Како канабисот ја зголемува креативноста?

• 1. Што е креативност и дивергентно размислување?
• 1. a. Дивергентно размислување
• 2. Канабис, креативност и неговото влијание врз мозокот
• 3. Кое е идеалното количество на канабис за засилување на креативноста?
• 4. Крајна мисла

Уште од кога паметиме, канабисот и уметноста се поврзани заедно, речиси како да се путерот и мармаладот на нашиот сендвич. И иако е тешко да се согласят сите за нешто, кога станува збор за способноста на марихуана да ја засили креативноста, сигурен си дека ќе чуеш „да, дефинитивно” како одговор. 

Колку пати си запалил еден и си се чувствувал екстремно инспириран да направиш цртеж или слика, или можеби да засвириш на гитара, бас или друг инструмент, да напишеш нешто, и уште многу повеќе? А што е со филмовите, сериите или музеите? Кога ќе запалиш џоинт и ќе гледаш уметност, не се чувствуваш поповрзано?

Дури и сме слушнале за тие што ќе запалат и ќе добијат инспирација да уредуваат дома додека пуштаат омилена музика – што е и тоа креативност. Значи, заклучокот е дека марихуаната навистина ја зголемува креативноста. Но како точно се случува тоа? Тоа ќе пробаме да го откриеме во овој текст. 

1. Што е креативност и дивергентно размислување?

Прво, да видиме што можеме да сметаме за креативност. Во речникот, креативноста се дефинира како склоност да се создаваат или препознаваат идеи, алтернативи или можности кои можат да помогнат при решавање проблеми, да обезбедат забава за себе и/или другите и да се комуницира. ¹ 

Понатаму, според дефиницијата на Кембриџ, креативност е способноста да се создаваат или користат оригинални и невообичаени идии. Американскиот психолог д-р Елис Пол Торенс сепак дава поразвиена дефиниција, која можеби е поточна. 

„Креативноста е процес на станување чувствителен на проблеми, недостатоци, празнини во знаењето, недостасувачки елементи, дисхармонии итн.; идентификување на потешкотијата; барање решенија, претпоставување или формулирање хипотези за недостатоците; тестирање и повторно тестирање на овие хипотези и евентуално модифицирање и повторно тестирање; и конечно комуницирање на резултатите.“ ²

Сепак, креативноста е толку субјективна што нејзината дефиниција може да се разликува од личност до личност, бидејќи што навистина знае науката и дефинициони книжки за креативноста?

Дивергентно размислување

Па, за да одговори на ова прашање, науката се потпира на дивергентното размислување како начин за мерење на креативноста. Се смета за вид на начин на размислување кој анализира сите можни решенија, или колку што може човек да замисли, често на бреинсторм начин, значи спонтано, нелинеарно, и дозволувајќи мислите и идеите слободно да течат. ⁴

Дивергентното размислување е поврзано со овие методи на бреинсторминг, односно создавање идеи за кратко време, без осудување какви се, туку дозволување повеќе и нови идеи да се појавуваат. 

Некои од методите за засилување на дивергентното размислување се: 

• Бреинсторминг: фрлање идеи наслучајно, без прецизен редослед, но најчесто со конкретна цел;
• Водење дневник: може да помогне да се евидентираат случајни идеи што ќе се појават во текот на денот, собирајќи збирка размисли;
• Слободно пишување: кога за одредено време, лицето пишува без прекин за некоја тема;
• Мапирање на идеи или теми: обично по бреинсторм, се прави мапа каде случајните идеи се поврзуваат. Почитуваш со една идеја и продолжуваш до нејзините гранки. 

Па, како канабисот помага да се засилат овие процеси на креативност и дивергентно размислување?

2. Канабис, креативност и неговото влијание врз мозокот

Науката открила дека делот од мозокот поврзан со креативноста е фронталниот кортекс бидејќи тој е одговорен за суштинските когнитивни процеси вклучени во креативноста: ⁵

• Работна меморија: систем во нашиот мозок со ограничен капацитет, одговорен за краткорочно помнење, обработка и манипулација на информации;
• Апстракција: процес на размислување со адаптибилност и флексибилност. Апстракцијата е поврзана со нејасната страна на животот, размислување за не-конкретни работи, концепти или чувства;
• Планирање: функции потребни за контрола на однесувањето. Овој дел е неопходен за идејата да добие формална структура и да се ближи до конечната цел.
• Когнитивна флексибилност: способноста лесно да се префрлиш меѓу две сосема различни концепти, да мислиш за повеќе идеи одеднаш, па дури и да најдеш врска меѓу целосно неповрзани концепти.

Бидејќи марихуаната го зголемува дотокот на крв во фронталниот лобус, тој дел станува поактивен, т.е. покреативен во некои случаи. Впрочем, едно истражување од 1993 година докажа дека церебралниот проток на крв (CBF) навистина се зголемува кога личноста консумира марихуана. 

Студијата кажа дека, кога две личности со висока и ниска креативност, иако тоа е сосема субјективно по наше мислење,  се споредуваат, првиот има и повисока основна активност на фронтален лобус и пошироко зголемување кога врши задачи што бараат креативност. Оваа активност ја поттикнува креативната продукција на два начина.

Прво, се активира областа околу nucleus accumbens во мозокот, кој е најпознат дел поврзан со наградниот систем, како посредник на наградите. Второ, токму во фронталниот лобус се случува феноменот на креативно дивергентно размислување, односно креативност.⁷

3. Кое е идеалното количество на канабис за засилување на креативноста?

Додека повеќето од нас што користат трева можеме да потврдиме дека марихуаната го зајакнува креативното размислување по наше искуство, исто така се согласуваме дека понекогаш после многу пушење сме станале нефункционални — најверојатно кога сме пушеле премногу. 

Едно истражување од 2014 покажа дека различни дози канабис имаат различни ефекти врз луѓето и нивните креативни процеси. Испитаниците беа поделени во три групи: добиваа ниска, висока или плацебо доза. ⁸

Испитаниците што примиле ниска доза покажале подобрување во два клучни аспекта на дивергентното размислување: флуентност (број на дадени одговори) и флексибилност (разновидност на одговорите). Меѓутоа, резултатите кај плацебо групата биле блиску до овие резултати. 

Во однос на оригиналноста – т.е. создавање на нешто ново и уникатно, групата со ниски дози победила убедливо, следена од плацебо групата. Групата со високи дози покажала слаби резултати во сите горенаведени точки освен во една. 

Кога станува збор за елаборација (објаснување и детали на одговорите), најнапред била групата која најмногу се напушила, додека ниските дози и плацебо завршиле изедначени. Значи, можеме да заклучиме дека марихуаната влијае врз креативноста, но во високи дози можеш да завршиш во „зеленчукова состојба“. 

4. Крајна мисла

Значи, иако сите ние мислиме дека марихуаната ја поттикнува креативноста – и тоа е точно – тоа функционира само кај пониски дози. Ако сакаш тревата да ти биде партнер при создавање, дефинитивно пробај, но имај на ум дека премногу може да предизвика непродуктивност. 

Секако, иако сакаме да се потпираме на студии, не е секогаш сè црно-бело како што сака науката, а можеби ти си токму во сивата зона – пушиш колку сакаш и пак создаваш прекрасни дела. 

Сакам да кажам, ништо не е сосема јасно кога станува збор за креативноста, и од некоја причина секој вистински уметник е посебен, бидејќи нивниот мозок функционира на уникатен начин. Не пробувај да се вметнеш во туѓ калап, уживај во тоа што тебе ти одговара – многу трева и креација, или можеби пониски дози. 

НАДВОРЕШНИ РЕФЕРЕНЦИ

1. "What is creativity?" Human Motivation, 3rd ed., by Robert E. Franken. 1994. 
2. "Creativity" Cambridge Dictionary. 
3. "Scientific Views of Creativity and Factors Affecting Its Growth" Vol. 94, No. 3, Creativity and Learning. Dr. E. Paul Torrance. Summer 1965.
4. "Strategies of Divergent Thinking" University of Washington. 
5. "Connecting the Dots: Your Brain and Creativity" Dita Cavdarbasha and Jake Kurczek. May 2017.
6. "Acute changes in cerebral blood flow after smoking marijuana" R. J. Mathew and W. H. Wilson. 1993. 
7. "Frontal lobe neurology and the creative mind" Leonardo Cruz de Souza, Henrique Guimarães, Antônio Lúcio Teixeira, Paulo Caramelli, Richard Levy, Bruno Dubois, and Emmanuelle Volle. July 2014. 
8. "Cannabis and creativity: highly potent cannabis impairs divergent thinking in regular cannabis users" Mikael A. Kowal, Arno Hazekamp, Lorenza S. Colzato, Henk van Steenbergen, Nic J. A. van der Wee, Jeffrey Durieux, Meriem Manai, and Bernhard Hommel. October 2014.