Κάνναβη στην Ολλανδία: Οδηγός Νομικού Καθεστώτος

• 1. Κανόνες Χρήσης και Κατοχής
• 1. a. Οδήγηση Υπό την Επίδραση
• 2. Καλλιέργεια για Προσωπική Χρήση
• 2. a. Σπόροι Κάνναβης στην Ολλανδία
• 3. Χαλαρές Πολιτικές για τα Ναρκωτικά
• 4. Το Μοντέλο του coffeeshop
• 4. a. Όχι Για Τουρίστες;
• 4. b. Το backdoor Πρόβλημα
• 5. Φαρμακευτική Κάνναβη
• 5. a. Είναι το cbd νόμιμο στην Ολλανδία;
• 6. Συμπεράσματα

Εδώ και πολλές δεκαετίες, η Ολλανδία αποτελεί Μέκκα για τους λάτρεις της κάνναβης από το Ηνωμένο Βασίλειο, την ηπειρωτική Ευρώπη και ουσιαστικά από όλον τον κόσμο. Τα διάσημα coffeeshops του Άμστερνταμ, όπου μπορεί κανείς να επιλέξει από ένα πλούσιο μενού κάνναβης, καθώς και τα τακτικά φεστιβάλ μαριχουάνας, μπορεί να δημιουργούν την εντύπωση ότι η κάνναβη είναι νόμιμη εδώ, όμως στην πραγματικότητα δεν είναι. Αντίθετα, η κάνναβη έχει αποποινικοποιηθεί και γίνεται ανεκτή στη χώρα αυτή, οπότε, ενώ αποτελεί σχετικά ασφαλές μέρος για χρήστες, είναι πάντα καλό να γνωρίζεις ακριβώς τα όριά σου σε νομικά θέματα: τι επιτρέπεται και τι όχι.

Κανόνες Χρήσης και Κατοχής

Στην Ολλανδία δεν υπάρχουν νόμοι που να αποποινικοποιούν την κατοχή ή το κάπνισμα μικρών ποσοτήτων κάνναβης. Και οι δύο αυτές πράξεις εξακολουθούν να είναι παράνομες. Ωστόσο, επίσημες οδηγίες συμβουλεύουν την αστυνομία να μην ασκεί διώξεις σε χρήστες κάνναβης που κατέχουν λιγότερο από 5 γραμμάρια μαριχουάνας. Η αστυνομία μπορεί να κατάσχει την ουσία και αυτό είναι κάτι που συμβαίνει όταν σε σταματήσουν και ελέγξουν το αυτοκίνητό σου κοντά στα σύνορα.

Μπορείς να καπνίσεις κάνναβη ανοιχτά εκεί όπου πωλείται, δηλαδή στα coffeeshops, ωστόσο βεβαιώσου ότι το τσιγάρο σου δεν περιέχει καπνό – η Ολλανδία έχει ψηφίσει νόμο που απαγορεύει το κάπνισμα τσιγάρων σε χώρους εστίασης. Είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου ο καπνός ρυθμίζεται αυστηρότερα από την καθαρή κάνναβη. Για καπνιστικά προϊόντα που περιέχουν καπνό, τα coffeeshops διαθέτουν ειδικούς διαχωρισμένους χώρους καπνίσματος.

Οδήγηση Υπό την Επίδραση

Απαγορεύεται να οδηγείς υπό την επήρεια μαριχουάνας και η αστυνομία μπορεί να απαιτήσει από τον οδηγό να υποβληθεί σε εξέταση αν υπάρχουν λόγοι να πιστεύεται ότι έχει επηρεαστεί. Το τεστ είναι υποχρεωτικό σε περίπτωση σοβαρού τροχαίου ατυχήματος και αν ο οδηγός αποτύχει, η ποινή μπορεί να είναι ιδιαίτερα βαριά. Αν το ατύχημα προκάλεσε σωματική βλάβη, προβλέπεται ποινή έως και 2 χρόνια φυλάκιση· σε περίπτωση θανατηφόρου ατυχήματος – έως και 9 χρόνια.

Καλλιέργεια για Προσωπική Χρήση

Όπως και με την προσωπική κατοχή και χρήση, η καλλιέργεια φυτών κάνναβης δεν έχει αποποινικοποιηθεί ποτέ, όμως η αστυνομία δεν θα σε διώξει ούτε θα σε επιβάλει πρόστιμο αν καλλιεργείς έως και 5 φυτά. Η καλλιέργεια σε μεγαλύτερη κλίμακα απαγορεύεται και τιμωρείται αυστηρά από τον νόμο.

Σπόροι Κάνναβης στην Ολλανδία

Η χώρα διαθέτει μια ανεπτυγμένη βιομηχανία σπόρων κάνναβης, με πολλούς διάσημους εκτροφείς και μεγάλες τράπεζες σπόρων να δραστηριοποιούνται στην Ολλανδία. Ωστόσο, όλοι λειτουργούν σε νομικό κενό, μιας και δεν υπάρχει νόμιμος τρόπος απόκτησης σπόρων χωρίς να παραβιαστεί ο νόμος για την καλλιέργεια. Παρ' όλα αυτά, η Ολλανδία είναι από τις λίγες χώρες στον κόσμο όπου πακέτα σπόρων κάνναβης εκτίθενται ανοιχτά στα καταστήματα.

Χαλαρές Πολιτικές για τα Ναρκωτικά

Όπως και άλλα κράτη, η Ολλανδία υπέγραψε τη Σύμβαση του ΟΗΕ του 1961 για τα Ναρκωτικά, που απαιτεί από τις χώρες να απαγορεύσουν τη ψυχαγωγική χρήση ψυχοδραστικών ουσιών και να εφαρμόσουν απαγόρευση στην παραγωγή και διακίνησή τους. Ωστόσο, ήδη από τη δεκαετία του 1970, η Ολλανδία αποφάσισε να ακολουθήσει πολιτικές πέρα από την πολιτική μηδενικής ανοχής, με στόχο τη μείωση της βλάβης από τη χρήση παράνομων ουσιών.

Η χώρα χώρισε τα παράνομα ναρκωτικά σε δύο διακριτές κατηγορίες – «ήπια ναρκωτικά», στα οποία περιλαμβάνεται η κάνναβη, και «σκληρά ναρκωτικά» όπως η ηρωίνη και η κοκαΐνη. Ο δηλωμένος στόχος ήταν να διαχωριστούν οι αγορές των δύο αυτών κατηγοριών. Αν ο χρήστης μπορούσε να αγοράσει το ήπιο ναρκωτικό του σε ένα περίπου νόμιμο περιβάλλον, δε θα εκτίθετο στα σκληρά ναρκωτικά ούτε στους κινδύνους εγκλήματος και βίας που τα συνοδεύουν.

Το Μοντέλο του Coffeeshop

Τα coffeeshops του Άμστερνταμ και άλλων πόλεων διαφέρουν από τα παραδοσιακά coffeehouses. Tα πρώτα είναι χώροι όπου προσφέρονται κάνναβη και προϊόντα της. Χάρη στην πολιτική της μη εφαρμογής του νόμου, συνήθως κανείς δεν ενοχλεί τους ιδιοκτήτες ή τους πελάτες, οπότε μπορείς να πας σε ένα coffeeshop, να αγοράσεις ένα joint, ένα «space cake» ή οποιοδήποτε άλλο προϊόν κάνναβης, να το καταναλώσεις εκεί ή να το πάρεις μαζί σου.

Υπάρχουν κάποιοι βασικοί κανόνες για αυτές τις επιχειρήσεις: εξυπηρετούν μόνο άτομα άνω των 18 ετών, απαγορεύεται η πώληση αλκοόλ και υπάρχουν περιορισμοί στη διαφήμιση. Αυτοί οι περιορισμοί οδήγησαν σε ιδιαίτερη αισθητική των coffeeshops στην Ολλανδία: αντί για φύλλα κάνναβης, συχνά χρησιμοποιούνται φοινικόδεντρα ή διάφορα σύμβολα και χρώματα που σχετίζονται με τη Rastafari.

Υπάρχει επίσης τάση να απαγορεύονται coffeeshops κοντά σε σχολεία. Η απαιτούμενη απόσταση μπορεί να κυμαίνεται από 200 μέτρα μέχρι αρκετά χιλιόμετρα, ανάλογα με τους κανόνες του κάθε δήμου. Υπάρχει και νόμος που επιτρέπει στους δήμους να απαιτήσουν το πλήρες κλείσιμο των coffeeshops στην περιοχή τους.

Μέχρι στιγμής, πολύ λίγες πόλεις αποφάσισαν να εφαρμόσουν σκληρή γραμμή όσον αφορά τα coffeeshops, αλλά πολλοί δε θέλουν να τα έχουν κοντά τους – τα καταστήματα αυτά μετατρέπουν μια πόλη σε προορισμό για τουρισμό ναρκωτικών, όπου συχνά ομάδες θορυβωδών νεαρών από γειτονικές χώρες όπως το Βέλγιο, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαταράσσουν την ησυχία. Ο τουρισμός ναρκωτικών μπορεί να επηρεάσει και τα επίπεδα εγκληματικότητας. Παρόλα αυτά, τα συντηρητικά κόμματα συχνά προσπαθούν να περιορίσουν τα coffeeshops στηριζόμενα κυρίως σε ηθικά επιχειρήματα.

Όχι Για Τουρίστες;

Έχουν υπάρξει απόπειρες να επιτρέπεται η είσοδος στα coffeeshops μόνο στους ντόπιους κατοίκους. Οι υποστηρικτές βλέπουν αυτό το μοντέλο ως σύστημα κλειστών λεσχών, όπου υπάρχει όριο στον αριθμό των μελών και απαιτείται κάρτα μέλους. Αυτή η κάρτα χορηγείται μόνο σε κατοίκους της χώρας, και κάθε κάτοικος μπορεί να ανήκει σε μία μόνο λέσχη.

Μερικοί δήμοι θεωρούν ότι το να απαγορευτεί η είσοδος τουριστών στα coffeeshops προσφέρει μια πιο ήσυχη ζωή, και οι γειτονικές χώρες ασκούν συχνή πίεση στην Ολλανδία να μην είναι προσβάσιμη η κάνναβη στους πολίτες τους, αλλά μέχρι τώρα μόνο το Μάαστριχτ δοκιμάζει ένα «weed passport», το οποίο εκδίδεται μόνο σε Ολλανδούς και απαιτείται για την είσοδο σε coffeeshop.

Το Backdoor Πρόβλημα

Οι τρέχουσες ρυθμίσεις αγνοούν σκόπιμα το «frontend» της επιχείρησης – ο ιδιοκτήτης ενός καταστήματος μπορεί να πουλά μικρές ποσότητες κάνναβης σε ενήλικες, και οι πελάτες να την αγοράζουν και να την καταναλώνουν χωρίς φόβο δίωξης, αλλά από πού προέρχεται το προϊόν; Δεν υπάρχει νόμιμη οδός – δεν μπορείς να παράγεις, να μεταφέρεις ή να πωλήσεις μεγάλες ποσότητες μαριχουάνας νομίμως στην Ολλανδία.

Η αστυνομία απλώς αγνοεί το πώς οι ιδιοκτήτες των cafe προμηθεύονται το προϊόν και σπάνια ερευνά την αλυσίδα εφοδιασμού. Ωστόσο, οι επικριτές επισημαίνουν αυτές τις αντιφάσεις και ζητούν είτε την κατάργηση του συστήματος (δηλ. το κλείσιμο όλων των coffeeshops στη χώρα) ή τη νομιμοποίηση της μαζικής παραγωγής.

Τον Δεκέμβριο του 2023, οι πόλεις Tilburg και Breda ανακοίνωσαν την έναρξη πιλοτικού προγράμματος που για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας θα διαθέσει νόμιμα καλλιεργημένη κάνναβη στα coffeeshops. Επίσης παρέχει μικρά έσοδα στο κράτος, ενώ θα επιτρέψει την πώληση ελεγμένων προϊόντων γνωστής ποιότητας.

Φαρμακευτική Κάνναβη

Στην Ολλανδία, η φαρμακευτική μαριχουάνα είναι νόμιμη από το 2003. Υπεύθυνο κρατικό όργανο για την παραγωγή του φαρμάκου είναι το Office of Medicinal Cannabis (OMC). Συνεργάζεται με αδειοδοτημένους καλλιεργητές για την παραγωγή κάνναβης και προμηθεύει τα φαρμακεία, νοσοκομεία και γιατρούς. Όλοι οι φαινοτυπικοί τύποι κάνναβης του προγράμματος είναι τυποποιημένοι, με αυστηρό έλεγχο ποιότητας. Το περιεχόμενο των κανναβινοειδών ελέγχεται εργαστηριακά με τα επίπεδα THC να κυμαίνονται από κάτω του 1% (σε ποικιλίες πλούσιες σε CBD) ως 22%.

Είναι το CBD νόμιμο στην Ολλανδία;

Ναι, το έλαιο CBD και άλλα προϊόντα πωλούνται νόμιμα στην Ολλανδία. Πρέπει να πληρούν τις εξής προϋποθέσεις – να περιέχουν λιγότερο από 0,05% THC και να μην προβάλλονται ως φάρμακα. Η πώληση προϊόντων CBD είναι δυνατή βάσει του κανονισμού Novel Food και ο πωλητής οφείλει να λάβει σχετική άδεια.

Συμπεράσματα

Παρόλο που η κάνναβη παραμένει τεχνικά παράνομη στην Ολλανδία, όσοι την επισκέπτονται ή μένουν για μεγαλύτερο διάστημα δύσκολα θα αντιμετωπίσουν προβλήματα αν κρατήσουν τη χρήση τους σε μικρές ποσότητες για προσωπική χρήση, προμηθεύονται την ουσία από coffeeshops και δεν επιχειρήσουν διακίνηση έξω από τη χώρα. Όλα αυτά καθιστούν την Ολλανδία ένα από τα πιο ασφαλή μέρη στον κόσμο για τους φίλους της κάνναβης.