กัญชาในประเทศไทย: คู่มือสถานะทางกฎหมาย

• 1. กฎหมายกัญชาในประเทศไทย
• 1. a. การครอบครองและการใช้
• 1. b. การขาย
• 1. c. การเพาะปลูก
• 2. Cbd ถูกกฎหมายในประเทศไทยหรือไม่
• 3. การส่งเมล็ดกัญชามายังประเทศไทยถูกกฎหมายหรือไม่
• 4. กัญชาทางการแพทย์ในประเทศไทย
• 5. กัญชงอุตสาหกรรมในประเทศไทย
• 6. ประวัติศาสตร์และการเมือง
• 7. ข้อควรรู้สำหรับผู้สนใจ

ประเทศไทยที่มีชื่อเสียงในด้านธรรมชาติที่งดงามและชายหาดเขตร้อน เป็นจุดหมายปลายทางท่องเที่ยวยอดนิยมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีประชากรราว 70 ล้านคน และมีนักท่องเที่ยวมากกว่า 40 ล้านคนต่อปี และด้วยการเปลี่ยนแปลงกฎหมายกัญชาล่าสุด ตัวเลขนี้อาจเพิ่มสูงขึ้นอีกในปีต่อๆ ไป แล้วสถานการณ์กัญชาในประเทศไทยเป็นอย่างไร?

หลายประเทศในเอเชียขึ้นชื่อเรื่องกฎหมายยาเสพติดที่เข้มงวดรุนแรง แม้แต่การกระทำผิดเล็กน้อยก็มีโทษจำคุกตลอดชีวิต อย่างไรก็ตาม รัฐบาลไทยได้หันนโยบายกลับอย่างน่าประหลาดใจ ด้วยการเปลี่ยนแปลงกฎหมายกัญชาอย่างจริงจัง ในบทความวันนี้ เราจะเจาะลึกกฎหมายกัญชาไทยและตอบคำถามยอดฮิตของคุณ - กัญชาถูกกฎหมายในประเทศไทยหรือไม่?

กฎหมายกัญชาในประเทศไทย

ในการเปลี่ยนแปลงที่น่าตกตะลึงและเป็นประวัติการณ์ รัฐบาลไทยได้ ปลดล็อกการใช้และครอบครองกัญชาในเดือนมิถุนายน 2565 โดยก่อนหน้านี้ได้เปิดให้ใช้กัญชาทางการแพทย์ในปี 2561 แล้ว และคณะกรรมการอาหารและยาได้ถอดกัญชาออกจากบัญชียาเสพติดประเภท 5 อย่างเป็นทางการ ส่งผลให้การครอบครอง เพาะปลูก แจกจ่าย บริโภค และขายกัญชาไม่ถือว่าผิดกฎหมายอีกต่อไป และทุกคนที่เคยมีคดีเกี่ยวกับกัญชาจะได้รับการลบประวัติอาชญากรรม

อย่างไรก็ตาม ในขณะที่หลายประเทศที่ปลดล็อกหรือรับรองกัญชาได้มีการออกกฎเกณฑ์ชัดเจน การเปลี่ยนแปลงของไทยยังไม่มีกรอบชัดเจนเรื่องการผลิต การขาย หรือการแจกจ่าย ถึงแม้การปลดล็อกจะเป็นเรื่องน่ายินดี แต่เส้นแบ่งระหว่างสิ่งที่ถูกและผิดกฎหมายก็ยังค่อนข้างคลุมเครือ มาทำความเข้าใจรายละเอียดของกฎหมายกัญชาไทยกันต่อ

การครอบครองและการใช้

หลังการเปลี่ยนแปลงกฎหมาย การครอบครองกัญชาไม่ใช่อาชญากรรมเหมือนในอดีต ก่อนหน้านี้ ผู้ที่ครอบครองกัญชาแม้เพียงปริมาณเล็กน้อยอาจถูกลงโทษจำคุกสูงสุดถึง 5 ปี อย่างไรก็ตาม แม้การครอบครองและการใช้ส่วนตัวจะไม่ผิดอีกต่อไป แต่การสูบหรือใช้กัญชาในที่สาธารณะยังคงผิดกฎหมาย โดยรัฐบาลไทยมีความกังวลเรื่อง 'เอฟเฟกต์แบบอัมสเตอร์ดัม' ที่อาจเกิดขึ้นจากการเปิดเสรีมากขึ้น

หลังจากการปลดล็อกในช่วงฤดูร้อน พบว่าการใช้ในที่สาธารณะเพิ่มสูงขึ้น เจ้าหน้าที่ไทยจึงต้องแจ้งเตือนประชาชนเกี่ยวกับพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 ที่ห้ามการก่อความรำคาญจากควันหรือกลิ่น ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับ 25,000 บาท (ประมาณ 690 ดอลลาร์สหรัฐ) และจำคุก 3 เดือน แม้คาดว่าไทยจะเดินหน้าสู่เสรีภาพกัญชาเต็มรูปแบบ แต่ปัจจุบันยังไม่ควรใช้ในที่สาธารณะ

การขาย

ถึงแม้กัญชาจะไม่ใช่สารเสพติดผิดกฎหมายในไทยแล้วและยังไม่มีกรอบกฎหมายที่สมบูรณ์ แต่ขณะนี้มีร้านขายกัญชาหลายสิบแห่งเปิดให้บริการในกรุงเทพฯ และพื้นที่อื่นๆ

ดังนั้น ตลาดกัญชาในขณะนี้จึงอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน อย่างไรก็ตาม รัฐบาลไทยก็แสดงเจตนารมณ์ที่จะพัฒนาอุตสาหกรรมนี้ให้มีเสรีภาพและเป็นมิตรต่อนักท่องเที่ยวในอนาคตอันใกล้

การเพาะปลูก

จากเดิมที่การเพาะปลูกเคยเป็นอาชญากรรมร้ายแรง ปัจจุบันสามารถปลูกกัญชาเพื่อใช้เองที่บ้านอย่างถูกกฎหมายในประเทศไทย หลังจากถอดกัญชาออกจากบัญชียาเสพติด คนไทยสามารถปลูกกัญชาได้สูงสุดหกต้นต่อครัวเรือน นอกจากนี้รัฐยังส่งเสริมให้ประชาชนปลูกกัญชาเอง ด้วยการแจกเมล็ดกัญชาไทยหนึ่งล้านเมล็ดแก่ประชาชนเพื่อจุดประกายกระแสปลูกกัญชาที่บ้าน

ประชาชนที่ต้องการปลูกกัญชาต้องลงทะเบียนกับหน่วยงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง และหากต้องการเปิดฟาร์มก็สามารถขอใบอนุญาตจากรัฐได้ ประเทศไทยเป็นชาติแรกในเอเชียที่ก้าวสู่การรับรองการปลูกกัญชาอย่างถูกกฎหมาย ซึ่งถือเป็นก้าวที่กล้าหาญสำหรับรัฐบาลไทย และปฏิเสธไม่ได้ว่าประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่คาดว่าจะได้รับนั้นกระตุ้นให้ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วนี้

CBD ถูกกฎหมายในประเทศไทยหรือไม่

CBD ออยล์และสารสกัด CBD สามารถซื้อและใช้ได้อย่างถูกกฎหมายในประเทศไทย แม้ว่า CBD จะถูกกฎหมาย แต่ในต่างจังหวัดอาจหาซื้อได้ยาก และอาจเหมาะจะสั่งซื้อทางออนไลน์มากกว่า

การส่งเมล็ดกัญชามายังประเทศไทยถูกกฎหมายหรือไม่

ใช่ - จากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายกัญชาในปี 2565 ตอนนี้ถูกกฎหมายในการส่ง เมล็ดกัญชา เข้าประเทศไทย อีกทั้งเพื่อผ่อนคลายข้อจำกัดการนำเข้าเมล็ดกัญชาและกัญชง กรมวิชาการเกษตรได้ออกประกาศใหม่ในปี 2565 ทำให้ ไม่ผิดกฎหมายอีกต่อไปในการนำเข้าเมล็ดกัญชาเข้าไทย หมายความว่า ทั้งเมล็ดกัญชงและกัญชาสามารถนำเข้าทางอากาศ ทางทะเล หรือทางบกได้ ไม่จำกัดเฉพาะทางเครื่องบินเท่านั้น

กัญชาทางการแพทย์ในประเทศไทย

รัฐบาลไทยลงมติ อนุมัติการใช้กัญชาเพื่อการแพทย์เมื่อเดือนธันวาคม 2561 ทำให้ไทยเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เดินหน้ามาตรการนี้ การแก้ไขกฎหมายดังกล่าวได้รับเสียงเห็นด้วย 166 เสียงจากสภานิติบัญญัติแห่งชาติ โดยมีเพียง 13 คนงดออกเสียง ไม่มีผู้ใดคัดค้าน ก่อนการเปลี่ยนแปลงล่าสุด ไทยอนุมัติให้ใช้กัญชาทางการแพทย์ได้กับโรคเพียง 3 ประเภทคือ:

• คลื่นไส้และ/หรือเบื่ออาหารในผู้ป่วยเคมีบำบัด
  
• โรคลมชักในเด็ก,
  
• โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง
  

แต่เมื่อมีการปรับปรุงกฎหมาย โรงพยาบาลและแพทย์มีเสรีภาพมากขึ้นในการจ่ายกัญชาเพื่อรักษาโรคอื่นๆ ทั้งยังมีคณะกรรมการควบคุมยาเสพติดไทยร่วมมือกับหน่วยงาน FDA สหรัฐอเมริกาในการกำกับดูแลการวิจัยเกี่ยวกับกัญชา ทำให้คาดว่าในอนาคตอาจมีผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ที่ได้รับการรับรองจาก FDA วางจำหน่ายในไทย

กัญชงอุตสาหกรรมในประเทศไทย

ด้วยการเปลี่ยนแปลงกฎหมายกัญชาในไทยล่าสุด มีแนวโน้มว่าอุตสาหกรรมกัญชงในประเทศจะเติบโตอย่างมากทั้งในเร็วๆ นี้และปีต่อๆ ไป รัฐบาลไทยเริ่มวางกฎเกณฑ์การควบคุมกัญชงตั้งแต่ปี 2561 โดยกระทรวงสาธารณสุขออกข้อกำหนดเพื่อกำกับการผลิต แจกจ่าย และครอบครองกัญชง การเปลี่ยนแปลงปี 2561 อนุญาตให้มีการเพาะปลูกในระดับอุตสาหกรรมได้หลังได้รับใบอนุญาตจากทางการ

เมื่อรัฐบาลตระหนักถึงศักยภาพทางเศรษฐกิจมหาศาลจากอุตสาหกรรมนี้ การปลดล็อกกัญชาก็ช่วยผลักดันธุรกิจนี้ให้เติบโตอย่างรวดเร็ว ตามข้อมูลจากหอการค้าไทยคาดว่า ตลาดกัญชงและกัญชาในไทยจะมีมูลค่ารวม 43,000 ล้านบาท (1.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภายในปี 2568

ภายใต้กฎใหม่ บุคคลทั่วไปสามารถปลูกกัญชงได้โดยเพียงแค่ลงทะเบียนกับหน่วยงานท้องถิ่น ส่วนผู้ผลิตเชิงพาณิชย์จะยังต้องได้รับใบอนุญาต หลังปรับเปลี่ยนกฎหมาย มีผู้ลงทะเบียนปลูกกัญชงหรือกัญชามากกว่า 120,000 คน นับตั้งแต่กฎหมายใหม่มีผลบังคับใช้ช่วงฤดูร้อนปี 2565 กระบวนการใหม่ๆ ง่ายขึ้นเพื่อผลักดันให้ภาคธุรกิจเติบโต ขณะนี้ผู้ปลูกสามารถลงทะเบียนผ่านระบบออนไลน์ของ FDA ได้โดยไม่จำกัดจำนวน

อย่างไรก็ตาม แม้กระบวนการเชิงพาณิชย์จะซับซ้อน บริษัทต่างๆ ก็แสดงความตั้งใจพัฒนาธุรกิจ CBD ภายในประเทศมากขึ้นหลังรัฐถอดกัญชาออกจากบัญชียาเสพติด เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมาย กัญชงที่เพาะปลูกในไทยต้องมี THC ไม่เกิน 1% รวมถึงต้องเพาะปลูกในพื้นที่ที่ได้รับอนุญาตโดยใช้เมล็ดพันธุ์ที่ออกใบอนุญาตแล้วเท่านั้น เมื่อได้รับใบอนุญาตแล้ว ผู้ปลูกสามารถปลูก เก็บเกี่ยว หรือแปรรูปกัญชงได้ตามวัตถุประสงค์ดังนี้:

• ใช้ในครัวเรือน
• ใช้ในเชิงพาณิชย์
• วิจัย
• ผลิตหรือแจกจ่ายเมล็ดพันธุ์หรือส่วนอื่น ๆ ของต้น (ตามที่คณะกรรมการควบคุมยาเสพติดอนุญาต)

นอกจากนี้ การตัดสินใจปลดล็อกกัญชาและลบประวัติอาชญากรรม เดิมทีเกิดจากปัญหาความแออัดในเรือนจำไทยที่สะสมมายาวนาน

ประวัติศาสตร์และการเมือง

คล้ายกับหลายประเทศในเอเชีย การใช้กัญชาในไทยมีประวัติศาสตร์นับร้อยหรือพันปี กัญชาถูกใช้ในภูมิภาคนี้ทั้งในอาหาร ยารักษาโรค และสิ่งทอ คนงานใช้เป็นยาแก้กล้ามเนื้อเกร็ง ส่วนหญิงไทยใช้บรรเทาอาการเจ็บครรภ์ กัญชาไทย - ที่ขึ้นชื่อว่าเป็นสายพันธุ์ Sativa แท้ที่บริสุทธิ์ที่สุดของโลกและยังเป็นที่นิยมในต่างประเทศ ด้วยฤทธิ์ที่โดดเด่นต่อจิตประสาทอย่างรวดเร็ว

แม้เป็นที่นิยมมานานหลายร้อยปี แต่ไทยเริ่มมีกฎหมายห้ามครอบครอง ปลูก ขาย และใช้กัญชาโดยพระราชบัญญัติกัญชา พ.ศ. 2477 (1935) และอีกครั้งในปี 2522 ในปี 2518 ยังมี พ.ร.บ.วัตถุออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท และ พ.ร.บ.ยาเสพติด ปี 2522 ในทศวรรษ 1960 แม้กัญชาจะผิดกฎหมาย แต่ธุรกิจใต้ดินเฟื่องฟูเมื่อมีค่ายทหารสหรัฐฯ เข้ามาในไทย ทหารอเมริกันในไทยระบุว่ากัญชาในไทยหาซื้อได้ง่ายพอๆ กับเบียร์ แม้ผิดกฎหมาย

แต่ในช่วงทศวรรษ 1980 เช่นเดียวกับอีกหลายประเทศ ไทยร่วมมือกับรัฐบาลสหรัฐฯ ในการทำสงครามกับกัญชา นำไปสู่ช่วงใหม่ของประวัติศาสตร์กัญชาไทยด้วยมาตรการเชิงรุกและบทลงโทษหนัก แม้จะมีท่าทีเข้มงวดมาหลายสิบปี แต่การอนุมัติใช้กัญชาทางแพทย์ในปี 2561 และการปลดล็อกในเวลาต่อมา สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงเจตคติอย่างสุดขั้ว แน่นอนว่าส่วนหนึ่งมาจากปัจจัยทางเศรษฐกิจและอีกส่วนหนึ่งก็เพื่อบรรเทาปัญหาความแออัดในเรือนจำไทย

ข้อควรรู้สำหรับผู้สนใจ

ด้วยความเป็นจุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักท่องเที่ยวทั่วโลก โอกาสที่ประเทศไทยจะกลายเป็น 'อัมสเตอร์ดัมแห่งเอเชีย' ในด้านกัญชาเห็นได้ชัด แม้จะมีความท้าทายและปัญหาที่ไม่คาดคิดต่าง ๆ ตามมา แต่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจทำให้การเปิดเสรีกัญชาเป็นทางเลือกที่คุ้มความเสี่ยง หลังจากอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทยได้รับผลกระทบอย่างหนักจากโควิดในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา การปลดล็อกกัญชาคาดว่าจะช่วยฟื้นเศรษฐกิจของประเทศ

ไทยถือเป็นประเทศแรกในภูมิภาคที่เริ่มออกกฎหมายรับรองกัญชา ต่างจากประเทศเพื่อนบ้านที่ยังไม่มีแนวคิดนี้ จึงมีแนวโน้มว่าไทยจะได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจมากขึ้น และ อาจเปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรมกัญชาในภูมิภาคนี้ทั้งหมด อ่านเพิ่มเติม แม้ความก้าวหน้าจะเร็วและปั่นป่วนบ้าง แต่การบริโภคกัญชาในที่สาธารณะยังผิดกฎหมายอยู่ แม้ทั้งประชาชนและนักการเมืองจะปรับทัศนคติในช่วงเวลาอันสั้น จากประเทศที่เคยจำคุกคนเพราะครอบครองกัญชา กลายมาเป็นประเทศที่เปิดรับและลดตราบาปต่อกัญชาอย่างเป็นรูปธรรมในรอบไม่กี่ปีนี้

นี่เป็นช่วงเวลาน่าตื่นเต้นของอุตสาหกรรมกัญชา หากคุณต้องการติดตามข่าวสารกฎหมายกัญชาทั่วโลก อ่านบล็อกของ Fast Buds ที่นี่ อัพเดทข่าวกัญชา เคล็ดลับการปลูก และอีกมากมาย