Organische Cannabis Voedingsstoffen: Composteren

• 1. Wat is composteren?
• 2. Waarom composteren?
• 3. Voordelen van composteren
• 3. a. Goed voor het milieu
• 3. b. Recycleert afval
• 3. c. Verbetert de bodem
• 3. d. Voegt gunstige micro-organismen toe aan je bodem
• 4. De basis
• 4. a. Compostbak
• 4. b. Organisch materiaal
• 4. c. Verzorgen
• 4. d. Geduld
• 4. e. Onderhoud van de composthoop
• 4. f. Veelvoorkomende compostproblemen
• 5. Wat mag ik composteren?
• 5. a. Wat mag niet in de compost?
• 6. Hoe gebruik ik mijn compost?
• 7. Topdressing van je cannabisplanten met zelfgemaakte compost
• 8. Conclusie

Composteren is een organische methode om voedingsstoffen aan de aarde toe te voegen. Dit zorgt niet alleen voor beter smakende bloemen, maar helpt je ook om afval te verminderen. Het is een win-winsituatie voor iedereen. Veel moderne kwekers zijn gewend aan hetzelfde ritueel: ze zaaien feminized zaden in de aarde en geven hun planten voedingsstoffen uit een fles volgens een strikt schema. Hoewel deze methode zeer goed werkt en consistente resultaten oplevert, richt ze zich enkel op de gezondheid van de plant en wordt de toestand van de grond vaak vergeten. Voor wie binnen kweekt in potten en het groeimedium na iedere cyclus vervangt, maakt dat niet veel uit.

Maar door de kracht van levende aarde te benutten, hoeven kwekers hun aarde niet telkens weg te gooien en steeds meer te kopen wanneer ze opnieuw wiet willen kweken. Bovendien speelt het verzorgen van bodemgezondheid een grote rol buiten, zeker als je kweekt in bakken of direct in de grond. Door te focussen op wat je aan de aarde en de microben erin geeft, hoef je minder moeite te doen om exacte hoeveelheden specifieke voedingsstoffen aan je planten te geven; de bodemmicroben doen dit voor jou. Als het gaat om het opbouwen van gezonde grond, rijk aan microben en voedingsstoffen, is compost koning! Dit zwarte goud bevat veel essentiële elementen die zelfs arme grond kunnen omtoveren tot een vruchtbaar bed.

1. Wat is composteren?

Composteren is een proces waarbij etensresten worden omgezet in voedingsrijke aarde, doordat micro-organismen deze resten afbreken en de voedingsstoffen beschikbaar maken voor planten. Het proces van composteren is afhankelijk van bacteriën, vocht en zuurstof. Door deze elementen samen te brengen, en met de juiste organische materialen, ontstaat het perfecte leefmilieu voor bacteriën om het organisch materiaal te afbreken, waarbij warmte vrijkomt.

De vrijgekomen warmte helpt micro-organismen¹ te "activeren" en het organisch materiaal te afbreken, terwijl zuurstof en vocht dit afbraakproces versnellen. Deze manier van voedselresten hergebruiken is niet exclusief voor cannabis; het wordt al jarenlang door telers gebruikt die afval willen verminderen én profiteren van betere grond of kostenbesparing. Zodra je in de wereld van composteren duikt, ontdek je een complex wetenschappelijk veld. Er zijn veel verschillende manieren om keukenresten en tuinafval te composteren. Heet composteren versnelt het proces enorm, maar vereist veel aandacht en de juiste hoeveelheden van sleutel-ingrediënten.

Koud composteren duurt daarentegen een stuk langer, maar biedt een passieve aanpak en vraagt weinig controle. Om composteren eenvoudig te maken kun je alles wat je toevoegt zien als voedsel voor microben. De organismen in je composthoop eten deze ingrediënten letterlijk op. Na verloop van tijd breken ze de grote moleculen in bananenschillen, wortelkontjes en houtsnippers af tot kleine moleculen die eruitzien als een rijke, zwarte stof genaamd humus. In dat stadium kun je het eindproduct rechtstreeks bovenop je tuinbedden toevoegen of er extracten van maken en gebruiken als bodem- of bladvoeding. Het zit boordevol voedingsstoffen en gunstige microben die kunnen helpen bij het bestrijden van diverse plantenziektes.

2. Waarom composteren?

Composteren is een goedkope en makkelijke manier om aarde te maken. Als je het goed doet, eindig je met een levend ecosysteem dat alle macro- en micronutriënten (en zelfs meer) bevat dan je bij het kopen van organische voeding in een growshop krijgt. Compost maken verbetert niet alleen de structuur van de aarde, maar werkt ook als een langzaam werkende bron van voedingsstoffen. In tegenstelling tot synthetische nutriënten zal compost je planten niet verbranden. Zo voed je niet alleen je planten met topkwaliteit voeding, maar help je ook het afval dat op stortplaatsen belandt terug te dringen.

3. Voordelen van composteren 

Goed voor het milieu

Omdat je een natuurlijk alternatief gebruikt voor synthetische voedingsstoffen, help je verminder je het gebruik van chemicaliën in de bodem. En ook al lijkt dat weinig, je maakt wél een verschil.

Composteren helpt de bodem CO2 vast te houden, vermindert uitstoot van gassen, revitaliseert uitgeputte grond en verlaagt erosie.

Recycleert afval

Composteren kan de hoeveelheid afval die je produceert tot 30% verminderen. Dit maakt een enorm verschil, want als je keukenafval naar de vuilstort gaat, zijn daar niet de juiste omstandigheden om het af te breken en ontstaat methaan, wat giftig voor ons is.

Verbetert de bodem

Composteren verbetert niet alleen de gezondheid van planten, maar is in staat om zelfs de armste gronden te transformeren. Compost bevat niet alleen veel voedingsstoffen, maar helpt de bodem deze vast te houden. Net zoals de klei-fractie van bodem, heeft compost een netto negatieve elektrische lading, waardoor het positief geladen ionische nutriënten, zoals ammonium, calcium en magnesium, vasthoudt. Compost verbetert ook de beluchting, afwatering en algehele bodemstructuur. 

Voegt gunstige micro-organismen toe aan je bodem

Micro-organismen helpen om de bodem te beluchten, ze breken de voedingsstoffen af om ze beter opneembaar te maken en kunnen ziektes bij planten tegengaan.

4. De basis

Je hebt echt weinig nodig om van nul te starten. De basisbenodigdheden zijn een compostbak en de resten die je nodig hebt om het proces te starten, hoewel je ook wat nodig hebt wat je niet kunt kopen: geduld en goede zorg voor de micro-organismen.

Compostbak

Om te starten met composteren heb je weinig nodig, allereerst moet je weten waar je het wilt doen. Composteren kan binnenshuis in een plastic bak, houten kist, of een bak van bakstenen, of buitenshuis op een plastic zeil of direct op de aarde. 

De plek waar je gaat composteren kun je makkelijk zelf bouwen. Het hoeft helemaal niet fancy te zijn, zolang je maar een bak-achtige structuur bouwt die je kunt afdekken om het vocht binnen te houden, zit je goed.

Organisch materiaal

Compost bestaat uit afbrekend organisch materiaal¹ om de voedingsstoffen beschikbaar te maken in de bodem. Organisch materiaal is dus essentieel om het te laten werken. Je kunt zelf kiezen welke fruit- en groenteresten je composteert, maar er zijn in het algemeen twee soorten organisch materiaal: Groen materiaal en bruin materiaal.

Een gebalanceerde verhouding tussen beide is essentieel voor het floreren van micro-organismen, en er is geen specifiek fruit dat beter is. Als je cannabis kweekt, moet je stikstof-, fosfor- en kaliumrijke resten toevoegen, dit zijn de macronutriënten en vind je onder andere in:

• Stikstof: Sla, spinazie, rucola;

• Fosfor: Eierschalen, mest;

• Kalium: Banaan, komkommer, kool.

Denk eraan dat organisch materiaal vliegen en kakkerlakken aantrekt die eitjes kunnen leggen in je compostbak. Zorg dus voor een deksel of een muskietennet bovenop, zodat je dit voorkomt.

Verzorgen

In de bak zitten levende micro-organismen, dus je moet ervoor zorgen dat ze ook echt leven.

Elke 1-2 weken moet je controleren of je compost vochtig is. Onthoud dat teveel water de microben kan doden, maar zorg dat het voldoende vochtig is en geef anders een beetje water.

Je compostbak heeft niet veel zon nodig; zorg dat hij in de schaduw staat, met goede afwatering, want bij het composteren kan vloeistof ontstaan die de micro-organismen kan verdrinken.

Wil je het proces versnellen, dan kun je ook wormencomposteren. Hierbij eten wormen het keukenafval op en maken humus (ook wel wormenmest genoemd).

Geduld

Dit is misschien wel het lastigste: composteren kost tijd. Het is niet binnen een nacht klaar. Het afbraakproces duurt minimaal 1 maand, dus wees geduldig. Hoe langer je de micro-organismen hun werk laat doen, hoe geconcentreerder het resultaat; laat ze dus hun gang gaan!

Onderhoud van de composthoop

Gelukkig vergt een composthoop niet veel onderhoud. De micro-organismen doen het meeste werk door zelf al het materiaal af te breken. Met een riek of schop de hoop elke 10 dagen omzetten, versnelt het proces. Meer is er niet nodig. 

Hoe lang het duurt voor je compost klaar is, is een grijs gebied. Sommige experts zeggen dat 30 dagen genoeg is, anderen zweren bij 6 maanden of langer voor een optimale afbraak. In een warm vochtig klimaat gaat het sneller, maar over het algemeen kun je dus elke 10 dagen omzetten en zo het proces volgen. 

Veelvoorkomende compostproblemen

Er zijn een paar veel voorkomende problemen bij composthopen. Gelukkig zijn die meestal simpel op te lossen.

Te natte compost 

Composthopen die te nat zijn bevatten meestal niet genoeg zuurstof voor de microben, waardoor ze kunnen sterven. Vaak gaat dit gepaard met een onaangename geur. Oplossing: belucht de hoop goed met een riek en voeg extra droog materiaal toe, zoals hooi of bladeren.

De hoop ruikt naar ammoniak

Dit betekent dat er te veel stikstof in de compost zit. Voeg meer droge, koolstofrijke materialen toe om het teveel aan stikstof te corrigeren en je hoop te redden. 

De hoop wordt niet warm

Vaak is het dan te droog. Het is even zoeken naar de juiste vochtigheid: nat genoeg, maar niet te nat. De gouden regel: houd het vochtig aanvoelend, maar zorg dat het niet drijfnat wordt. 

De compost is te grof en breekt niet volledig af

Dit is niet echt een probleem, maar sommige telers willen liever fijne compost. Bepaalde etensresten zoals maïskolven en eierschalen doen er maanden over om af te breken. Gebruik indien nodig een tuinschep om het te zeven voor je het aan de tuin toevoegt. 

4. Wat mag ik composteren?

Wat je in je compost doet hangt af van je doel en wat je voorhanden hebt, maar onthoud dat alle composteerbare materialen zijn gebaseerd op koolstof (bruin materiaal) of stikstof (groen materiaal). Voor een goede compostering heb je ongeveer 50/50 nodig.

Groen materiaal² levert stikstof en is een bron van eiwit, terwijl bruin materiaal rijk aan koolstof is. Dit helpt microben om de resten te afbreken en zorgt ook voor extra beluchting in de bak.

Hier vind je een algemene leidraad van groen en bruin materiaal dat je in je compostbak kunt gebruiken:

Dit zijn slechts suggesties, je kunt alles wat je beschikbaar hebt gebruiken zolang je de 50/50 verhouding in de gaten houdt. Houd er rekening mee dat micro-organismen koolstof nodig hebben voor energie en stikstof om af te breken en zich voort te planten. Voeg dus altijd bruin materiaal toe aan je compost.

Wat mag niet in de compost?

• Je mag geen vlees, vis of botten composteren. Er zijn andere technieken (bokashi) die zich richten op het afbreken hiervan, maar in dit composteringsproces trekken ze ongedierte aan.
• Composteer geen zieke planten. Ziekten zoals het tabaksmozaïekvirus blijven in de grond, waardoor alle planten besmet kunnen raken die met deze compost in aanraking komen.
• Gebruik nooit katten- of hondenpoep.
• Citrusvruchten kunnen slecht zijn voor micro-organismen, dus vermijd het composteren van citroen, mandarijn of sinaasappel. 

5. Hoe gebruik ik mijn compost?

Je compost kan gemengd worden met aarde, maar de hoeveelheid is afhankelijk van hoe lang je deze laat afbreken. Je kunt het al na 30 dagen gebruiken, maar langer laten staan zorgt voor meer geconcentreerde voedingsstoffen, waardoor je minder compost per plant nodig hebt.

Je hoeft niet bang te zijn dat je compost je planten verbrandt, dus de mix hangt af van hoe lang je cannabisplanten van zaad tot oogst doen. Als richtlijn kun je 50% compost mengen met 50% aarde en meer toevoegen indien nodig. Onthoud dat compost langzaam voedingsstoffen vrijgeeft, dus je kunt gerust tijdens de groei blijven toevoegen indien gewenst.

Als je compost erg sterk is doordat je hem lang hebt laten staan, kun je 1 deel compost met 4 delen aarde mengen. Bijvoorbeeld: als je 1 kg mengt, gebruik dan 800 g aarde en 200 g compost.

6. Topdressing van je cannabisplanten met zelfgemaakte compost

Er zijn meerdere manieren om je eigen compost toe te passen bij cannabis. Onze favoriete methode is topdressing. Wat is topdressing? Het is simpel en precies wat het zegt: je brengt een laag compost rond de stam van je plant aan. Compost werkt als een traagwerkende meststof, en met topdressing verleng je die afgifteperiode nog meer. Na het topdressen hoef je alleen nog regelmatig water te geven zoals gebruikelijk. Het water zorgt ervoor dat de compost natuurlijk wordt afgebroken en in het groeimedium terechtkomt, waar de voedingsstoffen je plant gezond en krachtig houden tijdens de hele groeicyclus. Houd er rekening mee dat topdressing geen tekorten corrigeert. 

7. Conclusie

Composteren is een goedkope en effectieve manier om je planten te voeden. Je kunt het geheel naar wens samenstellen én je maakt het met goedkope restjes die in elk huishouden te vinden zijn. Weet jij meer over composteren? Laat gerust een reactie achter!

Externe Bronnen:

1. Compost and Compost Tea Microbiology: The “-Omics” Era - St. Martin, Chaney & Rouse-Miller, Judy & Thomas, Gem & Vilpigue, Piterson. (2020).

2. Composting parameters and compost quality: a literature review - Azim, K & Soudi, Brahim & Boukhari, S & Périssol, Claude & Roussos, S & Thami-Alami, Imane. (2020).

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 7 april 2022.