กัญชาในชิลี: คู่มือสถานะทางกฎหมาย

• 1. การบริโภคและปลูกเพื่อใช้ส่วนตัวที่ได้รับการยอมรับ
• 1. a. กฎหมายและบทลงโทษ
• 2. กัญชาทางการแพทย์ในชิลี
• 3. Cbd ถูกกฎหมายในชิลีหรือไม่?
• 4. สามารถซื้อเมล็ดกัญชาในชิลีได้หรือไม่?
• 5. สถิติ
• 6. ประวัติศาสตร์ การเมือง และแนวโน้มในอนาคต
• 7. เคล็ดลับสำหรับคนรักกัญชาที่มาเยือนชิลี
• 8. สรุป

เมื่อเดินทางมาชิลี คนรักกัญชาอาจคิดว่าตัวเองมาถึงสวรรค์ คุณมักจะได้กลิ่นกัญชาในถนน หรือเห็นคนมวนและสูบกัญชา อีกทั้งยังมีร้านอุปกรณ์ปลูกกัญชา (grow shops) ให้พบทั้งในเมืองใหญ่และเมืองเล็ก ดูเหมือนว่ากัญชาจะถูกกฎหมายในชิลี แต่อย่าประมาท เพราะกฎหมายที่จัดการกับกัญชาเช่นเดียวกับโคเคนและเฮโรอีนยังคงมีอยู่ และหากสูบในที่สาธารณะก็ยังเสี่ยงต่อการมีปัญหาทางกฎหมาย

การบริโภคและปลูกเพื่อใช้ส่วนตัวที่ได้รับการยอมรับ

หลายสิบปีที่ผ่านมา ชิลีต้องพึ่งพากัญชาที่ลักลอบนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างเปรูและปารากวัย แต่เมื่อไม่นานมานี้ สถานการณ์เริ่มเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องเมื่อชาวชิลีหันมาปลูกกัญชาเองมากขึ้นหลังประตูปิด

รัฐสภาชิลีได้ผ่านร่างกฎหมายในปี 2015 เพื่อแก้ไขให้ไม่เอาผิดทางอาญากับทุกกรณีที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคส่วนบุคคล เช่น การปลูกกัญชาในบ้าน การครอบครอง และการใช้ อย่างไรก็ตาม กฎหมายนี้จำเป็นต้องผ่านวุฒิสภาก่อน แต่ก็ไม่เคยเกิดขึ้น ดังนั้นความพยายามครั้งนั้นจึงค้างคาอยู่ กลายเป็นว่าการบริโภคกัญชาเพื่อส่วนบุคคลในชิลีจึงยังคงผิดกฎหมายเช่นเคย

อย่างไรก็ตาม การใช้กัญชาแพร่หลายและมีเสียงสนับสนุนจากประชาชนให้มีนโยบายที่ผ่อนคลายมากขึ้น ส่งผลให้เกิดการยอมรับต่อการปลูกและใช้กัญชาเพื่อส่วนตัว แค่เสิร์ชคำว่า ‘grow shops near me’ ขณะอยู่ในชิลี คุณจะเห็นว่าธุรกิจเหล่านี้มีทั่วไป

กฎหมายและบทลงโทษ

ถึงแม้จะถูกจับได้ว่าพกกัญชาเพียงเล็กน้อย ก็อาจมีปัญหากับเจ้าหน้าที่ได้ แม้แต่ข้อหา “ไมโครทราฟฟิคกิ้ง” (micro-trafficking) ก็มีโอกาสถูกตั้งข้อหา กฎหมาย Ley de drogas ปี 2005 ระบุว่าคุณจะไม่ถูกตัดสินโทษทางอาญา หากมีเหตุผลเชื่อได้ว่าสารเสพติดที่ครอบครองนั้น “เพื่อใช้ส่วนตัวและใช้ทันที” นักวิจารณ์ระบุว่าข้อความในกฎหมายนี้ยังคลุมเครือเกินไปและไม่ได้คุ้มครองผู้ใช้กัญชาอย่างแท้จริง อีกข้อกังวลจากกลุ่มผู้เคลื่อนไหวคือ การที่กฎหมายระบุว่าการใช้กัญชาในกลุ่มถือเป็นสถานการณ์ที่ทำผิดร้ายแรงขึ้น พวกเขาเห็นว่าข้อนี้ขัดกับธรรมชาติของมนุษย์ที่เป็นสัตว์สังคม

กัญชาทางการแพทย์ในชิลี

ชิลีถือเป็นหนึ่งในประเทศแรกในละตินอเมริกาที่เดินหน้ากฎหมายกัญชาทางการแพทย์ ในปี 2015 รัฐบาลได้ผ่านกฎหมายที่อนุญาตให้ผลิตและจำหน่ายกัญชาเพื่อวัตถุประสงค์ทางการแพทย์ได้ ภายใต้กฎหมายเดียวกันนี้ ผู้ป่วยที่ผ่านเกณฑ์และได้รับใบสั่งยาจากแพทย์สามารถใช้กัญชาทางการแพทย์ได้

ในปี 2016 ชิลีเป็นที่ตั้งของฟาร์มกัญชาทางการแพทย์ที่ใหญ่ที่สุดในทวีป ภายใต้การควบคุมดูแลของหน่วยงานเกษตรและปศุสัตว์ของรัฐ ชิลีสามารถขยายกำลังการปลูกได้ถึง 7,000 ต้นต่อปี แต่การเพาะปลูกในเชิงพาณิชย์ก็ยังคงถูกจำกัดอยู่ในปัจจุบัน และมีเพียงไม่กี่บริษัทเท่านั้นที่ได้รับใบอนุญาตที่จำเป็น

นอกจากจะมีผลิตภัณฑ์ที่ปลูกในประเทศแล้ว ผู้ป่วยที่มีใบอนุญาตยังสามารถนำเข้ายาที่ผลิตจากต่างประเทศ เช่น จากแคนาดา (โดยเฉพาะบริษัท Tilray) และประเทศอื่น ๆ ตัวยาที่ได้รับการอนุมัติ เช่น Sativex มักมีราคาสูงและไม่มีการชดเชยค่าใช้จ่าย อย่างไรก็ตาม ในปี 2017 ชิลีถือเป็นประเทศแรกในละตินอเมริกาที่เริ่มจำหน่ายยาที่ผลิตจากกัญชาในร้านขายยา และขณะนี้มีร้านขายยากว่า 500 แห่งที่ให้บริการแก่ผู้ป่วยกัญชาทางการแพทย์ทั่วประเทศ

ไม่มีแรงจูงใจมากนักสำหรับแพทย์ที่จะสั่งยากัญชาหรือยาที่มีสารสกัดจากกัญชาให้กับผู้ป่วย หากแพทย์ถูกตัดสินว่าละเมิดโดยไม่มีเหตุสมควร อาจถูกจำคุก 5-15 ปี และปรับ 2,000-28,000 ดอลลาร์ หากมีการขายยาให้กับผู้ป่วยโดยไม่มีใบอนุญาตที่เหมาะสม จะถูกลงโทษเช่นเดียวกัน และธุรกิจอาจถูกสั่งปิด

คำนึงถึงข้อจำกัดในการดำเนินธุรกิจและอุปสรรคที่ผู้ป่วยต้องพบ ทำให้กลุ่มนักเคลื่อนไหวในชิลีสนับสนุนการปลูกกัญชาใช้เองในหมู่ผู้ป่วย เช่น ในปี 2017 Daya Foundation องค์กรโปรกัญชา ได้จัดเวิร์กช็อปสำหรับผู้ป่วยเพื่อสอนศิลปะการปลูกกัญชา

CBD ถูกกฎหมายในชิลีหรือไม่?

แม้ว่า CBD จะเป็นแคนนาบินอยด์ที่ไม่มีฤทธิ์ทางจิตประสาท แต่กฎเกณฑ์ยังคงใช้เช่นเดียวกับกัญชาทางการแพทย์ นั่นหมายความว่าหนทางถูกกฎหมายเดียวในการได้มาซึ่งน้ำมัน CBD หรือผลิตภัณฑ์ที่คล้ายกันคือคุณต้องเป็นผู้ป่วยที่มีคุณสมบัติ ได้รับใบสั่งแพทย์ และซื้อจากร้านขายยาที่ได้รับใบอนุญาต

สามารถซื้อเมล็ดกัญชาในชิลีได้หรือไม่?

ใช่ ร้าน grow shop มีเมล็ดกัญชาให้เลือกหลากหลายชนิด สามารถซื้อเมล็ดกัญชาที่คุณชื่นชอบได้อย่างเปิดเผย ทั้งสายพันธุ์ปกติ (regular) สายพันธุ์ feminized และสายพันธุ์ autoflowering ที่ร้านค้าปลีกเหมือนกับซื้อออนไลน์

สถิติ

ผลการศึกษาปี 2017 โดยมหาวิทยาลัย Andrés Bello และมหาวิทยาลัยลอนดอน ใน 9 ประเทศละตินอเมริกา พบว่า ชิลีมีอัตราการบริโภคกัญชาสูงที่สุดและมองว่าความเสี่ยงจากกัญชาต่ำที่สุด โดย 40% ของชาวชิลีเคยใช้กัญชา เกือบครึ่งสนับสนุนให้ถูกกฎหมาย และแนวโน้มสนับสนุนนี้สัมพันธ์กับดัชนีการพัฒนามนุษย์สูง

อีกการศึกษาหนึ่งตีพิมพ์ในปี 2021 เทียบอุรุกวัย (ที่ทำให้กัญชาเพื่อสันทนาการถูกกฎหมายในปี 2013) กับชิลี ทั้งสองประเทศมีอัตราการใช้กัญชาสูงที่สุดในละตินอเมริกา และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในรอบ 20 ปี นักวิจัยระบุว่าตั้งแต่ปี 2011 สัดส่วนผู้ใช้กัญชาในวัยรุ่นชิลีเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า

ประวัติศาสตร์ การเมือง และแนวโน้มในอนาคต

กัญชามีบทบาทในประวัติศาสตร์ชิลีมาตั้งแต่ปี 1545 เมื่อเริ่มปลูกป่าน (hemp) ในหุบเขา Quillota ตอนแรกปลูกเพื่อป้อนเส้นใยให้กองทัพและอุตสาหกรรมเดินเรือ ชิลีกลายเป็นหนึ่งในไม่กี่แห่งในโลกใหม่ที่ปลูกป่านได้ผลดี ธุรกิจนี้มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจประเทศ มอบวัตถุดิบพื้นฐานทั้งกองทัพและการเดินเรือ ต่อมาการเพาะปลูกป่านขยายตัวและเส้นใยสำรองยังถูกส่งออกไปยังลิมา เปรู

ราวกลางศตวรรษที่ 20 กัญชาเริ่มเป็นที่นิยมในกลุ่มชาวเรืออเมริกันที่ท่าเรือในชิลี จนกระจายสู่สังคมท้องถิ่น ทศวรรษ 1960-70 การบริโภคกัญชาขยายตัวอย่างมาก ทั้งจากอิทธิพลนักเดินเรือต่างชาติและฮิปปี้ที่มาจากสหรัฐฯ และประเทศละตินอเมริกาอื่น ๆ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ชิลีมีการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมืองอย่างมาก ส่งผลต่อนโยบายเกี่ยวกับกัญชา การประท้วงครั้งใหญ่ในปี 2019-2020 ทำให้เกิดการประชุมเพื่อร่างรัฐธรรมนูญใหม่แทนรัฐธรรมนูญเดิมจากยุคปิโนเชต์ หลายฝ่ายจึงมีความหวังว่าจะนำไปสู่การผ่อนคลายนโยบายกัญชา เพราะผู้แทนจำนวนมากในสมัชชาแสดงความเห็นสนับสนุนการลดโทษหรือแม้กระทั่งการปลูกกัญชาในบ้าน

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีทิศทางที่ดูดี แต่ลงประชามติรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ประชาชนลงคะแนนเสียงไม่เห็นชอบ ทำให้รัฐธรรมนูญเดิมยังคงใช้ต่อไป นี่ถือเป็นอุปสรรคของฝ่ายผลักดันกฎหมายกัญชาที่ก้าวหน้า แต่ก็เห็นได้ว่าสังคมชิลียังคงถกเถียงและเปลี่ยนแปลงทัศนคติเรื่องนี้อยู่ตลอด

เคล็ดลับสำหรับคนรักกัญชาที่มาเยือนชิลี

• ระวังการใช้กัญชาในที่สาธารณะ เพราะยังผิดกฎหมายและอาจถูกปรับ
• การปลูกและใช้ส่วนตัวได้รับการยอมรับ แต่อย่างเป็นทางการยังผิดกฎหมาย
• กัญชาทางการแพทย์ถูกกฎหมาย แต่ต้องมีใบสั่งแพทย์และซื้อจากร้านขายยาที่ได้รับอนุญาต
• ผลิตภัณฑ์ CBD ต้องเป็นไปตามกฎเดียวกับกัญชาทางการแพทย์และต้องมีใบสั่งแพทย์
• สามารถซื้อเมล็ดกัญชาจาก grow shop ได้ แต่อนุญาตให้ปลูกได้แค่ใช้ส่วนตัว

สรุป

ขณะคุณเยือนชิลี อาจรู้สึกว่ากัญชาเป็นเรื่องปกติและ “ใคร ๆ ก็ใช้” ซึ่งก็ไม่ผิด นโยบายของรัฐค่อนข้างหย่อนและได้รับการยอมรับจากสังคม แต่ก็อย่าลืมว่ากฎหมายที่เข้มงวดจากยุคสงครามยาเสพติดยังไม่ได้ถูกยกเลิกทั้งหมด หากจะใช้กัญชา ควรทำอย่างไม่เปิดเผยและไม่รบกวนผู้อื่น เช่นเดียวกับที่อื่น ๆ ขอให้คุณเที่ยวชิลีอย่างมีความสุข ปลอดภัย และเต็มไปด้วยความประทับใจ!