i përqendruar do të jetë komposti juaj, prandaj është e domosdoshme t’i lini të bëjnë punën e tyre.

Mirëmbajtja e grumbullit të kompostit

Fatmirësisht, grumbujt e kompostit nuk kërkojnë mirëmbajtje të madhe. Mikroorganizmat bëjnë pjesën më të madhe të punës duke zbërthyer të gjithë lëndën organike vetë por mbani mend që përdorimi i një sfurku ose lopate për të kthyer grumbullin do përshpejtojë përbërjen. Kjo mund të bëhet çdo 10 ditë ose më shumë. 

Kohëzgjatja për të cilën grumbulli i kompostit është gati për përdorim është një çështje pakëz gri. Disa ekspertë thonë se vetëm 30 ditë janë të mjaftueshme, të tjerë thonë se nevojiten 6 muaj ose më tepër për dekompozim të plotë organik. Nëse jetoni në klimë të ngrohtë e të lagësht procesi shpejtohet, por në përgjithësi është mirë ta ktheni çdo 10 ditë dhe të shihni se si po ecën dekompozimi. 

Problemet e zakonshme të kompostit

Ka disa probleme të zakonshme që mund të shfaqen në një grumbull komposti. Fatmirësisht, shumicën mund t’i zgjidhni lehtë.

Komposti shumë i lagësht 

Grumbujt tepër të lagësht komposti zakonisht nuk kanë mjaftueshëm oksigjen për mikroorganizmat dhe në raste të rënda mund t’i vrasin ato. Mund të ketë një erë të keqe nëse komposti është shumë lagësht. Zgjidhja është të ajroset toka mirë me sfurk dhe të shtohet material i thate si kashtë ose gjethe të thata.

Grumbulli mban erë amoniaku

Kjo është shenjë që ka shumë tepër azot në kompost. Shtimi i materialeve të thata, të pasura me karbon, do të ulë shpejt nivelin e azotit dhe do të shpëtojë grumbullin tuaj. 

Grumbulli nuk nxehet

Kjo ndodh më së shumti nga tharja e tepërt e kompostit. Mund të jetë pak e vështirë për të mbajtur grumbullin mjaft të lagësht pa tepruar ujin, por me pak praktikë e përvojë bëhet më e lehtë. Rregulli i artë është të mbajë lagështinë aq sa të ndjehet i njomë me dorë, pa u bërë shumë i lagësht apo i tejmbushur me ujë. 

Komposti është shumë i trashë dhe nuk dekompozon gjithçka

Kjo nuk është domosdoshmërisht problem, por disa kultivues preferojnë kompost të imët. Disa mbetje, si kocet e misrit dhe lëvozhgat e vezëve, mund të duhen muaj të tërë për t’u dekompozuar plotësisht. Nëse kjo ju shqetëson, përdorni një sitë të madhe kopshti dhe kaloni kompostin përmes saj para se ta shtoni në kopsht. 

4. Çfarë duhet të kompostoj?

Ajo që vendosni në kompostvarët nga qëllimi juaj dhe çfarë keni, por kini parasysh që të gjitha materialet e kompostueshme janë ose me karbon (lëndë kafe) ose me azot (lëndë e gjelbër) kështu që keni nevojë për një balancë rreth 50/50 që kompostimi të funksionojë.

Lënda e gjelbër² ofron azot dhe është burim proteinash ndërsa lënda kafe është e pasur me karbon që ndihmon mikroorganizmat të dekompozojnë mbetjet si dhe ndihmon për të ajrosur koshin e kompostit.

Ja një udhëzues i përgjithshëm i lëndës së gjelbër dhe kafes që mund të përdorni në koshin tuaj:

Këto janë vetëm sugjerime, mund të përdorni çdo gjë që keni në dispozicion përderisa ruani raportin 50/50. Kini parasysh që mikroorganizmat kanë nevojë për karbon për të marrë energji dhe azot për të dekompozuar e riprodhuar, prandaj gjithmonë duhet të keni lëndë kafe në koshin tuaj të kompostit.

Çfarë nuk duhet të kompostoni?

• Ju nuk duhet të kompostoni mish, peshk apo kocka; ka teknika të tjera (bokashi) që fokusohen në dekompozimin e këtyre por në këtë kompost ndjell insekte.
• Shmangni kompostimin e bimëve të sëmura, sëmundje si virusi i mozaikut të duhanit mund të qëndrojë në tokë dhe të infektojë të gjitha bimët që do ushqeni me këtë kompost.
• Mos përdorni kurrë jashtëqitje maceje ose qeni.
• Citrikët mund të dëmtojnë mikroorganizmat ndaj shmangni limonin, mandarinat ose portokallet. 

5. Si ta përdor kompostin tim?

Komposti mund të përzihet me tokë por sasia varet nga sa gjatë e keni lënë atë të dekompozohet; mund ta përdorni sapo të kalojë 30 ditë por lënia më gjatë sjell përqendrim më të lartë lëndësh ushqyese që do të rezultojë në nevojë për më pak kompost për bimë.

Nuk keni pse të shqetësoheni për djegien e bimëve tuaja kështu që sasia që përzieni varet nga koha që i duhen bimëve të kanabisit nga fara në korrje; si udhëzues mund të përzieni 50% kompost me 50% tokë dhe të shtoni më shumë nëse është e nevojshme, mos harroni që komposti punon si pleh me lëshim të ngadaltë kështu që mund ta shtoni të sigurt gjatë gjithë periudhës së rritjes.

Nëse e keni lënë kompostin gjatë dhe është i fortë, mund të përzieni 1 pjesë kompost me 4 pjesë tokë, për shembull nëse përzieni 1 kg tokë, bëjeni 800g tokë me 200g kompost.

6. Topdressing i bimëve të kanabisit me kompost të bërë vetë

Ndonëse ka shumë mënyra për t'u ofruar bimëve të kanabisit kompost të bërë në shtëpi, metoda jonë e preferuar është topdressing. Çfarë është topdressing? Është shumë e thjeshtë dhe është fiks ashtu siç tingëllon. Për të bërë topdressing, mjafton të shtoni një shtresë komposti rreth bazës së bimës. Komposti është një pleh me lëshim të ngadaltë, dhe duke përdorur topdressing, ngadalësoni edhe më shumë këtë periudhë lëshimi.  Pas topdressing, mjafton vetëm të ujisni rregullisht bimët si zakonisht. Ujitja do të mundësojë që komposti të zbërthehet natyrshëm dhe të futet në substratin e rritjes ku lëndët ushqyese të liruara do të ndihmojnë bimën tuaj të rritet shëndetshëm gjatë gjithë ciklit. Kujtoni se topdressimi nuk ndihmon në korrigjimin e mangësive në ushqyes. 

7. Në përfundim

Kompostimi është një mënyrë e lirë dhe efektive për të ushqyer bimët, sepse mund ta bëni si të doni dhe mund ta personalizoni për nevojat tuaja dhe më e mira është se mund ta bëni me mbetje të lira që gjenden në çdo shtëpi. Nëse dini më shumë rreth kompostimit na lini një koment më poshtë!

Referenca të jashtme:

1. Komposti dhe mikrobiologjia e kompostit: Epoka "-Omics" - St. Martin, Chaney & Rouse-Miller, Judy & Thomas, Gem & Vilpigue, Piterson. (2020).

2. Parametrat e kompostimit dhe cilësia e komposterit: një përmbledhje letrare - Azim, K & Soudi, Brahim & Boukhari, S & Périssol, Claude & Roussos, S & Thami-Alami, Imane. (2020).

Kjo postim është përditësuar së fundmi më 7 prill 2022.