A E Forcon Apo Dëmton Marijuane Fuqinë e Trurit?

• 1. Kthimi i prurjes: hulumtime të reja sugjerojnë se marijuane mund të ulë rënien subjektive të aftësive njohëse
• 2. Bar për djem e vajza të rinj?
• 3. Në kërkim të shkakut: pse kanabisi ndikon trurin?
• 4. Efektet afatshkurtra dhe afatgjata
• 4. a. Ndikimi akut
• 4. b. Pasoja afatgjata
• 4. c. Ndryshimet në strukturën e trurit
• 5. Shumë pak studime te njerëzit
• 6. Përfundimi: a duhet të shqetësoheni?

Nuk ka dyshim që marijuanë ndikon drejtpërdrejt në trurin tonë dhe ndryshon aftësinë tonë për të zgjidhur enigma të thjeshta të jetës në “autopilot”. E mbani mend herën e parë që u dehët nga bari? E kujtoni se si rrugicat e zakonshme të qytetit tuaj papritur u kthyen në një labirint? Apo atë ngecje të pafuqishme në bisedë kur harroni për çfarë po flisnit me shokët tuaj?

Jo çudi që shkenca deri tani kryesisht ka studiuar kanabisin për aftësinë e tij për t’ju bërë më “budallenj” dhe jo anasjelltas. Epo, kjo situatë po ndryshon. Akoma ka shumë gjëra që nuk i dimë për ndikimin e marijuanës në funksionet tona njohëse, por ata që nuk e imagjinojnë dot jetën pa këtë substancë, ose përdorin atë për qëllime mjekësore, më në fund mund të marrin frymë të lehtësuar... dhe pastaj të bëjnë ndonjë tjetër “puff”. Me shpresë, nuk do t’ju sjellë më afër pleqërisë së hershme.

Kthimi i Prurjes: Hulumtime të Reja Sugjerojnë se Marijuane Mund të Ulë Rënien Subjektive të Aftësive Njohëse

Në një kthesë surprizë, një studim i ri ka sugjeruar se përdorimi i marijuanës mund të shoqërohet me shanse më të vogla për rënie subjektive të funksioneve njohëse (SCD), sfiduese supozimet e popullarizuara. Studimi, i publikuar në revistën Current Alzheimer Research, zbuloi se përdorimi rekreativ i kanabisit është “në mënyrë të rëndësishme” i lidhur me SCD më të ulët, ku përdoruesit raportojnë më pak konfuzion e humbje të kujtesës krahasuar me ata që nuk përdorin.

Për këtë studim, 4,744 të rritur mbi moshën 45 vjeç u pyetën për përdorimin e tyre të marijuanës në 12 muajt e fundit. Studiuesit vetëm mund të spekulojnë për arsyet pse konsumi rekreativ duket të ketë një ndikim mbrojtës në trurin e njeriut.

Një shpjegim i mundshëm, siç theksojnë autorët, është se përdorimi i kanabisit përmirëson cilësinë e gjumit dhe ul nivelin e stresit, dhe këto dy faktorë janë thelbësorë për shëndetin mendor. Mbetet e paqartë nëse studiuesit kanë marrë parasysh moshën e të anketuarve. Është e njohur që përdorimi i kanabisit është më i përhapur te të rinjtë, dhe mund të pritet që të rinjtë të kenë më pak konfuzion dhe humbje të kujtesës krahasuar me të moshuarit. Po kështu, mund të pritet që tek grupi i të rinjve të ketë më shumë konsumues rekreativë të kanabisit.

Gjithashtu interesante është fakti që konsumi mjekësor, edhe kur kombinohet me rekreativin, kishte lidhje shumë të dobët me uljen e rënies njohëse. Përsëri, shpjegimi i mundshëm është se individët më të vjetër dhe më pak të shëndetshëm që duhej të përdornin marijuanë për arsye shëndetësore ishin gjithashtu ata që, mesatarisht, kishin më shumë probleme njohëse.

Përtej arsyeve të përdorimit të kanabisit – mjekësor kundrejt jomjekësor – studimi shqyrtoi gjithashtu edhe frekuencën dhe mënyrën e konsumit. U zbulua se përdorimi më i shpeshtë, si dhe pirja në krahasim me avullimin ose ushqimet me përmbajtje kanabisi, kishin një rritje shumë të dobët (e përshkruar si statistikisht e parëndësishme) të problemeve të raportuara mendore.

Bar për Djem e Vajza të Rinj?

Ata që janë të njohur me këtë temë nuk e kanë harruar një veçori thelbësore të këtij studimi: ai ka vëzhguar vetëm persona të moshës mesatare ose më të vjetër. Pse është kjo e rëndësishme? Sepse gjithnjë e më shumë kërkime sugjerojnë që mosha e fillimit të përdorimit të barit ka rëndësi reale.

Adoleshentët dhe të rinjtë, sidomos ata që zhvillojnë një çrregullim përdorimi të kanabisit, humbasin shumë mundësi në jetë, duke përfshirë arsimin, karrierën, shoqërimin e udhëtimet. Nga ana tjetër, për të moshuarit, përdorimi i kanabisit mund të ofrojë një këndvështrim të ri, duke i lejuar të shohin gjërat ndryshe ose të thyejnë rrethin vicioz të mendimeve të zakonshme.

Ekzistojnë disa studime që sugjerojnë se ekspozimi i hershëm ndaj marijuanës çon në deficite të ndryshme të kujtesës dhe kognicionit në moshë të madhe. Një studim i minjve nga 2007 gjeti se “ekspozimi ndaj kanabinoidëve gjatë fazave të hershme të zhvillimit të trurit mund të sjellë mosfunksione të parikthyeshme, edhe pse të lehta, tek pasardhësit.” Një studim tjetër nga 2005 tregoi se përdorimi gjatë shtatzënisë i një kanabinoidi sintetik, që lidh të njëjtat receptorë si THC, solli “deficite të të nxënit dhe reaktivitet të ulur emocional te pasardhësit.” Një seri tjetër eksperimentesh te majmunët tregoi se “pasoja të qëndrueshme të THC mbi aftësitë njohëse janë më të theksuara kur ekspozimi përkon me fazën e zhvillimit kur qarqet nervore bazë po piqen aktivisht.”

Duke dalë përtej modeleve shtazore, një raport i publikuar në 2012 identifikoi probleme njohëse te përdoruesit e vazhdueshëm të kanabisit që filluan përdorimin intensiv në adoleshencë. Edhe ata që ndërprenë më vonë nuk arritën të rikthejnë plotësisht funksionin neuropsikologjik.

Problemi me studime të tilla është se ato nuk mund të përcaktojnë nëse përdorimi i marijuanës është shkaku real i rënies së funksioneve njohëse, apo ka një çështje të fshehtë që çon si te përdorimi i marijuanës, ashtu edhe te problemet në zhvillimin e trurit. Për shembull, prejardhja me status socio-ekonomik më të ulët mund të çojë në zhvillim më të dobët kognitiv dhe i bën ata më të predispozuar të abuzojnë me marijuanën në moshë të re.

Në Kërkim të Shkakut: Pse Kanabisi Ndikon Trurin?

Kur konsumoni marijuanë, një përbërës kimik i quajtur THC (delta-9-tetrahydrocannabinol) hyn në trupin tuaj. THC është përbërësi kryesor psikoaktiv në marihuanë që ju jep ndjesinë e dehjes. Ai vepron duke imituar neurotransmetues natyralë të quajtur endokanabinoidë, të cilët kanë strukturë të ngjashme.

Specifikisht, THC ndërvepron me receptorët CB1. Këta janë proteina të vogla të ngjitura në qelizat tuaja, që marrin sinjale kimike nga stimuj të ndryshëm dhe ndihmojnë qelizat të përgjigjen. Këto receptorë gjenden kryesisht në tru dhe sistemin nervor, por edhe në organe e inde periferike.

Receptorët CB1 janë pjesë e sistemit endokanabinoid (ECS), i cili është një sistem kompleks signaling qelizor, identifikuar në fillim të viteve ’90 nga kërkuesit që studionin THC. Ky sistem luan rol në rregullimin e një sërë funksionesh dhe procesesh në trupin e njeriut, si gjumi, humori, oreksi, kujtesa, riprodhimi dhe fertiliteti. Sistemi endokanabinoid ekziston dhe është aktiv në trupin tuaj edhe nëse nuk përdorni kanabis.

Megjithatë, kur THC ndërvepron me ECS, ai prish funksionimin e tij të zakonshëm, duke shkaktuar efekte të ndryshme si ndjesi të ndryshuara, ndryshime të humorit, dëmtim të kujtesës dhe në raste të caktuara, halucinacione. Kjo ndërveprim është arsyeja e efekteve psikoaktive të marijuanës.

Efektet Afatshkurtra dhe Afatgjata

Kur studioni ndikimin e marijuanës në tru, duhet të bëjmë dallimin midis efekteve akute, të cilat ndihen vetëm kur jeni realisht “high”, efekteve afatshkurtra siç është ulja e përqendrimit apo demotivimi që mund të zgjasë orë apo ditë pas përdorimit, si dhe efekteve afatgjata, të cilat mund të zgjasin edhe pasi prej kohësh keni ndaluar pirjen e barit.

Ndikimi Akut

Askush nuk sfidon faktin që të jesh “high” nga bari ndikon në aftësinë tënde për të kuptuar dhe kujtuar gjërat, ose për të marrë vendime. Po ashtu është e qartë që përdoruesit afatgjatë zhvillojnë tolerancë që neutralizon disa nga këto efekte. Kjo temë është veçanërisht e rëndësishme për sigurinë e rrugëve: kërkimet e disponueshme kanë vënë re që aftësia e personave për të drejtuar automjetin në gjendje të dehur varet nga fakti nëse janë përdorues të rastësishëm apo të rregullt.

Një studim nga shkencëtarë australianë vlerësoi aftësitë njohëse të pacientëve me kancer që përdornin kanabis për lehtësimin e simptomave. Ata u pyetën të konsumonin marijuanë në kushte laboratorike dhe më pas të kryenin disa teste të kognicionit. Siç pritej, nuk u vu re asnjë rënie statistikisht e rëndësishme tek aftësia për të arsyetuar, mbajtur mend apo për të marrë vendime – si përdorues afatgjatë medicinalë të marijuanës, këto pacientë thjesht ishin përshtatur me efektet e dehjes.

Studiuesit australianë theksuan edhe që në situata reale efektet akute të marijuanës janë edhe më pak të rëndësishme, pasi shumica e pacientëve e konsumojnë atë përpara se të flenë – atëherë kur çdo deficit njohës është i parëndësishëm.

Pasoja Afatgjata

Kërkimet ekzistuese tregojnë ndryshime të qëndrueshme dhe të matshme mes përdoruesve dhe jo-përdoruesve lidhur me mënyrën se si mendojnë. Sfida e vërtetë është pastrimi i të dhënave nga faktorët ngatërrues si përdorimi i alkoolit dhe substancave të tjera apo arsye të fshehta (gjenetika, statusi socio-ekonomik). Kur merren parasysh të gjitha këto, rezultatet janë më së shumti të paqarta.

Në një publikim është vënë re lidhja mes kujtesës verbale më të dobët dhe ekspozimit gjatë gjithë jetës ndaj kanabisit, por asnjë ndryshim i rëndësishëm tek përdoruesit e dikurshëm dhe ata që nuk e kanë përdorur kurrë në fusha të tjera të funksionit kognitiv. Ky studim analizoi 5,115 persona të moshës 18 deri 30 vjeç në fillim dhe i ndoqi për 25 vitet e ardhshme.

Në një tjetër studim nga 2015 nuk u gjet asnjë ndryshim në IQ mes binjakëve nëse njëri kishte përdorur marijuanë e tjetri jo. Këtu, faktori gjenetik mbizotëron ndaj përdorimit të marijuanës.

Në rishikimin e literaturës në këtë temë, Instituti Kombëtar për Abuzimin e Drogës pranon këto rezultate jo-përfundimtare dhe shpreh shpresën se studimet e ardhshme do të japin një përgjigje më të qartë. Ata presin me interes një studim të gjerë afatgjatë – studimin zhvillimor të trurit të adoleshentëve (ABCD) – i cili do të ndjekë të rinj amerikanë nga fëmijëria e vonë deri në moshë të rritur dhe do të shohë se si përdorimi i kanabisit në një pjesë të tyre ndikon në strukturën e trurit dhe nëse do të ndryshojnë nga bashkëmoshatarët që nuk e përdorin.

Ndryshimet në Strukturën e Trurit

Nga mungesa e provave përfundimtare mbetet e paqartë nëse kanabisi sjell ndryshime reale në morfologjinë e trurit. Interes i veçantë për studiuesit është sipërfaqja kortikale, pjesa përgjegjëse për funksionet më të larta si të menduarit, vendimmarrja dhe kujtesa.

Ndonëse studimet e mëparshme gjetën disa ndryshime në strukturën e trurit, një studim i vitit 2018 nuk gjeti asnjë provë për të tilla. Ekipi analizoi 141 përdorues të kanabisit duke i krahasuar me 120 persona të kontrollit. Ata u interesuan për tre karakteristika të sipërfaqes kortikale të trurit:

• trashësia kortikale,
• sipërfaqja,
• dhe indeksi i gyrifikimit,

dhe nuk gjetën asnjë diferencë mes përdoruesve dhe jo-përdoruesve në asnjërën prej tyre.

Shpresohet që studimi ABCD i përmendur më sipër të qartësojë këtë çështje.

Shumë Pak Studime te Njerëzit

Duke parë trupin e provave shkencore, zbulojmë një temë të përsëritur: janë bërë shumë eksperimente te kafshët, por shumë pak studime te njerëzit. Kjo situatë mund të ndryshojë me rritjen e përdorimit të kanabisit, kryesisht te pacientët mjekësorë. Nga njëra anë, kjo ngre shqetësime për profesionistët e shëndetit publik, nga ana tjetër, hap një mundësi për të studiuar më mirë efektet e kanabisit në tru dhe për t'i dhënë përgjigje pyetjes: a na bën bari më “budallenj” apo jo?

Përfundimi: A Duhet të shqetësoheni?

Jemi të sigurt që lexuesit tanë e vlerësojnë shumë inteligjencën e tyre dhe do të urrejnë të vazhdojnë të konsumojnë kanabis nëse do e dinin që ai e dobëson fuqinë e tyre mendore. Për ta kemi një ngushëllim: “luga e djallit” nuk është aq e keqe sa propaganduar për dekada. Por, a sjell ndonjë dëm, edhe sikur i parëndësishëm? Thjesht nuk e dimë me siguri. Dhe me “ne” nënkuptojmë shkencën në nivelin aktual.

Ndërkohë që studiuesit kërkojnë një përgjigje përfundimtare, të paktën përpiquni të moderoni përdorimin dhe mos lejoni të bëhet problematik, dhe nëse jeni të rinj e nuk keni filluar ende marrëdhënien tuaj me barin, ndoshta prisni derisa truri të jetë zhvilluar plotësisht që të mos vuani nga marihuana apo mbase edhe të përfitoni prej saj.