Genetik Dizileme, Kenevirin 12 Bin Yıl Önce Evcilleştirildiğini Gösteriyor

Pek çok insan, kenevire olan güncel ilginin sadece son zamanların bir modası olmadığını ve bu bitki türünün binlerce yıldır insanlığın çeşitli ihtiyaçlarına hizmet ettiğini fark etmiyor.

Yakın zamanda yapılan bir araştırma, kenevirin 12.000 yıl öncesine kadar evcilleştirildiğine dair genetik kanıtlar ortaya koydu. Bugün yapay ışıklar altında, tarlalarda ve doğada yetişen tüm çeşitlerin atası, Kuzeybatı Çin'den gelen bir kenevir genetik çeşitiydi.

İnsanlar, bu bitkinin birçok faydasını erken dönemlerde fark etti ve onu binlerce yıl boyunca yetiştirdi; böylece keneviri ilk evcilleştirilen tarım ürünlerinden biri haline getirdi. Arkeologlar da benzer bir hikaye anlatıyor; dünyanın farklı arkeolojik alanlarında çömlekler üzerinde kenevir ipi işaretleri gibi kenevir izlerine rastlandı.

Tüm Modern Otların Ortak Atası Artık Yok Oldu

İsviçre'den bir bilim insanı olan Luca Fumagilli ve başka ülkelerden meslektaşları, dünya genelinden 80 kenevir ve endüstriyel kenevir genetik çeşidinin genomlarını dizilemek için iddialı bir proje başlattı. Buna daha önce dizilenmiş 30 genom daha eklediler.

Analizlerin kanıtına göre tüm modern çeşitlerin atası, Çin'in kuzeybatı köşesinde yabani olarak yetişiyordu. Bu tür şimdi yok olmuş durumda, fakat yakın akrabaları hâlâ aynı bölgede yetişiyor.

Seçici Yetiştirme Sadece 4.000 Yıl Önce Başladı

Bugün olduğu gibi, insanlar eskiden de keneviri çok çeşitli amaçlar için yetiştirip kullandı; bu bitkiyi lif kaynağı ve ilaç olarak değerlendirdiler, tohum yağını besin olarak tükettiller hatta dini ritüellerde psikoaktif özelliklerini kullandılar.

Ancak genetik kanıtlar, bütün bu ihtiyaca yönelik çeşitleri seçmeye ancak yaklaşık 4.000 yıl önce çalışmaya başladıklarını gösteriyor. Bundan sonra, keneviri selekte ederek iki farklı modern alt türün ortaya çıkmasını sağladılar. Birinin sapı uzun ve lif oranı çok yüksek, diğerinin sapı daha kısa, daha fazla yan dalı var ve reçineli çiçekler taşıyor.

Ve doğal olarak son birkaç on yılda, genlerde yapılan değişikliklerle selektif yetiştirmede bir patlama yaşandı: Özellikle en yüksek seviyede THC ve—son zamanlarda—terpenler, yani kenevirin aromatik bileşenleri elde edilmeye çalışıldı.