ทำไมมนุษย์ถึงมีตัวรับแคนนาบินอยด์?

• 1. ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์คืออะไร?
• 2. ตัวรับมีกี่ประเภท?
• 3. มนุษย์กับกัญชา

ตัวรับแคนนาบินอยด์มีอยู่แทบทุกส่วนในร่างกายของเรา พวกมันเป็นส่วนสำคัญของระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ (ECS) ที่เพิ่งถูกค้นพบเมื่อไม่นานมานี้ ECS มีหน้าที่ควบคุมหลายกระบวนการในร่างกาย เช่น การเจริญพันธุ์ ความจำ อารมณ์ การรับรู้ความเจ็บปวด และอีกมากมาย แต่ตัวรับแคนนาบินอยด์คืออะไร และคำถามที่สำคัญยิ่งกว่า – ทำไมมนุษย์ถึงมีตัวรับแคนนาบินอยด์?

ถ้าคุณเคยศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับกัญชา คุณน่าจะเคยได้ยินเกี่ยวกับตัวรับแคนนาบินอยด์ และอาจเคยสงสัยว่าทำไมสมุนไพรชนิดนี้ถึงส่งผลกระทบกับเรา ไม่ว่าจะเป็นผลกระทบทางสมองหรือประโยชน์ทางการแพทย์ล้วนมีเหตุผล และนั่นเป็นเพราะวิธีที่กัญชาโต้ตอบกับร่างกายมนุษย์

กัญชามีสารประกอบมากมาย บางชนิดมีเฉพาะในกัญชาเท่านั้น จึงทำให้สมุนไพรนี้พิเศษ สารประกอบเหล่านี้ หรือที่เรียกว่า แคนนาบินอยด์ มีความสามารถในการโต้ตอบกับเซลล์ในร่างกายของเรา แต่ก็ยังไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจนว่าทำไมเราถึงมีตัวรับเหล่านี้ในร่างกาย บทความนี้จะเน้นไปที่ประเด็นนี้ อย่างไรก็ตาม ก่อนจะไปถึงจุดนั้น การเข้าใจระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ถือเป็นเรื่องสำคัญ

ระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์คืออะไร?

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบ ECS หลังจากที่ค้นพบ THC ระบบ ECS มีบทบาทสำคัญมากในร่างกาย คุณอาจเคยเรียนรู้เกี่ยวกับระบบไหลเวียนโลหิต ระบบประสาท และหน้าที่อื่นๆ แต่ไม่เคยมีใครพูดถึง ECS ซึ่งก็ไม่น่าแปลก เพราะระบบนี้เพิ่งค้นพบเมื่อยุค 80 ที่ผ่านมา ความจริงคือจนถึงทุกวันนี้ ECS ก็ยังเป็นปริศนาสำหรับหลายคน หลายๆ คนไม่เคยได้ยินชื่อนี้ด้วยซ้ำ

ECS เป็นเหมือนเครือข่ายการส่งสัญญาณประสาท ขนาดใหญ่ที่สุดในร่างกายของเรา หน้าที่ของมันคือสร้างความสมดุลในร่างกายหรือที่เรียกว่าโฮมีโอสแตซิส เช่นเดียวกับอุณหภูมิร่างกายที่ไม่ควรร้อนหรือเย็นจนเกินไป ECS จะช่วยควบคุมให้เกิดความสมดุล ถึงแม้ว่าสภาพแวดล้อมภายนอกจะแปรปรวนแค่ไหน ECS ก็จะรักษาภาวะสมดุลภายในร่างกายไว้

สิ่งที่น่าสนใจก็คือร่างกายผลิตเอ็นโดแคนนาบินอยด์ขึ้นได้เอง เช่น 2-AG และแอนนันดาไมด์ แอนนันดาไมด์คล้ายกับ THC ในสมอง โดยทำให้รู้สึกผ่อนคลายเป็นสุขในบางช่วงเวลา ผลของมันคล้ายกับ THC แต่ต่างกันตรงที่แอนนันดาไมด์จะคงอยู่ในร่างกายไม่นาน ในขณะที่ THC อยู่นานกว่า

แอนนันดาไมด์ไม่ได้มีหน้าที่แค่ทำให้คุณมีความสุขเท่านั้น แต่มันยังมีบทบาทสำคัญในสมองบางส่วนที่เกี่ยวข้องกับแรงจูงใจ ความจำ การเจริญพันธุ์ และการเคลื่อนไหว เนื่องจากแอนนันดาไมด์มีความคล้ายกับ THC การเข้าใจเอ็นโดแคนนาบินอยด์ตัวนี้ จะช่วยให้คุณเข้าใจ THC ในกัญชาได้ดียิ่งขึ้น

แอนนันดาไมด์ยังช่วยให้คุณลืมบางเรื่อง (แต่ไม่ใช่เรื่องสำคัญ ไม่ต้องกังวล) โดยจะช่วยลืมเหตุการณ์ที่กระทบจิตใจ หรือสิ่งที่ไม่สำคัญนัก ถือว่าเป็นตัวช่วยสำคัญในการสร้างความสุขให้กับคุณ เคยรู้สึกภูมิใจเวลาประสบความสำเร็จใช่ไหม? นั่นแหละคือฝีมือของแอนนันดาไมด์ – เป็นเส้นทางแห่งรางวัลของสมอง รวมทั้งความรู้สึกหลังออกกำลังกายหรือช่วงเวลาที่มีเซ็กซ์ดีๆ

ด้วยบทบาทของมัน จึงเชื่อว่าแอนนันดาไมด์มีส่วนช่วยเมื่อคุณต้องต่อสู้กับอาการซึมเศร้าหรือวิตกกังวล บางคนที่โชคดีมีแอนนันดาไมด์ตามธรรมชาติมากอยู่แล้วก็อาจไม่ต้องใช้กัญชาเพื่อรับประโยชน์จากมัน แต่หากร่างกายคุณผลิตได้น้อย ก็อาจมีปัญหาหลายอย่างตามมา ซึ่งโชคดีที่กัญชาเองก็สามารถช่วยได้

แคนนาบินอยด์ในกัญชา เช่น THC และ CBD เรียกว่า ไฟโตแคนนาบินอยด์ เมื่อเชื่อมต่อกับเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่มีอยู่ในร่างกายมนุษย์ ก็จะเกิดปฏิกิริยาต่าง ๆ

ตัวรับเหล่านี้มีอยู่ทั้งในเนื้อเยื่อ ระบบภูมิคุ้มกัน และสมอง หน้าที่หลักของ ECS คือเป็นตัวกลางสื่อสารระหว่างร่างกายกับสมอง และตรวจสอบให้แน่ใจว่าทั้งสองตอบสนองต่อข้อความได้อย่างเหมาะสม มีบทบาทสำคัญในการควบคุมความอยากอาหาร การนอนหลับ ความเจ็บปวด ความจำ การเจริญเติบโต และการรับรู้

ตัวรับมีกี่ประเภท?

กัญชาเป็นพืชพิเศษสำหรับมนุษย์เพราะโต้ตอบกับร่างกายเราได้ดี แคนนาบินอยด์ในกัญชาจะทำปฏิกิริยากับตัวรับในร่างกายเรา อย่างไรก็ตาม ตัวรับเหล่านี้ไม่ใช่ว่ามีเฉพาะเพื่อโต้ตอบกับกัญชาเท่านั้น พวกมันถือเป็นส่วนหนึ่งของระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์ ซึ่งทำหน้าที่รับ-ส่งและตอบสนองต่อเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่ร่างกายผลิตเอง

แล้วคนที่ไม่ได้สูบหรือบริโภคแคนนาบินอยด์ล่ะ? เขามีตัวรับเหล่านี้ไหม? คำตอบคือมีแน่นอน แต่ในคนที่สูบกัญชา ร่างกายจะมีเอ็นโดแคนนาบินอยด์เพิ่มขึ้น และนั่นทำให้ไม่ค่อยเกิดภาวะขาดเอ็นโดแคนนาบินอยด์ ที่อาจส่งผลให้เกิดปัญหาการเจริญพันธุ์ และปัญหาอื่นๆ อีกมาก

โดยทั่วไป ตัวรับในร่างกายเรามีอยู่สองประเภท ประเภทแรกคือ CB1 ซึ่งอยู่ในระบบประสาท ตับ ปอด สมอง และไต ทั้งไฟโตแคนนาบินอยด์อย่าง THC และเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่ผลิตในร่างกายสามารถจับกับ CB1 ได้เพราะโครงสร้างคล้ายกัน ตัวรับ CB1 นี้ช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้า อาการปวดเรื้อรัง และโรคอื่น ๆ

ตัวรับกับแคนนาบินอยด์เปรียบเสมือนกุญแจกับดอกกุญแจ เมื่อ THC จับกับ CB1 สมองจะหลั่งโดปามีนออกมา คุณจะรู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ มีความสุข เครียด หรือเศร้า ก็ขึ้นอยู่กับปริมาณ THC ที่ได้รับ

เคยสงสัยไหมว่าทำไมบางคนรู้สึกใจเต้นแรงหรือวิตกกังวลหลังจากใช้กัญชา? นั่นคือฤทธิ์ของ THC แต่นั่นไม่ได้หมายความว่า THC อันตราย หากใช้ในปริมาณที่เหมาะสม จะให้ผลดี แต่ถ้าใช้มากเกินไปก็จะเกิดผลข้างเคียงต่างๆ รวมถึงความวิตกกังวล

ตัวรับประเภทที่ 2 คือ CB2 ซึ่งอยู่ในระบบทางเดินอาหาร ต่อมทอนซิล และม้าม ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของระบบภูมิคุ้มกัน เมื่อแคนนาบินอยด์กระตุ้นตัวรับทั้งสองแบบนี้ จะส่งสัญญาณบอกเซลล์ถึงวิธีตอบสนอง ทำหน้าที่หลักในการควบคุมความเจ็บปวด การอักเสบ และความอยากอาหาร

มนุษย์กับกัญชา

ตอนนี้คุณรู้จัก THC และ CBD แล้ว – ซึ่งเป็นแคนนาบินอยด์ในกัญชา แต่คุณอาจประหลาดใจที่รู้ว่ากัญชามีแคนนาบินอยด์มากถึงกว่า 113 ชนิด และหลายชนิดไม่เหมือนใคร จุดเด่นของกัญชาก็คือแคนนาบินอยด์สามารถทำปฏิกิริยากับร่างกายมนุษย์ในรูปแบบเดียวกับเอ็นโดแคนนาบินอยด์ที่ผลิตตามธรรมชาติของเรา ดังที่กล่าวข้างต้น

นั่นจึงเป็นเหตุผลที่มนุษย์กับกัญชามีความสัมพันธ์กันมาเป็นพันๆ ปี กัญชาอยู่คู่โลกมานานกว่า 10,000 ปี สมุนไพรนี้ถูกนำมาใช้ในหลากหลายวัตถุประสงค์ หลายคนเชื่อว่าเฮมป์คือหนึ่งในพืชเกษตรที่ปลูกเป็นชนิดแรกๆ เฮมป์นำไปแปรรูปเป็นเส้นใย ผ้า เชือก และสิ่งของมีประโยชน์อื่นๆ อีกมากมาย ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเมล็ดเฮมป์นั้นอุดมด้วยโปรตีนและกรดไขมันที่จำเป็น

ผู้หญิงแต่ก่อนใช้กัญชาทางการแพทย์เพื่อบรรเทาอาการปวดประจำเดือนด้วย ความจริง สมเด็จพระราชินีวิกตอเรียยังได้รับสั่งให้ใช้กัญชาเพื่อบรรเทาอาการปวดประจำเดือน กัญชายังถูกใช้ระหว่างคลอด และเป็นยารักษาอาการปวด อาการบาดเจ็บเล็กๆ และปัญหาอื่นๆ อีกมาก นอกจากนี้ยังใช้ในพิธีกรรมและในทางจิตวิญญาณด้วย

และเนื่องจากกัญชามีแคนนาบินอยด์ที่คล้ายคลึงกับแอนนันดาไมด์ด้วย หลายคนจึงเข้าใจว่ามนุษย์เหมาะกับการใช้หรือสูบกัญชา แต่ความจริงไม่ใช่เช่นนั้น ถึงแม้ว่ากัญชาจะช่วยแก้ปัญหาหลายอย่าง แต่ตัวรับในร่างกายเราไม่ได้มีไว้เพียงเพราะกัญชาเท่านั้น