Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet (CHS) e Shpjeguar

• 1. Çfarë është sindroma e hiperemezës nga kanabinoidet apo chs?
• 2. Identifikimi i simptomave të sindromës së hiperemezës nga kanabinoidet
• 2. a. Problemi me legalizimin dhe stigmatizimin e përdorimit të marihuanës
• 3. Diagnostikimi dhe statistikat e sindromës së hiperemezës nga kanabinoidet
• 3. a. Statistikat e përdorimit të kanabisit në shba dhe chs
• 3. b. Si diagnostikohet sindroma e hiperemezës nga kanabinoidet?
• 4. Pse marihuana shkakton sindromën e hiperemezës nga kanabinoidet?
• 4. a. Mendime të kundërta mbi teoritë ekzistuese
• 5. Çfarë trajtimesh ekzistojnë për sindromën e hiperemezës nga kanabinoidet?
• 5. a. Pse ndihmojnë dushet e nxehta për chs?
• 6. Është me të vërtetë sindroma e hiperemezës nga kanabinoidet një gjendje e re?
• 7. Përfundimi

Çfarë ndodh kur trajtimi i gjendjes suaj kthehet në vetë gjendjen për të cilën trajtoheni? Studimet e fundit kanë zbuluar se përdorimi i rëndë dhe afatgjatë i marihuanës mund të çojë në një çrregullim të quajtur Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet, CHS. Ndërkohë që kanabisi nga pikëpamja mjekësore është parë zakonisht si antiemetik, që do të thotë se ndihmon kundër të përzierave, këto studime të reja kanë zbuluar një model të ri te pacientët që përdorin marihuanë mjekësore, ku ndodh pikërisht efekti i kundërt: të përziera dhe të vjella ekstreme. 

Atëherë, cili është lidhja mes përdorimit të kanabisit dhe këtyre të vjellave ekstreme? Përgjigjja mund të jetë Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet, megjithatë kjo është një gjendje shumë e re ndaj nevojiten më shumë kërkime. Le të shohim gjithçka që duhet ditur për CHS dhe të sqarojmë këtë çrregullim të ri të lidhur me marihuanën.

1. Çfarë është Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet apo CHS?

Siç tregon edhe emri, Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet, apo siç njihet ndryshe edhe si Sindroma e Hiperemezës nga Kanabisi, është një çrregullim që mendohet të shkaktohet nga përdorimi i rëndë dhe afatgjatë i marihuanës. ¹ Hiperemeza është një term që përdoret për raste të vjellash ekstreme, me hyper- që në greqisht do të thotë ekstreme dhe -emeza që nënkupton vjellje. Për shembull, disa gra gjatë shtatzënisë mund të përjetojnë një gjendje të quajtur Hiperemeza Gravidarum, që është rasti i të përzierave të vazhdueshme dhe të vjellave të rënda, shumë më tepër se të përzierat e zakonshme të mëngjesit. ²

Por si ka mundësi që marihuana, e cila shpesh përshkruhet për të lehtësuar simptomat e të përzierave ose vjelljes te pacientët që i nënshtrohen trajtimeve të tjera mjekësore, si në rastet e CINV, të përzierave dhe vjelljes së shkaktuar nga kimioterapia te pacientët me kancer, të sjellë efektin e kundërt?

Le të përpiqemi të identifikojmë simptomat dhe shkaqet e mundshme të Sindromës së Hiperemezës nga Kanabinoidet para se të nxjerrim përfundime. 

2. Identifikimi i Simptomave të Sindromës së Hiperemezës nga Kanabinoidet

Ashtu si me çdo rast tjetër të një gjendjeje mjekësore ekzistuese, gjëja e parë që duhet të identifikojmë është një model i shenjave dhe simptomave të sëmundjes. Ky është pikërisht hapi i parë që një mjek apo specialist do të bëjë kur i drejtohemi, duke na pyetur me saktësi çfarë kemi ndjerë apo përjetuar. 

Kërkimi i këtyre informacioneve është i nevojshëm që të ngushtohen alternativat mes gjendjeve të ndryshme. Për CHS, shenjat dhe simptomat ndahen në tre faza të ndryshme:

Siç përmendet në tabelën më sipër, në fazën e parë të CHS, faza prodromale, subjekti mund të përjetojë dhimbje jonormale në zonën e barkut madje të vjella apo nauze të mëngjesit. Megjithatë, shumica e njerëzve me këto simptoma nuk do të bëjnë ende ndryshime në zakonet e tyre të ngrënies. ³

Njëkohësisht, pasi kanabisi konsiderohet shpesh trajtim efektiv kundër të përzierave dhe vjelljes, subjektet zakonisht i drejtohen konsumit të formave të ndryshme të bimës për të ndaluar nauzenë. Një simptomë tjetër e zakonshme është zhvillimi i një frike nga të vjellat. 

Gjatë fazës së dytë të sëmundjes, fazës hiperemetike, gjithçka bëhet shumë e qartë për t’u injoruar. Shenjat dhe simptomat gjatë kësaj faze përfshijnë: 

• Ndihet i vazhdueshëm i të përzierave;
• Episodet e përsëritura të vjelljes, madje është raportuar deri në 40 vjella në orë. ⁴
• Dhimbje barku ose abdomini;
• Ndryshime në zakonet e ushqyerjes, ulje të marrjes së ushqimit;
• Humbje e dukshme e peshës trupore;
• Dekidratim dhe shenja të tjera të humbjes së lëngjeve;
• Orar i çekuilibruar fjetjeje;
• Dhe modele të pazakonta dushi ose larjeje për të lehtësuar simptomat. 

Gjatë fazës hiperemetike, episodet e vjelljes shpesh bëhen shumë intensive dhe mund të jenë mbizotëruese, duke çuar në frikën e të vjellave. Zakonisht, subjektet me këto simptoma do të kërkojnë ndihmë mjekësore në këtë fazë. Pasi gjendja diagnostikohet, faza hiperemetike përfundon vetëm pasi pacienti ndalon përdorimin e marihuanës në çfarëdolloj forme. Pas kësaj fillon faza e rikuperimit. 

Gjatë kësaj faze të fundit të çrregullimit, subjekti më në fund mund të rikthejë oreksin dhe të normalizojë orarin e ushqyerjes. Episodet e të vjellave dhe të përzierave do të reduktohen, ndonjëherë edhe plotësisht; pesha e trupit mund të rikuperohet dhe rutina e larjes mund të kthehet në normalitet. 

Faza e rikuperimit mund të zgjasë disa ditë apo javë derisa të vihen re përmirësimet. Por simptomat kthehen shpesh sapo pacienti të konsumojë sërish kanabis. Tani, ekziston një problem madhor përsa i përket diagnostikimit dhe rikuperimit nga Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet – ai i statusit ligjor dhe pranimit shoqëror të marihuanës. 

Problemi me Legalizimin dhe Stigmatizimin e Përdorimit të Marihuanës

Ndonëse përdorimi i marihuanës për qëllime mjekësore ka fituar gjithnjë e më shumë pranueshmëri në shtete të ndryshme në mbarë globin, legjislacioni dhe mungesa e informacionit rreth kësaj substance mund të jenë problem madhor për CHS.

Fillimisht, në vendet ku përdorimi i kanabisit nuk është ende i ligjshëm, as për qëllime mjekësore as për rekreacion, përdoruesit mund të mos hapen me mjekët për përdorimin e tyre ose mbi sasinë reale që konsumojnë nga frika e ndëshkimit ose paragjykimit. Gjithashtu, pasi marihuana besohet të lehtësojë të përzierat dhe vjelljet, pacienti mund ta konsiderojë të parëndësishme të flasë për përdorimin e shpeshtë e afatgjatë me mjekun, çka sjell problemin tjetër të diagnozës së Sindromës së Hiperemezës nga Kanabinoidet. 

Mungesa e informacionit dhe thirrja për kërkim të fokusuar tek marihuana bëhet shumë e dukshme kur studiohet CHS. Fillimisht, kjo konsiderohet si një gjendje e re, edhe pse do të shikojmë më tej që nuk është krejtësisht e vërtetë. Dhe përderisa është një çrregullim i konsideruar i ri ose i neglizhuar, shumë mjekë ende nuk janë në dijeni të ekzistencës së saj, prandaj si do të mund ta diagnostikonin këtë për pacientët?

Problemi i dytë që shkakton kjo mungesë informacioni është se nuk ka trajtime të vërteta përveç dushit apo banjës me ujë të nxehtë dhe ndalimit të përdorimit të kanabisit. Por, si do të arrihet një zgjidhje nëse askush nuk po kërkon realisht? Një mungesë e tillë informacioni mund të çojë në rreziqe dhe probleme më të mëdha, ndoshta ka një shkak madhor të pathënë që ende nuk po trajtohet.

Kërkimi për CHS duhet të marrë vëmendje. Me legalizimin e marihuanës që po përhapet në mbarë botën, rastet e Sindromës së Hiperemezës nga Kanabinoidet janë në rritje pasi gjithnjë e më shumë pacientë po marrin kanabis mjekësor për të trajtuar probleme të tjera shëndetësore. 

3. Diagnostikimi dhe Statistikat e Sindromës së Hiperemezës nga Kanabinoidet

Para se të shohim mënyrat e ndryshme sesi diagnostikohet Sindroma e Hiperemezës nga Kanabisi nga mjekët, le t’i hedhin një sy statistikave dhe të dhënave. 

Statistikat e Përdorimit të Kanabisit në SHBA dhe CHS

Shtetet e Bashkuara filluan legalizimin e përdorimit të marihuanës në vitin 2009. Pas publikimit të një memoje nga Departamenti Amerikan i Drejtësisë, ku saktësohej se as përdoruesit dhe as shitësit e kanabisit mjekësor nuk do të ndëshkoheshin, numri i përdoruesve duket se është rritur. Megjithatë, a mund të jetë kjo rezultat i hapjes për të raportuar përdorimin, sesa i rritjes së vërtetë të përdorimit?

Pavarësisht nëse kjo rritje është faktike apo jo, përqindja e rasteve episodike të vjellave në vend ka arritur në një rritje prej 17.9% krahasuar me periudhën para legalizimit dhe sipas Drug Abuse Warning Network (DAWN), raportimi i përdorimit të kanabisit në kartelat mjekësore u rrit me 21% mes viteve 2009 dhe 2011. ^{5 6}

Që prej 2009-s, raportet për raste të hiperemezës kanë shënuar një rritje të dukshme dhe vazhdojnë të rriten rreth 8% çdo vit. Madje, këto rritje janë vënë më shumë re pikërisht në shtetet e SHBA-së ku kanabisi është legalizuar.

Mendohet se kjo gjendje CHS që më parë konsiderohej e rrallë do të shfaqet si efekt anësor i zakonshëm nga përdorimi i gjatë dhe i rëndë i kanabisit në të ardhmen, ndërkohë që marihuana po legalizohet në më shumë vende të botës. 

Si Diagnostikohet Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet?

Sa i përket diagnozës së CHS, janë disa mënyra të ndryshme që mund të ndodhin, varësisht nga sa mirëinformuar është institucioni shëndetësor dhe stafi i mjekëve. Nga njëra anë, një pacient që mund të ketë CHS mund të kalojë nëpër shumë analiza dhe ekzaminime mjekësore përpara se të zbulohet gjendja. Kjo ndodh shpesh në vendet ku përdorimi i kanabisit nuk është ende i pranuar gjerësisht dhe kur pacientët kanë frikë të pranojnë përdorimin e barit. 

Kur ndodh kjo mungesë informacioni nga mjeku apo pacienti, nevojiten shumë analiza për të përjashtuar mundësinë që ndonjë problem tjetër shëndetësor të jetë shkaku i simptomave. Analizat përfshijnë disa nga më poshtmet:

• Analiza elektrolitesh;
• Analiza gjaku për aneminë ose infeksione;
• Analiza të enzimave të pankreasit dhe mëlçisë;
• Te gratë, analiza shtatzënie; 
• Rrezet X të barkut për të kontrolluar bllokime;
• Endoskopi të sipërme për të parë ezofagun dhe stomakun si shkak të mundshëm të vjellave;
• CT e trurit dhe barkut për të përjashtuar probleme në sistemin nervor ose shëndetin tjetër të lidhur me të vjellat;
• Analiza urine për infeksione; 
• Dhe analiza për droga, të cilat mund të japin rezultate të qarta. 

Nga ana tjetër, nëse një pacient i mundshëm me CHS është me fat që përballet me mjekë të informuar mirë – ose nëse ai/ajo është informuar përpara vizitës – diagnostikimi mund të shmangë disa nga analizat e mësipërme dhe një bisedë e thjeshtë mund të mjaftojë. Gjithsesi, analizat janë të këshillueshme për të parandaluar gjendje të tjera që mund të mbeten pa u zbuluar. 

4. Pse Marihuana Shkakton Sindromën e Hiperemezës nga Kanabinoidet?

Tani, një mendim i zakonshëm për CHS është se pse kanabisi, që shpesh përdoret si trajtim për nauze dhe vjella, sjell efektin paradoksal të vjelljes? Edhe pse duhet bërë më shumë kërkim, ekzistojnë disa teori pse ndodh kjo. 

Marihuana, veçanërisht THC aktivizon receptorët CB1 në trup, të cilët mund të shkaktojnë efektet si më poshtë në sistemin gastrointestinal:

• Inflamacion dhe dhimbje viscerale;
• Relaksimi i sfinkterit të poshtëm të ezofagut;
• Inhibimi i sekrecionit të acidit gastrik;
• Ulja e lëvizshmërisë gastrike;
• Dhe ngadalësimi i zbrazjes së stomakut.

Megjithatë, kjo teori, që kur THC konsumohet intensivisht dhe për periudha të gjata ofron efekte antiemetike në tru por shqetëson zorrët, është ende vetëm për t’u konfirmuar. 

Por THC nuk është i vetmi i dyshuar në Sindromën e Hiperemezës nga Kanabinoidet, sepse përndryshe do të quhej Sindroma e Hiperemezës nga THC. Studime të tjera, si tek njerëzit ashtu edhe tek kafshët, të cilat ne nuk i mbështesim, kanë zbuluar se edhe kanabinoidë të tjerë si CBD dhe CBG, si dhe mënyra si lidhen mes tyre mund të sjellin efekte anti-nauze ose vjellje në varësi të sasisë së përdorur. 

Mendime të Kundërta mbi Teoritë Ekzistuese

Kur shohim mendimet e kundërta ndaj këtyre teorive, nevoja për më shumë kërkime bëhet edhe më urgjente. Një rishikim nga një grup studiuesish australianë në 2006 na shtyu të pyesim cila është vërtet e vërteta. ⁷

“Kanabisi është konsumuar për shekuj dhe aktualisht përdoret nga miliona njerëz në shumë shtete [...] Është e vështirë të besosh që një sindromë e veçantë e shkaktuar nga kanabisi nuk është parë përpara as nga përdoruesit dhe as nga mjekët.”

Ka shumë të vërteta në këtë deklaratë, por studiuesit nuk kanë shkuar më tej për të vërtetuar ose hedhur poshtë në mënyrë të menjëhershme këto teori. 

Mendime të tjera të kundërta sugjerojnë se ndoshta nuk është vetë kanabisi që shkakton simptomat e lartpërmendura, por kimiikat me të cilat bimët janë rritur dhe ushqyer. Kjo teori mund të ketë një bazë pasi nuk janë raportuar raste të CHS në vende si India apo Azia, ku bimët e kanabisit rriten vetëm me metoda natyrale. 

5. Çfarë Trajtimesh Ekzistojnë për Sindromën e Hiperemezës nga Kanabinoidet?

Derisa në ditët e sotme, nuk ka asnjë trajtim mjekësor që të zhduk simptomat e Sindromës së Hiperemezës nga Kanabinoidet. Kjo do të thotë se, për fat të keq për përdoruesit, e vetmja mënyrë për të ndalur të përzierat, të vjellat dhe dhimbjet e barkut është ndalimi i përdorimit të marihuanës në çdo formë. 

Pasi pacienti ndalon përdorimin, simptomat kanë prirje të zbuten pas 24-48 orëve të para, përveç rasteve kur ndërpritet tërheqja para kësaj kohe. Ndalimi i përdorimit të kanabisit është një zgjidhje përfundimtare për çrregullimin, pasi simptomat mund të kthehen edhe pas disa muajsh apo vitesh në rast të përdorimit sërish të marihuanës. 

Trajtimet afatshkurtra për lehtësimin e simptomave përfshijnë disa nga më poshtmet. Pacientët ndonjëherë kanë nevojë të qëndrojnë nën vëzhgim disa ditë në spital.

• Bërja e një dushi ose banje të nxehtë;
• Zëvendësimi i lëngjeve me infuzione për të parandaluar dehidratimin;
• Medikamente për të zvogëluar të vjellat, megjithëse nuk janë gjithmonë efektive;
• Analgjezikë për dhimbjet e barkut;
• Inhibitorë të pompës së protoneve kundër inflamacionit të stomakut;
• Vendosja e kremit apo locionit me kapsaicin në zonën e barkut për të zbutur dhimbjen dhe për të pakësuar nauzenë;
• Dhe barna bazë benzodiazepinë për relaksim.

Pacienti me CHS duhet të trajtojë si simptomat e sëmundjes, ashtu edhe problemet e tjera nën sipërfaqe që mund t’i sjellë çrregullimi. Kjo përfshin trajtime suportuese si zëvendësimi i elektroliteve për të korrigjuar çekuilibrat e shkaktuar nga vjelljet e përsëritura.

Pse ndihmojnë dushet e nxehta për CHS?

Ndërsa lexoni se dushi i nxehtë është trajtimi më efektiv për CHS, mund të pyesni pse pikërisht ndodh kjo. Janë tre hipoteza pse ndodh kjo.

E para beson se ka komponentë psikoaktiv hipoterme tek kanabinoidet, ku dushi i nxehtë ndihmon në rregullimin e temperaturës së trupit. E dyta, receptorët CB1 ndodhen pranë qendrës së termorregullimit në hipotalamus dhe uji i ngrohtë ndihmon në rregullimin e temperaturës së trupit. ^{8 9}

Hipoteza e tretë propozon që uji i nxehtë ndihmon qarkullimin e gjakut larg nga zorrët, drejt lëkurës, duke 'shpërqendruar' ndjesitë e të përzierave. Por as studiuesit nuk janë plotësisht të bindur për këto tre teori, dhe ka dalë një e re më premtuese.  

Kjo teori e fundit propozon që në temperatura të larta, mbi 43°C, ose në prani të kapsaicinës, kanalet jonike TRPV1 hapen, duke prodhuar efekt antiemetik në trup. Prandaj, nëse një pacient CHS arrin të ekspozojë kanalet TRPV1 ndaj nxehtësisë ose kapsaicinës, mund të arrijë të luftojë emezën, pra të vjellat.  ^{10 11}

6. Është me të vërtetë Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet një Gjendje e Re?

Gjatë këtij artikulli dhe kërkimeve tona kemi vënë re theksimin e faktit që është një çrregullim i sapozbuluar. Por nëse hulumtojmë edhe më thellë, kjo nuk është krejtësisht e vërtetë.

Raporti i parë i CHS daton në 2004 nga J. H. Allen dhe bashkëpunëtorët. Për më tepër, në librin e vitit 2002 nga Mitch Earleywine, "Understanding Marijuana", përmendet se shkrimet arabe të shekullit të 11-të vërtetonin këto efekte të nauzesë të kanabisit. 

"Përdorimi i rregullt i hashashit mund të çojë në të vjella të vazhdueshme dhe vdekje", – thuhej në shkrime.

Së fundmi, efektet anësore të të vjellave dhe të përzierave përmendeshin edhe në udhëzimet e përshkrimit të Marinol-it. Marinol është emri tregtar për dronabinol, një ilaç me THC i miratuar nga FDA që në 1985. 

7. Përfundimi

Për të nxjerrë përfundimin tonë mbi CHS duhet t’i drejtohemi një nga shprehjeve më të njohura të filozofisë:

"Di që nuk di asgjë" – Sokrati, (470–399 p.e.s.)

Edhe pse mund të tingëllojë si shaka, e vërteta është se para se dikush të diagnostikohet me ndonjë sindromë apo çrregullim, a nuk duhet që shkenca, mjekësia apo kushdo që merret me këto fusha të jenë absolutisht të sigurtë për atë që thonë dhe bëjnë? 

Fatkeqësisht, deri më sot dimë vetëm majën e ajsbergut për kanabisin. Ka ende shumë për të mësuar rreth kësaj bime dhe përfitimeve dhe efekteve anësore të saj, ndaj asnjë hipotezë nuk duhet besuar plotësisht derisa të vërtetohet e kundërta. 

KUFIZIMI MJEKËSOR

Kjo përmbajtje është vetëm për qëllime edukimi. Informacioni i dhënë është mbledhur nga burime të jashtme kërkimore.

REFERENCA TË JASHTME

1. "Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet" Jonathan A. Galli, Ronald Andari Sawaya, dhe Frank K. Friedenberg. Dhjetor 2011. 
2. "Hiperemeza Gravidarum dhe çrregullimet e mosfunksionimit të placentës" Heleen M. Koudijs, Ary I. Savitri, Joyce L. Browne, Dwirani Amelia, Mohammad Baharuddin, Diederick E. Grobbee, dhe Cuno S. P. M. Uiterwaal. 
3. "Hiperemeza nga kanabinoidet: hiperemezë ciklike e lidhur me abuzimin kronik të kanabisit" J. H. Allen, G. M. de Moore, R. Heddle, dhe J. C. Twartz. Nëntor 2004.
4. "Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet" Erik Messamore për 15-Minute Pharmacology në YouTube. Maj 2020.
5. "Efektet e politikës së legalizimit të kanabinoideve mjekësore të vitit 2009 mbi përdorimin e spitalit për varësinë nga kanabinoidet dhe të vjellat e vazhdueshme" Mustafa Al-Shammari, Karina Herrera, Xibei Liu, Brandon Gisi, Takashi Yamashita, Kyu-Tae Han, Mohamed Azab, Harmeet Mashiana, Muthena Maklad, Muhammad Talha Farooqui, Ranjit Makar, dhe Ji Won Yoo. American Gastroenterological Association (AGA), Korrik 2017.
6. "Cili është shkalla e përdorimit të marihuanës në Shtetet e Bashkuara?" National Institute on Drug Abuse (NIDA), korrigjuar Korrik 2020.
7. "Hiperemeza nga kanabisi: dyshimi për shkaktimin" A. Byrne, R.Hallinan, dhe A. Wodak. Janar 2006.
8. "Sindroma e Hiperemezës nga Kanabinoidet: një studim rasti dhe rishikim i fiziopatologjisë" Corina L. Iacopetti dhe Clifford D. Packer. Mars 2014. 
9. "Hiperemeza nga kanabinoidet dhe dushi kompulsiv: seri rastesh dhe shpjegim paradoksal fiziopatologjik" Dale A. Patterson, Emmaleigh Smith, Mark Monahan, Andrew Medvecz, Beth Hagerty, Lisa Krijger, Aakash Chauhan, dhe Mark Walsh. Dhjetor 2010. 
10. "Funksionet e TRPA1 dhe TRPV1: largimi nga nervat e ndijimit" E. S. Fernandes, M. A. Fernandes, dhe J. E. Keeble. Maj 2012. 
11. "Zgjidhja e Sindromës së Hiperemezës nga kanabisi me kapsaicinë topikale në urgjencë: seri rastesh" Laurel Dezieck, Zachary Hafez, Albert Conicella, Eike Blohm, Mark J O'Connor, Evan S. Schwarz dhe Michael E. Mullins. Maj 2017.