Hvað eru efnagerðir og efnismisræmi í kannabis?

• 1. Uppruni efnismisræmis í rannsóknum
• 2. Stofnar, efnagerðir og efnismisræmi
• 2. a. Stofn
• 2. b. Efnagerðir
• 2. c. Efnismisræmi
• 3. Hverjar eru mismunandi efnagerðir í kannabis?
• 3. a. Tegund 1: thc ríkjandi
• 3. b. Tegund 2: jafnvægi á thc/cbd
• 3. c. Tegund 3: cbd ríkjandi
• 3. d. Tegund 4: cbg ríkjandi
• 3. e. Tegund 5: engir kannabinoíðar
• 4. Efnismisræmi í kannabis: næsta stóra skrefið?
• 5. Niðurstaða

Áður en „nú­tíma­væðing“ kannabisfræja átti sér stað, höfðu neytendur tilhneigingu til að lýsa áhrifum ákveðins stofns eftir tegundum (Indica eða Sativa). Nýlega komu fram blendingar sem blönduðu saman mismunandi áhrifum, en með aukinni rannsóknaiðkun á kannabis hafa fleiri flokka skilgreiningar komið upp – þar á meðal efnagerðir og efnismisræmi. Þrátt fyrir að virðast ekki mjög mikilvægar, gera efnagerðir og efnismisræmi okkur kleift að greina sérstakar kannabisplöntur eftir þeim efna­samsetningum sem þær framleiða, sem auðveldar að vita hvaða áhrifum má búast við. Auk áhrifa, veita efnagerðir kannabisneytendum yfirlit yfir alla efnasamsetningu tiltekinnar plöntu, sem hjálpar til við að átta sig betur á því hvaða áhrif fáist við neyslu ákveðins stofns og hvort hann sé hjálplegur við ákveðin heilkenni, ef þú ert lyfjaneytandi. Á hinn bóginn auðvelda efnagerðir rannsakendum að skilja hvernig kannabinoíðar, terpenar og önnur efni í kannabis hafa áhrif á líkama okkar, sem hjálpar til við að þróa iðnaðinn. Skoðum því nánar efnagerðir og efnismisræmi.

Að lokum munu þessar nýju flokkanir gagnast bæði vísindum og neytendum. Þrátt fyrir mikla notkun hugtakanna „Sativa“ og „Indica“ í vinsælum kannabismenningu, eru þau sjaldan notuð rétt. Fræðilega eru þessi nöfn notuð um tvo ólíka undirflokka kannabis. Hver þessara undirflokka þróaðist á mismunandi stöðum heims og sýnir því mismunandi vaxtarlag og útlit. Hins vegar tók vinsæl menning þessi hugtök og tengdi þau beint við ákveðin áhrif frá einstökum stofnum. Þetta varð til þess að ranghugmyndir breiddust út, t.d. að Indica stofnar framkalli alltaf slakandi, líkamleg áhrif á meðan Sativa stofnar séu alltaf örvandi og hugarörvandi. Reyndar vísar heiti þeirra eingöngu í útlit ekki í efni sem ákvarðar áhrifin. Sumar kannabisplöntur með Indica-lag geta haft örvandi áhrif og sumar hærri og grennri Sativa plöntur geta gefið slakandi áhrif. THC myndar kjarna fyrir hugbreytandi áhrif en það eru ilmtefnin sem kallast terpenar sem ákvarða jákvæða mismunandi áhrif milli stofna. Ný flokkunarkerfi veita bæði neytendum og vísindamönnum mun meiri innsýn í kannabis en að fá bara upplýsingar um útlit plantnanna og giska svo á afleiðingar efnisinnihaldsins.

1. Uppruni efnismisræmis í rannsóknum

Í fyrsta sinn sem „Efnismisræmi“ (e. chemovar) var nefnt var í rannsókninni Cannabis: From cultivar to Chemovar eftir Arno Hazekamp, þar sem hann heldur því fram að til að flokka kannabis af nákvæmni verði að greina og mæla öll efnasambönd allra kannabistypa. Í rannsókninni voru yfir 30 sýni skoðuð og fundust um 28 mismunandi kannabinoíðar og terpenar í 0,5 mg af kannabisblómi. Seinna birti sami höfundur aðra rannsókn á 460 sýnum þar sem hann fann yfir 44 kannabinoíðar og terpena.

Önnur rannsókn á Ítalíu fann 135 mismunandi kannabinoíða og terpena í 50 sýnum af kannabisblómum. Með öllum þessum gögnum gátu vísindamenn skilgreint fjögur helstu efni-flokka (efnagerðir) sem leiddu til 9 mismunandi kannabisgerða byggt á einum og sama kannabinoíð-prófíl. Þeir telja þó efnismisræmi mikilvægari en efnagerðir ef markmiðið er að spá fyrir um áhrif ákveðins ræktunablanda, þó nauðsynlegt sé að gera frekari rannsóknir til að fá enn nákvæmari niðurstöður. Þetta getur hjálpað neytendum að finna vinsælustu efnismisræmi og flokka þau eftir áhrifum, sem gerir það mun auðveldara að finna rétta lausn við meðhöndlun ákveðinna ástanda sem og fyrir heilbrigðisstarfsfólk að ráðleggja meðferð með kannabis.

Hvernig geta neytendur nýtt sér mismunandi efnismisræmi?

Eins og nefnt var, þá er efnismisræmisnálgunin mun betri en að reyna sig áfram og getur verið mjög gagnleg, sérstaklega fyrir sjúklinga sem vita nákvæmlega hvað þeir þurfa. Þessi nálgun flokkar kannabis út frá innihaldi kannabinoíða og terpena. Þannig að ef þú þarf t.d. að meðhöndla höfuðverk eða mígreni þá auðveldar hún þér að finna rétta stofninn eða vöruna, þar sem þú veist fyrir þína hönd hver áhrifaríkast gerðin er – í þessu tilfelli væri það efnismisræmi 1. Mundu því að ef þú vilt nýta þessa nálgun, skoðaðu nöfn á kannabisvörum og ákveddu hvað eru ríkjandi kannabinoíðar og terpenar. Þegar þú hefur þessa upplýsingar skaltu skoða töfluna síðar í þessari grein þar sem þú færð frekari ráð og leiðbeiningar við val á vöru í þinni kannabisverslun.

2. Stofnar, efnagerðir og efnismisræmi

Þrátt fyrir hvað flestir neytendur halda er ekki hægt að nýta nöfn stofna til að nákvæmlega spá fyrir um áhrifin sem þú upplifir, þau geta gefið hugmynd en eru ónákvæm þökk sé fjölmörgum breytingum innan stofns. Rannsóknir hafa þó leitt í ljós nýtt flokkunarkerfi (auk stofna) fyrir kannabis: efnagerðir og efnismisræmi.

Þessi hugtök vísa til þeirra efnasambanda sem finnast í kannabisplöntunni, eins og innihald kannabinoíða og terpena og gefur þannig til kynna hvaða áhrif má búast við.

Stofn

Stofn er heiti á kannabisafbrigði sem deila erfðafræðilegri líkindi. Þetta er samt ónákvæmt vegna þess að t.d. getur OG Kush blóm frá einni verslun verið gjörólíkt því sem fæst annars staðar og stundum mismunar jafnvel innan sömu verslunar eftir hverri uppskeru. Þetta stafar af fjölbreyttri svipgerð planta innan sama stofns.

Efnagerðir

Efnagerðir er flokkunarkerfi fyrir kannabisplöntur eftir innihaldi kannabinoíða, það er, hvaða kannabinoíð er ríkjandi (eins og THC eða CBD). Efnagerðir flokka stofna eftir hlutföllum kannabinoíða og skipta plöntum í Tegund 1 fyrir THC-ríkjandi plöntur, Tegund 2 fyrir 50/50 THC og CBD plöntur, og Tegund 3 fyrir CBD-ríkjandi.

Efnismisræmi

Líkt og með efnagerðir þá flokkast kannabisplöntur með efnismisræmi en tekið er mið af a.m.k. tveimur ríkjandi kannabinoíðum og helstu tveimur, þremur eða fjórum terpenum. Gott dæmi til að skilja muninn er að líkja þessu við ost – þú gætir t.d. verið hrifinn af osti almennt en það þýðir ekki að þú borðir hvaða ost sem er; oft ertu hrifinn af ákveðinni tegund með sérstakt bragð eða ilm, eins og „cheddar“ eða „gorgonzola“.

Þegar kemur að kannabis er það svipað og með dæmið um ostinn – vegna skorts á stöðlum fyrir flokkun planta eftir eiginleikum hafa vísindamenn þróað nýjar aðferðir og fundið út að með því að skoða efna­samsetningu getum við spáð fyrir um áhrifin.

Auðvitað getur nafn stofnsins verið vísbending en það er ónákvæmt vegna margra afbrigða innan hans. Því getur það verið að ef þú kaupir ákveðið blóm í verslun þá fáist annað bragð, ilmur eða áhrif næst þegar þú kaupir það – sem endurspeglar ekki nafn stofnsins heldur innihald kannabinoíða og terpena.

Með því að þekkja efnasambönd og styrkleika þeirra í plöntu geturðu fundið annan stofn sem gefur sömu áhrif og t.d. OG Kush – sem auðveldar þér að finna það sem hentar þínum þörfum.

2. Hverjar eru mismunandi efnagerðir í kannabis?

Efnagerðir og efnismisræmi hófu innreið sína árið 1970 þegar hópur grasafræðinga fann grundvallarlega þrjár gerðir kannabisplantna:

• THC-ríkjandi plöntur;
• CBD-ríkjandi plöntur;
• Jafnvægið hlutfall plöntur.

Vegna hlutfalls kannabinoíða ráðlögðu vísindamenn að greina þrjá meginflokkar efnagerða eftir hlutfalli THC og CBD, þeir eru:

Tegund 1: THC ríkjandi 

Tegund 1 efnagerðir innihalda oftast >0,3% THC og <0,5% CBD og eru vinsælastar meðal frístundaneytenda vegna mikils THC innihalds. Flest af því sem fæst í lögleiddum verslunum er af tegund 1.

Tegund 2: Jafnvægi á THC/CBD

Tegund 2 er sjaldgæfari en tegund 1, en fer vaxandi í vinsældum. Þessar plöntur innihalda 1:1 THC og CBD og eru gjarnan notaðar fyrir lyfjaeigleika kannabis en líka fyrir þá sem vilja sækja „hugaráhrifin“.

Tegund 3: CBD ríkjandi

Líkt og tegund 2, þá eru tegund 3 ekki mjög algengar en hafa fengið aukið vægi með nýlegum rannsóknum sem sýna fram á ávinning CBD notkunar. Þessi tegund hentar oft þeim sem eru viðkvæmir eða nýta kannabis eingöngu vegna læknisfræðilegra ábata.

Fyrir utan helstu þrjár efnagerðir hafa nýlega fundist tvær til viðbótar:

Tegund 4: CBG ríkjandi

CBG-ríkjandi stofna er erfitt að finna þar sem ræktendur huga að því sem neytendur sækjast mest eftir. Þrátt fyrir að þeir séu mjög sjaldgæfir eru sumir ræktendur þó að vinna að tegund 4, en upplýsingaskortur er þó ríkjandi.

Tegund 5: Engir kannabinoíðar

Þessi tegund fannst fyrst árið 2005, kannabisplöntur með enga kannabinoíða yfir höfuð. Tegund 5 nýtur ekki vinsælda meðal neytenda en gæti verið fullkomin til iðnaðarframleiðslu þar sem þar þarf ekki að fylgja lögum eða reglum um kannabis þar sem enginn efni eru til staðar.

Þessi flokkun er gagnleg en ekki fullkomin vegna þess að innan sömu efnagerðar geta áhrif verið afar mismunandi eftir innihaldi kannabinoíða. Stofn með 4% THC og 1% CBD og annar með 10% THC og 2% CBD eru báðir tegund 1, þó áhrifin munu vera ólík. Hér kemur mikilvægi terpenprófíla inn – sem ekki er tekið með í gamla kerfinu.

4. Efnismisræmi í kannabis: Næsta stóra skrefið?

Öðruvísi en efnagerðir eru efnismisræmi ákvarðað út frá hlutföllum kannabinoíða og terpena. Flokkun plantna eftir efnismisræmum byggir á fullri efnafræðilegri greiningu og það þarf að vita nákvæmlega hvaða kannabinoíðar og terpenar eru fyrir hendi til að geta spáð fyrir um áhrif. Því miður er þetta mjög dýrt og/eða óaðgengilegt í sumum löndum þar sem kannabis er bannað, svo vísindamenn vantar burði til að gera opinber flokkunarkerfi – en flestar kannabisplöntur innihalda eftirfarandi líklegustu terpenana:

Algengustu terpenar í kannabis

Vísindamenn telja að efnismisræmi verði mikilvægur lykill fyrir heilbrigðisstarfsmenn til að ráðleggja rétt meðferð með kannabis, sem og til að tryggja frístundaneytendum bestu upplifun. Þessi nálgun er nákvæmari og tekur tillit til fleiri þátta en efnagerðir, sem veitir skýrari yfirsýn yfir áhrif plantnanna. Þar sem þetta er nýleg uppgötvun liggja enn ekki fyrir opinber flokkunarkerfi, en þótt stuðst sé einfaldlega við terpena gefur þetta mun betra mat en þegar neytendur prófa sig bara áfram.

Efnismisræmisnálgunin krefst efnaprófana til að skoða styrk og samsetningu, sem gerir hana erfitt að beita víða vegna lagalegra takmarkana. Sérfræðingar halda því samt fram að flokkun eftir efnismisræmum sé lykilatriði í iðnaðinum þar sem það veitir neytendum betri möguleika á að finna réttu vöruna. Andstætt efnagerðum tekur þessi nálgun með aðal kannabinoíða og terpena, sem gefur þér mun meiri upplýsingar og þar með auknar líkur á betri upplifun en að velja eingöngu út frá stofnsnöfnum eða THC vs. CBD-hlutföllum.

5. Niðurstaða

Efnismisræmi og efnagerðir eru ekki fullkomnar vegna þess að þær gefa ekki nákvæmar niðurstöður – við vitum einfaldlega ekki enn um öll efni í kannabis. Þökk sé lögleiðingu hafa vísindamenn þó fundið fjölmarga nýja terpena og kannabinoíða sem þarf að hafa í huga þegar velja á kannabis eða kannabisvörur – en við erum ekki alveg komin þangað enn.

Eftir því sem markaðurinn vex læra neytendur meira og meira um kannabis, og þessi tvö hugtök sem fjallað var um hér veita nýja yfirsýn yfir kosti kannabis og hjálpa bæði lyfja- og frístundaneytendum að finna það sem þeir þurfa – og stuðla um leið að framþróun rannsókna og samvinnu vísinda og samfélags.

Ef þú veist meira um efnagerðir og efnismisræmi, endilega deildu þekkingu þinni við aðra ræktendur með því að skilja eftir athugasemd í umræðu­boxinu hér fyrir neðan!