สาเหตุของการเกิดกล้วย (“Nanners”) บนดอกกัญชาคืออะไร?

• 1. กล้วย (“nanners”) คืออะไร
• 2. กะเทยกับกล้วย ต่างกันอย่างไร?
• 3. กล้วย (“nanners”) เกิดจากอะไร
• 3. a. อะไรบ้างกระตุ้นให้เกิดกล้วย
• 4. ควรทำอย่างไรเมื่อเห็นกล้วยขึ้นบนต้นกัญชา
• 5. เคล็ดลับป้องกันกล้วยบนต้นกัญชา
• 5. a. หลีกเลี่ยงการรั่วของแสงและรอบแสงไม่สม่ำเสมอ
• 5. b. ให้แสงเพียงพอ
• 5. c. รักษาสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม
• 5. d. ซื้อเมล็ดจากแหล่งที่เชื่อถือได้
• 6. มีบางกรณีที่นักผสมพันธุ์จะคัดเลือกพันธุกรรมกะเทยหรือไม่?
• 7. สรุป

กล้วย หรือ “nanner” คือโครงสร้างเพศผู้ที่งอกออกมาจากดอกกัญชา หากต้นกัญชาของคุณเผชิญกับความเครียดเป็นเวลานานหรือเกิดจากพันธุกรรมที่มีแนวโน้มดังกล่าว โครงสร้างนี้เป็นสิ่งที่ชาวสวนส่วนใหญ่ไม่ต้องการ เนื่องจากมันสามารถปล่อยละอองเกสรออกมา ซึ่งจะทำให้ดอกของคุณเต็มไปด้วย เมล็ดกัญชา และถึงแม้จะมีกล้วยเพียงไม่กี่ช่อก็อาจไม่ผลิตเมล็ดได้มากนัก แต่ถ้ากล้วยปรากฏจำนวนมากก็อาจทำลายผลผลิตของคุณได้ ดังนั้นนี่คือทุกอย่างที่คุณควรรู้เกี่ยวกับ “nanners”

1. กล้วย (“Nanners”) คืออะไร

ตามที่คุณอาจทราบ ต้นกัญชาเพศเมียจะสร้างดอก ในขณะที่ต้นกัญชาเพศผู้จะสร้างถุงเกสร กล้วย หรือ “nanners” (คุณจะเรียกว่าอะไรก็ได้) จริงๆ แล้วคือส่วนด้านในของดอกกัญชาเพศผู้หรือเกสรตัวผู้ (เรียกอีกชื่อว่าถุงเกสร) โดยปกติแล้วต้นกัญชาเพศผู้จะงอกถุงเกสรซึ่งเก็บละอองเกสรไว้ข้างใน และจะปล่อยออกมาเมื่อถุงเกสรโตเต็มที่ เมื่อถุงเกสรเปิดออก คุณจะเห็นโครงสร้างคล้ายกล้วยข้างใน และนี่คือเกสรตัวผู้ (หรือที่เรียกว่ากล้วยหรือ “nanners”)

แตกต่างจากถุงเกสร “nanners” ไม่จำเป็นต้องเปิดถุงเพื่อละอองเกสร เพราะมันคือโครงสร้างด้านในของถุงเกสร ดังนั้นละอองเกสรก็จะสัมผัดกับดอกโดยตรง ซึ่งหมายความว่า ทันทีที่กล้วยปรากฏ มันก็จะเริ่มผสมเกสรดอกและต้นที่อยู่ใกล้ทันที อย่างไรก็ตาม บางครั้งกล้วยอาจไม่เจริญเติบโตสมบูรณ์และอาจกลายเป็นหมัน ไม่สามารถผสมเกสรได้ แต่กรณีนี้พบได้ยาก ดังนั้นจึงควรหลีกเลี่ยง ถ้าคุณเห็นจุดสีเหลืองเล็กๆ บนดอก ให้สังเกตดูอย่างใกล้ชิด เพราะอาจเป็นกล้วยเริ่มโผล่มาก็ได้

2. กะเทยกับกล้วย ต่างกันอย่างไร?

แม้ว่าชาวสวนส่วนใหญ่จะเรียกต้นที่มีถุงเกสรหรือกล้วยขึ้นว่ากะเทย แต่จริงๆ แล้วแบ่งได้เป็นสองรูปแบบ คือ ต้นที่มีเพศผสม และดอกที่มีเพศผสม ตามที่แสดงในตาราง “กะเทยจริง” จะมีชิ้นส่วนเพศผู้และเพศเมียแยกกันอยู่คนละจุด ในขณะที่กล้วยจะงอกตรงกลางของดอกเหมือนในภาพด้านล่าง

แม้ว่าความเครียดจะเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดทั้งกะเทยและกล้วย แต่ต้นเพศผสมมักขึ้นกับพันธุกรรม หมายความว่าเป็นลักษณะประจำสายพันธุ์นั้น ขณะที่กล้วยจะขึ้นกับสภาพแวดล้อมในการปลูกมากกว่า เช่น หากสายพันธุ์หนึ่งมักจะกลายเป็น กะเทย เมื่อเจออากาศหนาวจัด ก็มีแนวโน้มจะเป็นกะเทยทุกครั้งเมื่อโดนสภาพอากาศหนาวจัด ในขณะที่กล้วย มักจะโผล่เฉพาะตอนโดนเจอสภาพเช่นนั้นเท่านั้น และอาจไม่เกิดในทุกครั้ง

การแยกแยะระหว่างสองแบบนี้ไม่ใช่เรื่องสำคัญนัก เพราะสุดท้ายทั้งคู่จะทำให้ ดอกมีเมล็ด อยู่ดี แต่กะเทยจะดูง่ายว่าถุงเกสรเพศผู้งอกขึ้นมาตั้งแต่ต้น ขณะที่กล้วยจะงอกใน 1-2 วันในบางกรณี

บางสายพันธุ์มีแนวโน้มกลายเป็นกะเทยมากกว่าสายพันธุ์อื่น โดย Sativa โดยเฉพาะที่มีพันธุกรรมสายพันธุ์ Thai landrace จะกลายเป็นกะเทยได้ง่ายกว่ามาก ไม่ใช่แค่สายพันธุ์ไทย แต่ Sativa แท้หรือสายพันธุ์เด่น Sativa ยังมีโอกาสมากกว่าสายพันธุ์ที่เด่น Indica อย่างมาก

สาเหตุเนื่องจาก Sativa มักใช้เวลาบานนานกว่า Thai landrace ยังชินกับสภาพอากาศอุ่นและชื้นกว่า ดังนั้นหากปลูกในอากาศเย็น อัตราเป็นกะเทยจะสูงขึ้น

3. กล้วย (“Nanners”) เกิดจากอะไร

พันธุกรรมคือปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดกล้วย สายพันธุ์บางชนิดมีแนวโน้มสูงขณะที่บางสายพันธุ์ต่ำน้อย แต่ส่วนใหญ่จะเกิดจากสภาพการปลูก สายพันธุ์บางชนิดทนความเครียดได้ดี ขณะที่บางสายพันธุ์จะมีกล้วยทันทีเมื่อเครียด ขึ้นอยู่กับพันธุกรรม หากปลูกเมล็ดพันธุกรรมดี ต้องให้ต้นเผชิญความเครียดอย่างน้อย 5-7 วันกล้วยถึงจะโผล่ แต่ถ้าเป็นพันธุกรรมที่ไม่มั่นคง กล้วยอาจออกแค่เพียง 1-2 วันหลังจากเกิดความเครียด

กล้วยไม่ใช่สัญญาณของพันธุกรรมแย่เสมอไป เพราะบางสายพันธุ์แม้จะเป็นพันธุกรรมชั้นยอด ถ้าปล่อยให้ดอกอยู่นานเกินช่วง เก็บเกี่ยว ก็ยังอาจออกกล้วยและพยายามผสมตัวเอง (หรือ rodelization) ได้ Rodelization ไม่ร้ายแรงเท่าต้นกะเทย เพราะดอกเลยช่วงการผสมไปนานแล้ว จึงไม่น่าจะมีเมล็ดมากนัก แต่ควรเด็ดกล้วยออกขณะเก็บเกี่ยว

อะไรบ้างกระตุ้นให้เกิดกล้วย

อย่างที่กล่าวไป พันธุกรรมมีบทบาทสูง ต่อแนวโน้มที่สายพันธุ์จะออกกล้วย สายพันธุ์บางตัวจะไม่มีทางออกกล้วยเลยแม้ปลูกจนเกินช่วงเก็บเกี่ยวหรือเผชิญความเครียดสูงแค่ไหน ขณะที่บางสายพันธุ์โดนนิดเดียวก็กล้วยทันที

ไม่อาจรู้ล่วงหน้าได้ว่าต้นจะออกกล้วยหรือกลายเป็นกะเทยเมื่อต้นเติบโตแล้ว ดังนั้นหากต้องการป้องกัน ควร ใส่ใจปัจจัยต่อไปนี้:

แสงรั่ว และรอบแสงไม่สม่ำเสมอ 

ปัจจัยหลักคือ เมื่อต้น Photoperiod โดนแสงรบกวนช่วงมืด หรือได้รับแสงไม่ตรงเวลา

อุณหภูมิ

ร้อนหรือเย็นจัดสุดขีด ทำให้กล้วยขึ้นได้ง่าย บางสายพันธุ์อาจกลายเป็นกะเทยด้วย

หลีกเลี่ยง Light-burn

เหมือนกับเรื่องอุณหภูมิ แสงแรงเกินไปก็ทำให้เกิดกล้วยได้ ส่วนมากมักเกิดเมื่อติดไฟใกล้ยอดเกินไป และจะเจอหลังจากเห็นอาการ Light-burn แล้ว

ปัญหาร้ายแรงอื่นๆ

นอกเหนือที่กล่าวมา กล้วย/กะเทยอาจเกิดจาก ขาดธาตุอาหาร, รากเน่า, ค่าพีเอชผิดปกติ, โดน Light-burn, ใส่ปุ๋ยเกิน overfeeding แมลงและราหนัก รวมถึงการเด็ดใบมากเกิน

เกิดขึ้นเพราะบางคนใช้เมล็ดที่ผสมตัวเองในการทำเมล็ด Feminized ส่งผลให้เมล็ดมีแนวโน้มเกิดกล้วยแม้สภาพปกติ จึงแนะนำให้ซื้อเมล็ดจากธนาคารเมล็ดที่เชื่อถือได้

4. ควรทำอย่างไรเมื่อเห็นกล้วยขึ้นบนต้นกัญชา

เหมือนกับกรณีที่ปลูกเมล็ดแล้วได้ต้นเพศผู้ ควรรีบเด็ดต้นที่มีกล้วยออกทันที เพราะอย่างที่กล่าว กล้วยจะผสมเกสรกับดอกได้ทันที แตกต่างจากถุงเกสรที่ต้องเปิดก่อน

หากกล้วยขึ้นในสภาพแวดล้อมปกติ (ไม่สุดขั้ว) ขณะที่ดอกยังอยู่ต้นๆ และยังมีขนขาวเยอะและดอกยังไม่เป็นรูป ควรเอาต้นออกจากห้องปลูก เพราะจะยิ่งแย่ลงเนื่องจากกล้วยถูกกระตุ้นจากสภาพปกติ

โปรดจำไว้ว่า ยิ่งกล้วยขึ้นเร็วในช่วง ออกดอก ก็ยิ่งมีเวลาผสมเกสรดอกมากขึ้นและทำให้ดอกมีเมล็ดมากขึ้น หากเกิดปัญหากล้วยรุนแรง ควรเก็บเกี่ยวหรือนำต้นนั้นออกทันทีเพื่อลดความเสียหาย

5. เคล็ดลับป้องกันกล้วยบนต้นกัญชา

ถ้าคุณยังไม่เคยเจอกล้วยในสวนแต่ต้องการป้องกันไว้ก่อน นี่คือสิ่งที่ควรรู้

หลีกเลี่ยงการรั่วของแสงและรอบแสงไม่สม่ำเสมอ

• ตั้งไฟด้วยตัวจับเวลาห้ามเปลี่ยนรอบแสงระหว่าง ช่วงออกดอก
• ตรวจสอบให้ต้น ไม่โดนไฟริมถนน หรือแหล่งแสงอื่นเมื่อปลูกกลางแจ้ง
• ต้องให้ต้น มืดอย่างน้อย 12 ชั่วโมงในช่วงออกดอก

ให้แสงเพียงพอ

โดยทั่วไปแสงมากขึ้นจะช่วยให้ดอกดีขึ้น แต่ถ้าแสงแรงจัดเกินไปจะทำให้เกิด light burn และทำให้ต้นกัญชาเครียด ดังนั้นเมื่อใช้ไฟ LED กำลังสูงควรปฏิบัติตามคู่มือผู้ผลิตอย่างเคร่งครัด และอย่าวางไฟใกล้ยอดเกินไป ถ้าไม่มีคู่มือ ให้ใช้การทดสอบด้วยมือแทน วางมือบนยอดแล้วรอ 10 วินาที ถ้ารู้สึกร้อนเกินไปก็แปลว่าร้อนเกินไปสำหรับต้นกัญชาเช่นกัน

รักษาสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม

• รักษา ความชื้นและอุณหภูมิให้คงที่ โดยเฉพาะในช่วงออกดอก
• หลีกเลี่ยงอุณหภูมิขึ้นลงมาก หมั่นให้กลางวันร้อนกว่ากลางคืนเล็กน้อย

ซื้อเมล็ดจากแหล่งที่เชื่อถือได้

สุดท้ายนี้ ควร ซื้อเมล็ดจากธนาคารเมล็ดที่มีความน่าเชื่อถือ เพราะพันธุกรรมคุณภาพได้รับการทดสอบอย่างดีเพื่อป้องกันปัญหาต่างๆ รวมถึงกล้วย

6. มีบางกรณีที่นักผสมพันธุ์จะคัดเลือกพันธุกรรมกะเทยหรือไม่?

มีแน่นอน ทุกคนรู้จักเมล็ด feminized แต่เมล็ดเหล่านั้นมาจากไหน? ทำอย่างไรให้ได้เมล็ดที่ออกมาเป็นเพศเมียเกือบ 100%? คำตอบคือ ใช้ต้นกะเทย นักผสมพันธุ์ไม่ได้ภาวนาให้กะเทยปรากฏเฉยๆ แต่สามารถบังคับให้มันเกิดขึ้นได้ ถ้าต้นกะเทยผสมเกสรตัวเอง เมล็ดที่ได้จะมีโอกาสสูงถึง 99% ขึ้นไปที่จะเป็นเพศเมีย เพราะไม่มีต้นเพศผู้เข้ามาเกี่ยวข้องเลย

วิธีที่นิยมที่สุดคือใช้คอลลอยด์ซิลเวอร์ คอลลอยด์ซิลเวอร์คือน้ำกลั่นที่ผสมอนุภาคเงินละเอียด ซึ่งหาซื้อทางออนไลน์ง่ายและราคาไม่แพงมาก

ทำงานยังไง?

เราจะไม่อธิบายวิทยาศาสตร์ทั้งหมด แต่ขั้นตอนนั้นง่ายมาก ก่อนอื่นต้องมีขวดคอลลอยด์ซิลเวอร์ จากนั้นเลือกต้นกัญชาเพศเมีย ควรเลือกต้นที่แข็งแรง สวย คุณสมบัติดี เพราะเมล็ดทุกเมล็ดจะสืบทอดลักษณะจากต้นแม่แบบ 100% แม้จะต้องเสียผลผลิตจากต้นนั้นแต่จะได้เมล็ดจำนวนมากที่แข็งแรงเหมือนต้นแม่

เมื่อเลือกต้นได้แล้ว ให้ย้ายออกจากพื้นที่ปลูกหลัก รอให้เริ่มมีตุ่มดอก (pre-flower) ก่อนค่อยฉีดคอลลอยด์ซิลเวอร์ เมื่อย้ายออกแล้วก็ฉีดได้เลย ฉีดวันละสามครั้งให้ทั่วต้น โดยเฉพาะใต้ใบ ฉีดติดต่อกันสองสัปดาห์ และเปลี่ยนไฟจาก 18/6 เป็น 12/12 กลางกระบวนการ

ถ้าทำถูกวิธีควรเห็นผลใน 5-10 วัน ถุงเกสรเพศผู้จะเริ่มโผล่ตรงจุดที่ออกดอก หาก 15 วันผ่านไปจากรอบฉีดแล้วยังไม่เห็นวี่แววกะเทย ให้ฉีดซ้ำอีกไม่กี่วัน แล้วรอธรรมชาติช่วยผสม! ถุงเกสรเดียวปล่อยสปอร์ได้เป็นล้าน และแค่สปอร์เดียวก็เริ่มสร้างเมล็ดใหม่ได้ ดังนั้นต้องแยกต้นนี้จากพืชทั้งหมดให้ดี! เมล็ดจะสุกใน 3-4 สัปดาห์ และ อย่าสูบหรือใช้ดอกจากต้นนี้เด็ดขาด เพราะมีสารเงินตกค้างในดอก ซึ่งไม่ดีต่อสุขภาพปอดของคุณ

7. สรุป

แม้ nanner จะไม่เหมือนกับกะเทยเสียทีเดียว แต่ก็ไม่พึงประสงค์ เพราะเหมือนกะเทยตรงที่มันจะผสมเกสรกับดอกจนเกิดเมล็ด หากคุณไม่ต้องการให้เกิดกล้วยเด็ดขาด ควรรักษาสภาพการปลูกและลดความเครียดให้ต่ำที่สุด 

หากคุณเคยเจอ nanner และมีวิธีแก้ปัญหาได้ผลดี อย่าลืมแบ่งปันเคล็ดลับในช่องคอมเมนต์ด้านล่างนะครับ!