กัญชาในญี่ปุ่น: คู่มือสถานะทางกฎหมาย

• 1. กฎหมายกัญชาในญี่ปุ่น
• 1. a. การครอบครอง
• 1. b. การจำหน่าย
• 1. c. การปลูก
• 2. Cbd ถูกกฎหมายไหมในญี่ปุ่น?
• 3. ส่งเมล็ดกัญชาไปญี่ปุ่นได้ไหม?
• 4. กัญชาทางการแพทย์ในญี่ปุ่น
• 5. กัญชาอุตสาหกรรมในญี่ปุ่น
• 6. ประวัติศาสตร์และการเมือง
• 6. a. การเมือง
• 7. เคล็ดลับที่เป็นประโยชน์

1. กฎหมายกัญชาในญี่ปุ่น

ญี่ปุ่นเป็นเกาะอันน่าทึ่งที่มีประชากร 125 ล้านคน ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของมหาสมุทรแปซิฟิก เป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางยอดนิยมของโลกในปัจจุบัน รู้จักกันในชื่อดินแดนอาทิตย์อุทัยและมีชื่อเสียงเรื่องอาหาร วัฒนธรรม และเทคโนโลยีที่โดดเด่น ญี่ปุ่นและชาวญี่ปุ่นเคยมีประวัติศาสตร์ยาวนานในการใช้กัญชา จนถึงกลางศตวรรษที่ 20

ปัจจุบันทัศนคติเหล่านั้นเปลี่ยนไปบ้างแล้ว ในบทความนี้เราจะพาคุณเจาะลึกเรื่องกฎหมายกัญชาในญี่ปุ่น และประวัติศาสตร์ของประเทศกับพืชชนิดนี้ พร้อมตอบทุกคำถามยอดนิยมของคุณ มาเริ่มกันด้วยคำถามง่ายๆ — กัญชาถูกกฎหมายในญี่ปุ่นไหม?

การครอบครอง

น่าเสียดายที่ กัญชาถูกห้ามในทุกรูปแบบในญี่ปุ่น โดยไม่มีกฎหมายรองรับทั้งทางสันทนาการหรือทางการแพทย์ การครอบครองและใช้กัญชาในญี่ปุ่นเพื่อการใช้ส่วนตัวถือเป็นสิ่งต้องห้าม และผู้ที่ถูกจับอาจถูกจำคุกสูงสุดถึง 5 ปี เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นเข้มงวดกับกัญชาอย่างมาก แม้ครอบครองเพียงมวนเดียวก็อาจถูกตัดสินโทษจำคุกได้ โทษเพิ่มเติมจากการครอบครองหรือใช้กัญชายังรวมถึง:

• ถูกให้ออกจากตำแหน่งงาน
• ถูกไล่ออกจากวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัย
• เนรเทศและห้ามเข้าประเทศตลอดชีวิต (สำหรับชาวต่างชาติที่กระทำผิด)

กรณีที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ Paul McCartney แห่งวง The Beatles ที่ละเมิดกฎหมายกัญชาของญี่ปุ่น ถูกจับที่นั่นในปี 1980 ฐานครอบครองกัญชา McCartney เดินทางมาถึงโตเกียวพร้อมกัญชา 219 กรัม ในกระเป๋า ถึงแม้จะเป็นคนดัง ก็ถูกห้ามเข้าญี่ปุ่นมากว่าทศวรรษ กัญชาเคยถูกกฎหมายในญี่ปุ่นจนถึงปี 1948 แต่ในช่วงถูกยึดครองโดยสหรัฐหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ญี่ปุ่นประกาศใช้ The Cannabis Control Act

แม้ก่อนหน้านั้นประเทศจะไม่มีปัญหาเรื่องการใช้กัญชาอย่างผิดวิธี แต่กัญชากลับถูกสั่งห้ามในปี 1948 ทั้งที่เคยเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของคนญี่ปุ่น กัญชาหรือป่านถูกใช้ประโยชน์ทั้งทางภาคปฏิบัติและพิธีกรรมทางจิตวิญญาณ แต่เจ้าหน้าที่สหรัฐตัดสินใจแบนกัญชา อย่างไรก็ตาม ได้เว้นการใช้ป่าน (Hemp) เพื่อการเกษตรสำหรับชาวญี่ปุ่นในยุคนั้น

การจำหน่าย

ตามที่คาด การขายกัญชาในญี่ปุ่นมีโทษ จำคุกสูงสุด 7 ปี  ตามกฎหมาย Cannabis Control Law ของญี่ปุ่น การกระทำผิดนี้ยังมีโทษปรับสูงสุด 2,000,000 เยน (ประมาณ 15,000 ดอลลาร์สหรัฐ) ขึ้นอยู่กับปริมาณกัญชาที่ตรวจยึดได้

การนำเข้าและส่งออกกัญชา ทั้งขาเข้าและออกจากญี่ปุ่น ก็มีโทษจำคุกถึง 7 ปี พร้อมปรับสูงสุด 3,000,000 เยน

การปลูก

ข้อสาม — คำตอบก็ยังเหมือนเดิม — กัญชาไม่สามารถเพาะปลูกได้ถูกกฎหมายในญี่ปุ่น ใครที่ปลูกกัญชาจะ ถูกปรับหรือจำคุกในแบบเดียวกับที่กล่าวมาข้างต้น แม้ญี่ปุ่นปัจจุบันจะมีกฎหมายควบคุมกัญชาอย่างเข้มงวด แต่ในอดีตเคยเป็นผู้ปลูกกัญชารายใหญ่ ก่อนปี 1950 มีฟาร์มกัญชาและป่านกว่า 25,000 แห่งทั่วประเทศ แม้กัญชาจะผิดกฎหมาย แต่เกษตรกรญี่ปุ่นยังได้รับอนุญาตให้ผลิตได้ระยะหนึ่งหลังประกาศห้าม ทว่าสิ่งทอเทียมได้รับความนิยมมากขึ้น และค่าใบอนุญาตปลูกกัญชาที่สูง ส่งผลให้อุตสาหกรรมนี้เสื่อมถอยอย่างรวดเร็ว

2. CBD ถูกกฎหมายไหมในญี่ปุ่น?

แม้กฎหมายกัญชาในญี่ปุ่นจะขึ้นชื่อว่ารุนแรงที่สุดในโลกตะวันตก แต่ CBD นั้นถูกกฎหมายในญี่ปุ่น หลังการผ่านกฎหมายในปี 2016 โดยอนุญาตให้ใช้และจำหน่าย CBD ในประเทศ  อย่างไรก็ตาม ผลิตภัณฑ์ CBD ทุกชนิดต้องผลิตจากเฉพาะก้านและเมล็ดของป่านเท่านั้น และต้องไม่มี THC ทั้งนี้ สำหรับผู้เดินทางไปญี่ปุ่น สามารถนำเข้า CBD ได้ แต่ต้องปราศจาก THC อย่างสิ้นเชิง

เนื่องจากโทษจำคุกสามารถเกิดขึ้นได้หากนำกัญชา หรือสินค้าที่มี THC เข้าญี่ปุ่น จึงต้องมั่นใจว่าสิ่งที่นำเข้ามานั้นปลอด THC จริงๆ นั่นหมายถึงต้องไม่มี THC ในผลการตรวจแล็บจากบุคคลที่สาม ไม่ว่าจะใช้ CBD ยี่ห้อใดก็ตาม ควรตรวจสอบใบรายงานผลแล็บของแบรนด์ผลิตภัณฑ์นั้น ๆ ให้ชัดเจน ในญี่ปุ่นมีผลิตภัณฑ์ CBD เช่น น้ำมัน เครื่องดื่ม และกัมมี่วางขายอย่างแพร่หลาย ทั้งในร้านเฉพาะทางและบิวตี้บาร์

3.  ส่งเมล็ดกัญชาไปญี่ปุ่นได้ไหม?

เมล็ดกัญชาในญี่ปุ่นถือเป็นพื้นที่สีเทาทางกฎหมาย ตัว The Cannabis Control Act ได้ระบุว่าเมล็ดกัญชาเป็นสารต้องห้าม แต่ก็ไม่ได้ชัดเจนลงรายละเอียดในเรื่องนี้

เช่นเดียวกับประเทศอื่นที่ห้ามเพาะปลูกกัญชา เมล็ดสามารถเก็บไว้เพื่อวัตถุประสงค์เชิงของเล่นหรือสะสมเท่านั้น  แต่เมล็ดจะต้องผ่านการฆ่าเชื้อ และแม้จะถูกกฎหมายในการส่งทางไปรษณีย์แบบเทคนิค ก็ถือเป็นเรื่องเสี่ยงและไม่น่าทำ ในเมื่อญี่ปุ่นมีกฎหมายควบคุมกัญชาเข้มงวดมาก

4. กัญชาทางการแพทย์ในญี่ปุ่น

กัญชาทางการแพทย์ยังผิดกฎหมายในญี่ปุ่น แต่ก็อาจมีการเปลี่ยนแปลงในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า ในเดือนสิงหาคม 2021 กระทรวงที่เกี่ยวข้องเสนอแนะให้รัฐบาลเดินตามรอยประเทศอื่น ๆ โดยอนุญาตผู้ป่วยใช้กัญชาทางการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ แห่งญี่ปุ่น ได้ประชุมหารือในปีนี้ เกี่ยวกับการหาทางเปิดทางให้ผู้ป่วยโรคลมชักดื้อยาใช้กัญชาทางการแพทย์ และแนะนำให้อนุญาตทดลองยาจากกัญชา เช่น Epidiolex แต่ก็ยังไม่เสนอให้กัญชาทางการแพทย์ถูกกฎหมายอย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ดี แม้กฏอาจจะผ่อนคลายเพื่อใช้ในทางการแพทย์ แต่กระทรวงยังคงต้องการเพิ่มโทษและความเข้มงวดกับการใช้เพื่อความบันเทิง คำพูดที่เหมาะสมคือ หนึ่งก้าวไปข้างหน้า สองก้าวถอยหลัง

5. กัญชาอุตสาหกรรมในญี่ปุ่น

ก่อนการยึดครองของสหรัฐในช่วงปลายปี 1940 ญี่ปุ่นมีอุตสาหกรรมป่านที่เฟื่องฟู แม้จะมีข้อยกเว้นให้ผลิตต่อหลังปี 1948 แต่อุตสาหกรรม ก็ลดขนาดลงอย่างมากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ถ้าไม่ได้รับการแทรกแซงจากจักรพรรดิในการคุยเรื่องใบอนุญาตเกษตรกร ป่านอาจหายไปจากญี่ปุ่นทุกวันนี้ ปัจจุบัน เส้นใยป่านและเมล็ดป่านที่ไม่งอกถูกนำไปผลิตสินค้าและของใช้สำคัญในศาสนา เช่น เครื่องเทศชิจิมิ เชือกชิเมะนาวะ และม่านโนเร็น โดยส่วนใหญ่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้นำเข้าจากต่างประเทศ

ปัจจุบัน ป่านสามารถปลูกในญี่ปุ่นได้ แต่ต้องได้รับใบอนุญาต และการปลูกถูกควบคุมดูแลอย่างเข้มงวด มีเกษตรกรที่ได้รับใบอนุญาตอยู่ราว 20 ราย ส่วนใหญ่เพื่อใช้ในศาลเจ้า เช่น เผาในการประกอบพิธีกรรม หรือถักเป็นเชือกตามประเพณี โดยฟาร์มเหล่านี้กระจุกตัวอยู่ในจังหวัดโทจิกิ ซึ่งผลิตป่านอุตสาหกรรมกว่า 90% ของทั้งประเทศ ฟาร์มส่วนมากมีขนาดเล็กเกิน 10 เฮกตาร์

ภายใต้เงื่อนไขใบอนุญาต ผู้ปลูกต้องปลูก Tochigishiro ซึ่งเป็นสายพันธุ์ THC ต่ำ ไม่มีฤทธิ์ต่อจิตประสาท เมล็ดพันธุ์จะถูกแจกจ่ายโดยรัฐบาล แม้อุตสาหกรรมป่านจะขยายตัว แต่เกษตรกรยังผิดหวังกับข้อจำกัดที่เข้มงวด อย่างไรก็ดี เนื่องจาก CBD ถูกกฎหมายตั้งแต่ปี 2016 รัฐบาลอาจพิจารณาผ่อนปรนข้อจำกัดในอนาคตเพื่อขยายการผลิตในวงกว้าง

6. ประวัติศาสตร์และการเมือง

กัญชาและป่านมีประวัติการใช้ยาวนานครอบคลุมหลายร้อยปีในญี่ปุ่น หลักฐานเก่าแก่ บ่งชี้ว่ากัญชาถูกใช้ครั้งแรกในยุคโจมง (10,000 ปีก่อนคริสตกาล ถึง 300 ปีก่อนคริสตกาล) จากการสำรวจทางโบราณคดีพบว่าใยและเมล็ดกัญชาใช้ผลิตของใช้หลายอย่าง เช่น เสื้อผ้า สายธนู และเอ็นตกปลา กัญชาโดนบันทึกอยู่ในหนังสือโคลงกลอนชื่อดังที่มีอายุตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 อีกด้วย 

กัญชายังมีบทบาทในศาสนาชินโต ศาสนาพื้นบ้านของญี่ปุ่น โดยมีความเชื่อว่าการเผากัญชาช่วยไล่วิญญาณร้ายออกไป แต่อย่างไรก็ดี แม้จะใช้ต่อเนื่องมาหลายศตวรรษ กฎหมายปี 1948 ที่ห้ามกัญชาก็ได้เปลี่ยนแปลงสถานะและมุมมองของคนต่อพืชนี้อย่างสิ้นเชิง เดิมทีเคยเป็นที่ยกย่องด้านจิตวิญญาณและการแพทย์ แต่หลังครึ่งศตวรรษแห่งความเข้าใจผิดและตราบาปทำให้ภาพลักษณ์ของกัญชาตกต่ำลงในสังคมญี่ปุ่น

การเมือง

แม้รัฐบาลญี่ปุ่นจะเปิดรับศักยภาพของกัญชาในทางแพทย์ แต่แนวโน้มเรื่องการใช้เพื่อความบันเทิงกลับเข้มงวดขึ้น อย่างเห็นได้ชัดในกรณีปราบปราม มาริฮวาน่า กระตุ้นเสียงวิจารณ์ถึงอำนาจรัฐ ในโตเกียว เจ้าหน้าที่ควบคุมตัวประชาชนสองรายนานเกือบสามสัปดาห์ในเดือนกันยายน 2020 หลังพวกเขาโพสต์ประสบการณ์กับกัญชาบนโซเชียลมีเดียและชวนผู้อื่นลองใช้ นอกจากนี้ สถานกงสุลญี่ปุ่นยังแนะนำให้นักท่องเที่ยวญี่ปุ่นที่ไปสหรัฐ หลีกเลี่ยงกัญชาในมลรัฐที่กัญชาถูกกฎหมาย พร้อมเตือนถึงผลทางกฎหมายที่จะเกิดเมื่อกลับมาญี่ปุ่น

น่าเสียดายที่ประชาชนส่วนใหญ่เห็นด้วยกับรัฐบาล โดยยังยึดถือความเชื่อเก่าว่า “ยาเสพติด” เป็นสิ่งอันตราย ไม่เหมาะสมในสังคม และไม่มีคุณค่าทางการแพทย์ ผลสำรวจหนึ่งเผยว่า คนญี่ปุ่นน้อยกว่า 2% เคยใช้กัญชามาก่อน เทียบกับสหรัฐที่กว่า 50% ของประชากรเคยลองกัญชาในชีวิต จากการศึกษาข้อมูล 47 ประเทศ ญี่ปุ่นมีอัตราการใช้กัญชาติ่ำเป็นอันดับสอง รองจากจีนที่มีเพียง 0.3% ที่เคยใช้กัญชา จากสภาพเช่นนี้ จึงไม่มีแนวโน้มว่ากัญชาจะถูกกฎหมายเร็วๆ นี้

แม้ CBD จะถูกกฎหมาย เจ้าหน้าที่ยังคงดูแลการตลาดสินค้า CBD อย่างเข้ม โดยไม่แสดงภาพใบกัญชา และประชาชนจำนวนมากยังไม่ทราบว่า CBD มาจากอะไร ด้วยกระแสต่อต้านกัญชาในญี่ปุ่น จึงไม่น่าเป็นไปได้ที่โตเกียวจะกลายเป็น “อัมสเตอร์ดัมแห่งตะวันออก” และข้อห้ามกัญชาสันทนาการจะยังคงอยู่ต่อไปอีกนาน

7. เคล็ดลับที่เป็นประโยชน์

แม้ญี่ปุ่นจะเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีของโลก แต่ในเรื่องกฎหมายกัญชายังมีหนทางอีกไกล กัญชาทางการแพทย์อาจเป็นอนาคตระยะยาวของประเทศ แต่ขณะเดียวกัน กฎหมายสันทนาการกลับเข้มงวดมากขึ้น ญี่ปุ่นมีอาหาร สถาปัตยกรรม และวัฒนธรรมที่น่าประทับใจ เป็นประเทศที่มีนักท่องเที่ยวมากที่สุดอันดับ 11 ของโลก แต่กัญชายังเป็นสิ่งที่ “ต้องห้าม” ทั้งสำหรับชาวญี่ปุ่นและนักท่องเที่ยว ด้วยโทษที่รุนแรง เราขอแนะนำให้คุณเพลิดเพลินกับซูชิและสาเก แล้วเก็บกัญชาไว้ใช้ในที่ที่ปลอดภัยดีกว่า 

หากคุณอยากศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับกฎหมายกัญชาจากทั่วโลก เชิญอ่านบล็อก Fast Buds ของเรา ที่มีทั้งข่าวกัญชา เทคนิคการปลูก และอื่น ๆ อีกมากมาย