Wiet in Duitsland: Gids over de legale status van cannabis

• 1. Cannabiswetgeving in duitsland
• 1. a. Bezitten
• 1. b. Verkoop
• 1. c. Kweken
• 1. d. Non-profit cannabisclubs
• 1. e. Pilotprojecten voor legale verkoop
• 2. Is cbd legaal in duitsland?
• 3. Is het legaal om cannabiszaden naar duitsland te sturen?
• 4. Medische cannabis in duitsland
• 5. Industriële hennep in duitsland
• 6. Geschiedenis en politiek
• 6. a. Politiek
• 7. Handige weetjes

Europa's op een na grootste land, Duitsland, is de thuisbasis van meer dan 80 miljoen inwoners en heeft het vierde grootste BBP ter wereld, alleen achter de VS, China en Japan. In een steeds liberalere samenleving heeft het Duitse parlement onlangs zijn belofte om recreatieve cannabis te legaliseren waargemaakt en een wet aangenomen die dit mogelijk maakt. Wat zijn de huidige Duitse wietwetten en hoe zullen deze op korte termijn veranderen? En is wiet tegenwoordig legaal in Duitsland? In dit artikel nemen we weed in Duitsland onder de loep, met aandacht voor zowel de huidige wetgeving als de spannende en gedurfde plannen voor de nabije toekomst.

Cannabiswetgeving in Duitsland

Bezitten

Het Duitse parlement (Bundestag) heeft onlangs een wet aangenomen die het bezit van maximaal 25 gram cannabis legaliseert, met plannen om een gereguleerde markt te introduceren, vergelijkbaar met die in Canada. Dit wetsvoorstel moet nog worden goedgekeurd door de Bundesrat, de vergadering van vertegenwoordigers van de deelstaten, zoals Beieren en anderen. Als de regionale vertegenwoordigers geen bezwaar maken, wordt de wet in twee fasen ingevoerd. Het eerste deel, dat betrekking heeft op bezit en thuisteelt, wordt op 1 april 2024 van kracht. Het tweede deel, dat een soort legaal distributienetwerk in de vorm van non-profit cannabisclubs instelt, volgt op 1 juli.

Volgens de nieuwe wet mogen volwassenen van 18 jaar of ouder legaal tot 25 gram cannabis in het openbaar en tot 50 gram thuis bezitten. Daarbij komt er een THC-limiet van 10% voor mensen van 18 tot 21 jaar. Deze beperking is bedoeld om het nog ontwikkelende jeugdige brein te beschermen. Bezit en gebruik van cannabis door minderjarigen blijft verboden.

Het is belangrijk om te begrijpen dat cannabis tot op heden nog steeds een illegale stof is in het land. Volgens de Duitse federale Opiumwet (Betäubungsmittelgesetz) kan het bezit van cannabis leiden tot een gevangenisstraf, afhankelijk van de omstandigheden van het delict. Volgens de Duitse wet kan iedereen die wordt betrapt met illegale middelen, waaronder cannabis, een straf tot vijf jaar krijgen.

Volgens de Duitse Opiumwet wordt cannabis echter als een lichtere drug beschouwd dan heroïne of cocaïne. En omdat wiet onder Bijlage III van de Opiumwet valt, is er meer speelruimte qua bezit dan bij hardere drugs. Er zijn verdere verschillen in de wet. Zo is het gebruik van cannabis niet aangemerkt als een strafbaar feit. Wie wordt betrapt met een kleine hoeveelheid wiet krijgt verschillende alternatieven voor vervolging aangeboden. Een 'behandeling boven straf'-benadering is gebruikelijk in Duitsland; gevangenen die instemmen met behandeling krijgen uitstel van straf of de straf wordt zelfs kwijtgescholden.

Natuurlijk is de term "kleine hoeveelheid" erg vaag. In 1994 wees het Bundesverfassungsgericht op de onduidelijkheid rond de betekenis van 'kleine hoeveelheid' in de Duitse wetgeving.

Volgens de uitspraak van het Bundesgerichtshof moet bij het bepalen of een hoeveelheid wiet klein is, vooral naar de hoeveelheid en sterkte worden gekeken, niet alleen naar het gewicht. Een 'kleine hoeveelheid' cannabis bevat bijvoorbeeld 7,5 gram THC (de stof die verantwoordelijk is voor de 'high'). Voor persoonlijk gebruik worden in sommige Duitse deelstaten soepelere grenzen gehanteerd dan in andere. Wat als 'persoonlijk gebruik' geldt, verschilt ook: meestal zes gram, maar in Berlijn tot vijftien gram. Zo helder als modder... Gezien dit alles kan gesteld worden dat veranderingen in de Duitse wietwetten niet snel genoeg kunnen komen voor de naar schatting 7% van de bevolking die regelmatig cannabis consumeert. 

Verkoop

Terwijl we vol spanning wachten op verdere legalisering van cannabis in Duitsland, zijn de verkoop en distributie van wiet momenteel nog steeds illegaal en mogelijk een ernstiger overtreding.

Een gevangenisstraf van vijf tot vijftien jaar kan worden opgelegd aan iedereen die betrokken is bij de handel in drugs, waaronder cannabis. De lengte van de straf hangt af van verzwarende omstandigheden die het delict ernstiger maken. Deze factoren zijn onder andere:

• Als de cannabis aan minderjarigen werd verkocht
• Als minderjarigen betrokken waren bij de verkoop of distributie
• Als het om grote hoeveelheden cannabis gaat
• Als iemand opereert als onderdeel van een groter crimineel netwerk
• Als er wapens gevonden of gebruikt zijn bij het misdrijf

Natuurlijk mag men hopen dat, met een wettelijk kader voor recreatieve legalisering van cannabis in Duitsland (waarover later meer), de illegale handel in wiet drastisch zal afnemen.

Kweken

Volgens de nieuwe wet wordt het thuis kweken van cannabis (tot drie planten) een realiteit voor de Duitsers, naar verwachting vanaf 1 april 2024. Tot die tijd is de teelt van wiet nog een strafbaar feit in Duitsland en riskeert iedereen die wordt betrapt bij het kweken ervan een gevangenisstraf.

Non-profit Cannabisclubs

Het tweede deel van de nieuwe wet, dat op 1 juli 2024 in werking moet treden, introduceert een wettelijk kader voor cannabisclubs. Dit worden non-profitorganisaties die tot 500 leden kunnen bedienen met een maximum van 50 gram per maand per lid.

Pilotprojecten voor legale verkoop

Het huidige legaliseringsinitiatief bestaat uit twee pijlers. Terwijl de eerste pijler het bezit en de teelt decriminaliseert en een eenvoudig, non-profit distributiesysteem opzet, omvat de tweede diverse pilotprogramma's in verschillende Duitse steden. Deze vijfjarige projecten maken de verkoop van cannabis in erkende winkels mogelijk. Bij succes kan dit systeem landelijk worden ingevoerd.

Is CBD legaal in Duitsland?

In Duitsland zijn CBD-gebaseerde full-spectrum extracten met een THC-gehalte onder de 0,2% (inclusief CBD-olie) legaal en kunnen zonder recept gekocht worden bij apotheken en winkels.

Is het legaal om cannabiszaden naar Duitsland te sturen?

De Opiumwet behandelt de aankoop van cannabiszaden in Duitsland niet. Daarom mogen cannabiszaden zonder enige beperking naar Duitsland worden geïmporteerd.

Medische cannabis in Duitsland

Als laatkomer legaliseerde Duitsland het gebruik van medische cannabis pas in 2016. Destijds keurde bondskanselier Angela Merkel wetgeving goed waardoor ernstig zieke patiënten, na overleg met een arts en “geen therapeutisch alternatief” te hebben, cannabis mochten gebruiken. Aanvankelijk was toegang tot medische cannabis zeer beperkt in Duitsland; in het eerste jaar kregen slechts ongeveer duizend mensen toegang. Minder dan een jaar later ontvingen echter al meer dan 40.000 mensen een behandeling met medische wiet.

De nieuwe wet versoepelt dit ook voor de medische sector. Patiënten hoeven niet langer een ernstige chronische aandoening te hebben om in aanmerking te komen voor behandeling met cannabis. Artsen hoeven alleen nog een algemeen, geen opiumrecept, uit te schrijven.

Tegenwoordig floreert de Duitse medische cannabisindustrie en de ziektekostenverzekeraars vergoeden zelfs het gebruik van cannabis voor patiënten met een doktersvoorschrift. In het verleden was Duitsland volledig afhankelijk van geïmporteerde cannabisproducten. Hierdoor kon het aanbod zelden aan de vraag voldoen en besefte de Duitse overheid dat er winst te behalen viel door eigen wiet te telen. In 2019 werd gemeld dat 79 onafhankelijke aanbieders hadden geboden om medicinale cannabis in Duitsland te gaan kweken. Door COVID werden plannen uitgesteld, maar inmiddels is de Duitse medicinale cannabisindustrie een van de sterkste van Europa. Start-ups in cannabisteelt floreren en de vraag naar medische wiet neemt toe.

Industriële hennep in Duitsland

De teelt van hennep werd in Duitsland voor het eerst illegaal in 1982. Slechts veertien jaar later werd het verbod weer opgeheven. Hoewel de sector langzaam op gang kwam, zorgde vooral de legalisering van medicinale cannabis in 2016 voor een opleving met een recordaantal hennepboerderijen. In 2021 werden er 863 bedrijven gemeld die industriële hennep teelden, het hoogste aantal sinds de legalisatie in 1996. Slechts zeven jaar eerder waren er 86 bedrijven; in 2020 waren dat er 172. 

Volgens cijfers van de Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung (BLE), het Duitse Federale Bureau voor Landbouw en Voeding, werd in 2021 in totaal 6.444 hectare (25 vierkante mijl) gebruikt voor de teelt van industriële hennep. Dat is een stijging van 1.082 hectare ten opzichte van het jaar daarvoor. Net als in de rest van Europa breiden Duitsland en de EU hun landbouwgrond voor hennepteelt voortdurend uit, met een bijna verdubbelde opbrengst in amper vier jaar (2015-2019). 

Geschiedenis en politiek

Duitsland kent een lange en rijke geschiedenis van het gebruik van cannabis en hennep die duizenden jaren teruggaat. Cannabis zou al zeker 7.500 jaar geleden in Eisenberg, Thüringen (centraal Duitsland) gebruikt zijn. Bij archeologische opgravingen vond men cannabiszaden in grotwoningen, wat overheerst dat de mensen van die tijd ze voor huishoudelijke doeleinden gebruikten. Een andere vondst in Wilmersdorf (nu een voorstad van Berlijn) ontdekte cannabiszaden in een urn, waarschijnlijk 2.500 jaar oud.

De Duitse relatie met cannabis bleef eeuwenlang bestaan, want al in de 12de eeuw beschreven teksten de geneeskrachtige voordelen van de plant. Zonde dat het nog zo'n 900 jaar moest duren voordat we er echt aandacht voor kregen… Zoals in andere landen incorporeerden de Duitsers cannabis en hennep eeuwenlang in het dagelijks leven, tot het verbod begin twintigste eeuw. Tegenwoordig keert de houding tegenover wiet in Duitsland langzaam terug naar wat het duizenden jaren was voordat de absurde restricties van de afgelopen eeuw begonnen. Hoewel een groot deel van de bevolking nog sceptisch is over legalisering, neemt het stigma rond gebruik af.

Politiek

Het nieuwste wetsvoorstel dat cannabisbezit legaliseert en een gereguleerd verkoopkader wil opzetten, is een potentieel grote stap voor Duitsland én Europa. Maar voordat we te enthousiast raken en naar Berlijn afreizen, is het nog onzeker of de Bundesrat ermee instemt en de wet wordt aangenomen.

Deze wet moet het stijgende aantal jongeren dat cannabis via de zwarte markt krijgt aanpakken, aldus gezondheidsminister Karl Lauterbach (SPD). Maar oppositiepartij CDU (Simone Borchardt) stelt dat de wet gezondheidsrisico's voor jongeren vergroot en beschuldigt de coalitie van ideologisch beleid. Medische verenigingen en gezondheidsorganisaties vrezen bovendien gezondheidsrisico's zoals luchtwegaandoeningen, teelbalkanker en een hoger risico op psychose en schizofrenie door cannabisgebruik onder jongeren.

De wet wordt zelfs binnen de coalitie betwist, die aanvankelijk cannabisverkoop in winkels mogelijk wilde maken maar plannen moest aanpassen na bezwaar vanuit de EU. Ook het publiek is verdeeld: volgens een YouGov-peiling steunt 47% de nieuwe wet en is 42% tegen.

Toch is de beslissing van het Duitse kabinet reden tot enige feestvreugde. Als economische grootmacht kan Duitsland met deze stap andere Europese landen inspireren zich bij de groeiende cannabisbeweging aan te sluiten. Lauterbach noemde deze hervorming daarom een “model” voor andere landen.

Handige weetjes

Volgens het Duitse ministerie van Volksgezondheid gebruikten in 2021 maar liefst vier miljoen mensen in Duitsland cannabis, met 25% van alle 18-24-jarigen die de plant minstens één keer hebben geprobeerd. Duitsland staat op basis van cijfers uit 2020 momenteel zelfs in de Europese top tien wat betreft cannabisgebruik.

Met een mogelijk snelgroeiende markt vanaf 2024 zou de Duitse beslissing om recreatieve cannabis te legaliseren een belangrijk mijlpaal kunnen betekenen voor de herwaardering van deze plant na honderd jaar onnodig verbod. Hoewel we nog niet te vroeg willen juichen, gezien de historie van criminalisering de afgelopen eeuw, is de kans op een gelegaliseerde cannabismarkt in Duitsland absoluut iets om te vieren. Wil je meer weten over cannabis in Duitsland en over cannabiswetgeving wereldwijd? Bekijk dan zeker de uitgebreide Fast Buds blogcategorie, waar je al het laatste cannabisnieuws, kweekadviezen en meer vindt.