คู่มือการตัดแต่ง: วิธีตัดแต่งดอกกัญชาของคุณ

1. ทำไมต้องตัดแต่งยอดกัญชา? 

ใบของต้นกัญชามีหน้าที่ดูดซับแสงเพื่อกระบวนการสังเคราะห์แสง จึงมีความจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของต้น แต่หลังจากเก็บเกี่ยว ใบก็หมดความจำเป็นแล้ว (แน่นอน) ใบกัญชาสามารถมีคลอโรฟิลล์สูง ดังนั้นจึงควรตัดวัสดุส่วนเกินออกจากยอด ไม่เพียงทำให้ยอดดูดีขึ้น แต่ยังช่วยเพิ่มความแรงและลดความขมของควัน ถึงแม้การตัดแต่งจะลดปริมาณผลผลิตโดยรวม แต่รสชาติและรูปลักษณ์ที่ดีขึ้นชดเชยน้ำหนักที่หายไปได้

การเอาใบชูการ์ออกก่อนหรือหลังอบแห้ง ยังช่วยลดโอกาสเชื้อราได้อีกด้วย ใช่แล้ว! เชื้อรา ยังคงเป็นอันตรายหลังเก็บเกี่ยว สปอร์ของเชื้อราสามารถเกาะและขยายพันธุ์บนดอกสดหรือดอกหลังเก็บเกี่ยวได้ พื้นที่ผิวของใบชูการ์จะดักจับความชื้นกับเนื้อดอก ซึ่งนำไปสู่การเกิดเชื้อรา การตัดแต่งจึงไม่เพียงช่วยยกระดับคุณภาพดอกกัญชา ยังป้องกันเชื้อราทำลายพืชได้อีกด้วย 

2. อุปกรณ์ที่ต้องใช้สำหรับการตัดแต่ง

ความจริงคุณไม่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์สำหรับตัดแต่งก็ได้ คุณสามารถใช้มือเปล่าเพื่อเอาใบส่วนเกินออก แต่ถ้าใช้อุปกรณ์ต่อไปนี้จะลดข้อผิดพลาดและการปนเปื้อนข้ามชนิด เพื่อการตัดแต่งที่เหมาะสม คุณจะต้องมี:

กรรไกรตัดกิ่งไม้

ควรใช้กรรไกรคู่แยกหรือกรรไกรตัดกิ่งสำหรับตัดกิ่ง และอย่าใช้กรรไกรอันเดียวกันกับที่ใช้ตัดแต่งยอด

บางกิ่งแข็งมากและอาจทำลายกรรไกรเล็ก กรรไกรสำหรับตัดแต่งควรคม 

ถุงมือใช้แล้วทิ้งเพื่อปกป้องไตรโคมและเลี่ยงการปนเปื้อน

ถุงมือยางใช้แล้วทิ้งจำเป็นสำหรับสองอย่าง อย่างแรกคือปกป้องไตรโคมบนยอดจากสิ่งสกปรกบนมือคุณ

ประการที่สอง การจับยอดโดยไม่สวมถุงมือจะทำให้มือเหนียว เพราะเรซิ่นล้างออกยาก

กรรไกรแต่งเล็บสำหรับตัดแต่งยอดอย่างแม่นยำ

หากคุณจะลงทุนซื้อกรรไกรสำหรับตัดแต่งยอด ให้เลือกกรรไกรตัดแต่งโดยเฉพาะ ราคาไม่แพง ความคมและความแม่นยำที่เพิ่มขึ้นจะช่วยประหยัดเวลาและลดข้อผิดพลาด ทำให้ยอดสวยงามยิ่งขึ้น

ถังหรือถาดสะอาดสำหรับรองรับกิ่งใบที่ตัดแต่ง

ถังหรือถาดเป็นอุปกรณ์เสริม โดยมากคนปลูกที่อยากสกัดกัญชาด้วยวัสดุส่วนเกิน จะใช้ถังหรือถาดรองกิ่งใบที่ตัดแต่ง วิธีนี้ช่วยลดภาระการทำความสะอาดหลังตัดแต่ง เก็บวัสดุส่วนเกินในถังหรือถาดไปพร้อมกัน จะได้ไม่ต้องกวาดเก็บหลังจบ หากคุณตัดแต่งกัญชาจำนวนมาก ควรพิจารณาซื้อ “ถาดตัดแต่ง” ซึ่งปัจจุบันมีให้เลือกหลากหลายแบบโดยมีตะแกรงละเอียดด้านล่าง ถาดนี้จะให้เฉพาะไตรโคมที่หลุดจากยอดไหลผ่านเท่านั้น ไม่ปนกับเศษพืช คุณอาจแปลกใจว่ามีไตรโคมหายไปเท่าไรในระหว่างตัดแต่ง ถ้าได้รับไตรโคมเหล่านี้ไว้ สามารถนำไปสกัดเป็นสารสกัดหรือคอนเซนเทรตรูปแบบโปรดได้

อีกสิ่งที่คุณไม่ควรประหยัดเลยคือกรรไกรตัดแต่ง ไม่ได้หมายความว่าต้องซื้อแพงมาก แต่การตัดแต่งนั้นกินเวลานาน ถ้าได้กรรไกรหรือกรรไกรตัดกิ่งที่เหมาะจะช่วยให้การตัดแต่งของคุณสนุกกว่ามาก งานเสร็จไวและสินค้าสุดท้ายดูดีกว่า อย่าลืมเตรียมแอลกอฮอล์ไว้ข้างตัวเพื่อเช็ดกรรไกรเป็นระยะ (โดยเฉพาะเวลาตัดยอดที่เหนียวมาก) ถ้าคุณตัดแต่งเพื่อเก็บดอก ไม่ใช่สำหรับสกัด ห้าม “โกน” ยอดโดยเด็ดขาด ควรใช้ปลายกรรไกรเจาะเข้าไปตัดใบชูการ์ให้ชิดโคนใบที่สุด

ไม้แขวนเสื้อหรือถุงตาข่ายอบแห้งสำหรับวางยอดหลังตัดแต่ง

คุณต้องมีที่วางดอกที่ตัดแต่งเสร็จแล้ว เช่น ไม้แขวนเสื้อ หรือราวตากผ้า ถ้าคุณเก็บเกี่ยวทั้งต้น ก็มักจะใช้ไม้แขวนหรือราวตาก ถ้าคุณเด็ดยอดแยกจากกิ่งระหว่างตัดแต่ง ก็ควรใช้ถุงตาข่ายอบแห้ง แล้วแต่คุณถนัด วิธีไหนก็ได้ ขอเพียงมีที่วางยอดในระหว่างที่ยังตัดแต่งไม่เสร็จทั้งหมด

3. วิธีตัดแต่งยอดกัญชา? 

การตัดแต่งคือการเอาวัสดุพืชส่วนเกิน เช่น ใบ หรือในบางกรณีคือเส้นขน (pistil) ส่วนเกินออกจากดอก เพื่อให้ยอดดูดี ในระหว่างตัดแต่ง พยายามเอาสิ่งที่ไม่มีไตรโคมออกให้หมด และปรับผิวยอดให้เรียบที่สุด รวมถึงใบขน (pistil) ที่ไม่มีไตรโคมมากนัก ควรตัดออก ยกเว้นว่าคุณต้องการรูปลักษณ์

รูปแบบการตัดแต่งขึ้นอยู่กับเป้าหมายของดอกในแต่ละล็อต ถ้าใช้ทำสารสกัด อาหาร หรือสูบ คำตอบอาจต่างกัน โดยปกติถ้าจะสูบ ควรตัดแต่งยอดให้ดีที่สุด เอาใบส่วนเกินออกมากที่สุด สำหรับการทำอาหารหรือสารสกัด ไม่จำเป็นต้องตัดมาก เพราะจะได้ไตรโคมในใบชูการ์ด้วย ซึ่งรูปลักษณ์ไม่สำคัญ เพราะจะไม่เห็นดอกในผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

Wet Trimming vs Dry Trimming

แม้ว่าจะมีช่วงเวลาที่เหมาะสมสำหรับเก็บเกี่ยว แต่เวลาที่เหมาะสำหรับตัดแต่งและตกแต่งดอกกัญชายังเป็นที่ถกเถียงในกลุ่มผู้ปลูกอยู่ดี โดยหลักๆ มีสองวิธี คือ wet trimming (ตัดแต่งเปียก) และ dry trimming (ตัดแต่งแห้ง) บางคนชอบตัดแต่งเปียก ขณะที่บางคนชอบตัดแต่งแห้ง ทั้งสองวิธีก็ถูกต้องในแต่ละกรณี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเวลาและสภาพแวดล้อมในขั้นตอนบ่ม ขึ้นอยู่กับว่าคุณสะดวกแบบไหน

Wet Trimming

การตัดแต่งดอกกัญชาก่อนอบแห้ง จะเรียกว่า “wet trim” เพราะใบยังเปียกอยู่ระหว่างการตัดแต่ง วิธีนี้นิยมใช้ด้วยเหตุผลหลายประการ การตัดแต่งเปียกช่วยให้คุณเข้าถึงยอดได้ดีกว่า ใบเล็กจะชี้ออกเพราะมีน้ำ ทำให้ตัดออกง่าย

หากอบแห้งเร็วเกินไป ดอกจะมีกลิ่นเหมือนฟาง ถึงแม้ว่าจะแห้งเร็วขึ้น คุณก็ ไม่ควร เร่งให้แห้งมากไป (เช่น ใช้ความร้อนหรือพัดลมเป่าใกล้ๆ ดอก)

ตัดแต่งเปียกเหมาะกับ:

• ความชื้นสัมพัทธ์เกิน 60% และการตัดวัสดุส่วนเกินก่อนอบแห้งจะช่วยป้องกันเชื้อรา
• คุณมีพื้นที่สำหรับอบแห้งน้อย การตัดออกจะทำให้ใส่ดอกได้มากขึ้นในพื้นที่เดิม
• ต้องการให้ดอกแห้งเร็วขึ้น ตัดแต่งใบก่อนอบแห้งจะช่วยนำความชื้นส่วนเกินออกจากดอก

Dry Trimming

การตัดแต่งแห้งคือหลังจากอบแห้งดอกเสร็จแล้ว ซึ่งอาจใช้เวลา 7-15 วัน ในช่วงเวลานี้ ดอกจะสูญเสียความชื้นไปมาก ผู้ปลูกกัญชาหลายคนชอบตัดแต่งแห้งเพราะง่ายกว่าและเลอะน้อยกว่า การตัดแต่งเปียกจะทำให้มือและกรรไกรเหนียวไวมาก จำเป็นต้องพักล้างกรรไกรบ่อยเป็นพิเศษ

การตัดแต่งแห้งเหมาะกับ:

• คุณไม่กังวลเรื่องเชื้อรา
• ความชื้นสัมพัทธ์อยู่ในช่วงเหมาะสม 55 - 60%
• อยากให้ดอกแห้งช้ากว่า (ถ้าแห้งเร็วไป ดอกจะมีกลิ่นฟาง)

เครื่องตัดแต่ง

มีเครื่องตัดแต่งหลายรุ่นให้เลือก ส่วนใหญ่วิธีทำงานคือใส่ยอดกัญชาเข้าไปในเครื่อง แล้วใบจะถูกแยกออกจากยอดเอง โดยทั่วไปเครื่องตัดแต่งจะใช้เมื่อเน้นทำสารสกัด อาหาร หรือผลิตภัณฑ์กัญชาที่ไม่โชว์ดอก ใช้ได้กับตัดแต่งยอดCBDด้วย

เครื่องตัดแต่งใช้งานง่ายและไม่เหนื่อย แม้ว่าผลลัพธ์อาจไม่สวยเท่าตัดมือ แต่ประหยัดเวลามาก เหมาะในบางกรณี

4. การกำจัดส่วนที่เหลือของต้น

หลังจากคุณตัดแต่งต้นเสร็จ จะมีทั้งกิ่ง ราก และส่วนย่อยอื่นๆ เหลือ ถ้าคุณอยู่ในประเทศที่กัญชายังผิดกฎหมาย ต้องระมัดระวัง เพื่อลดปัญหา ควรหั่นต้นออกเป็นชิ้นเล็กๆ และใส่ถุงซ้อนกันสองชั้น ถ้าเป็นไปได้ให้ทิ้งในวันที่มีรถขยะมาเก็บ เพื่อลดโอกาสที่คนจะไปค้นเจอวัสดุพืชกัญชา อีกทางคือทิ้งเศษวัสดุพืชที่ใช้ไม่ได้ไว้ในกองปุ๋ยหมัก เศษกัญชาช่วยเพิ่มคุณค่าปุ๋ยหมักได้ดี ใช้เลี้ยงรอบถัดไป!

สำหรับการทำปุ๋ยหมัก คุณต้องเตรียมกองที่มีวัสดุเขียว 50% (มีไนโตรเจนสูง) กับวัสดุน้ำตาล 50% (มีคาร์บอนสูง) ราก ใบ กิ่ง ต้นกัญชา คือวัสดุเขียวนำไปหมักคู่กับกระดาษลัง หรือเศษไม้ เพื่อย่อยสลายอย่างเหมาะสม แต่ใบกัญชายังใช้ประโยชน์ได้อีกด้วย บางคนชอบใส่ใบกัญชาสดในอาหาร (หากไม่ได้ฉีดพ่นสารเคมี) เพราะมีฟลาโวนอยด์สูง จะนำไปคั้นน้ำหรือใส่สลัดก็ได้

5. เคล็ดลับการตัดแต่ง

ใช้ปลายกรรไกรเพื่อตัดแต่งเสมอ จะช่วยให้กรรไกรสะอาดนานขึ้น เก็บเศษที่ได้ไว้ทำอาหารหรือสกัดได้ เพราะวัสดุเหลือมีไตรโคมเยอะ คราบเหนียวที่ติดกรรไกรและมือ ยังนำมาลองสูบแบบสดๆ ได้ด้วย เรียกกันว่า scissor hash หรือ finger hash ปั้นเป็นมวนสูบได้เลย

6. สรุป

สุดท้ายแล้วยอดของคุณจะหน้าตาแบบไหน ไม่ใช่เรื่องใหญ่ ขอแค่ไม่มีปัญหาเชื้อราหรือกลิ่นฟาง การตัดแต่งไม่มีวิธีตายตัว ขึ้นอยู่กับสไตล์และต้องการ ขอเพียงทำตามขั้นพื้นฐาน การตัดแต่งไม่ควรเป็นงานน่าเบื่อ ฟังเพลงเพลินๆ แล้วสนุกกับมัน อีกไม่นานคุณจะได้ชิมดอกกัญชาที่เพิ่งเก็บเกี่ยวเอง