Esrar Hafıza Kaybına Neden Olur mu?

• 1. Ota başlamadan Önce bile karmaşıktı
• 2. Esrar sarhoşluğu hafıza kaybına yol açar mı?
• 2. a. Çalışma belleği
• 2. b. Sözel bellek
• 2. c. Geleceğe yönelik hafıza
• 2. d. İbuprofen ve diğer nsaİİ'lerin rolü
• 2. e. Esrar ve uyku sırasında hafıza konsolidasyonu
• 3. Esrar hafızayı geliştiriyor olabilir mi?
• 4. Sonuç

Bir kez ot içmek bile hafızanızı karıştırdığını fark etmek için yeterlidir. Bu etki o kadar bariz ki, “Memory Loss” (Hafıza Kaybı) adında bir cannabis strain’i bile var. Yani, kimse esrar ve hafıza arasındaki ilişkinin gerçeğini inkâr etmeyecek. Asıl soru ise maddenin hafızanın farklı türlerini ne kadar etkilediği ve bu etkilerin geri döndürülebilir olup olmadığı.

Esrar ve hafıza kaybı üzerine yapılan araştırmalar, maddenin hafızayı, özellikle kısa süreli, ama aynı zamanda uzun süreli hafıza oluşumunu da bozduğunu doğrulamaktadır. Bazı bulgular, ağır kullanıcıların bu etkilere adapte olduğunu ve eksikliklerin bırakıldıktan sonra geri döndüğünü öne sürüyor. Ayrıca, düşük dozda esrara maruziyetin hafızayı geliştirdiği, en azından farelerde, gösterilmiştir. Yani, “hafızayı mahvediyor” diyerek tıbbi esrar kullanımı konusunda tereddüt yaşıyorsanız, mevcut kanıtlar içiniz rahatlatabilir. Ağır keyfi kullanım için de aynı şey geçerli: Esrarın hafızanızı geri dönülmez biçimde mahvettiğine karar vermeden önce bilimin ne söylediğine bakın.

Ota Başlamadan Önce Bile Karmaşıktı

Hafızamızın nasıl çalıştığına o kadar alışığız ki, bunu hep sıradan kabul ediyoruz. Halbuki, bu; olağanüstü karmaşık süreçlerden oluşan girift bir ağdır. Hafıza kabaca aşağıdaki üç aşamaya ayrılabilir:

• Kodlama. Bilgi alınır ve işlenir.
• Depolama. Bilgi, hemen kullanmak için (kısa süreli hafıza) ya da ilerisi için (uzun süreli hafıza) saklanır.
• Geri Çağırma. Bir şeyi hatırlama veya başka bir deyişle, beynimizde saklı bilgiyi erişme süreci.

Kulağa basit geliyor ama bu sadece çok kabaca bir özet ve süreç beynin birçok bölgesini kapsıyor; çoğunda bol miktarda kannabinoid reseptör bulunur. THC ve diğer beyni etkileyen kannabinoidler bu reseptörlere bağlanır ve böylece beynimizin ve hafızamızın çalışma şeklini değiştirir.

Bir diğer mesele, esrarın gelişmekte olan beyin üzerindeki etkisidir. Genel olarak beyin insan ve hayvan atalarımızda yavaş yavaş evrimleştiği gibi, bireysel olarak kendi kafamızda da 'evrimleşir'. Bunu da oldukça yavaş yapar; süreç 20’li yaşların ortalarına kadar sürer.

Yeni nörogörüntüleme çalışmaları, esrar içicilerinin beyinlerinin içmeyenlere oranla farklı göründüğünü gösteriyor, özellikle de genç yaşta başlanırsa. Hayır, başınızın içinde bonga benzeyen bir şey yok ve bunu bazı magazinler gibi 'beyin hasarı' olarak adlandıramayız. Ancak beynin bazı bölgelerinde gri ve beyaz maddenin kütlesinde ve kalınlığında bir farklılık görülüyor. Bunların tümü, bilişimizin bu kadar önemli bir parçası olan hafızayı mutlaka etkiler ve üzerinde düşünülmesi gerekir.

Esrar Sarhoşluğu Hafıza Kaybına Yol Açar mı?

‘Hafıza kaybı’ dediğimizde, daha kalıcı ve uzun vadeli bir şey hayal ediyoruz ve muhtemelen bunu yoğun esrar kullanıcılarında arayacağımızı düşünüyoruz. Ve tabii ki, bu konu defalarca incelendi. Ancak kesinleşmemiş sonuçlarla.

Gerçekten de, esrarı fazla kullananlar, hafıza testlerinde biraz daha kötü performans gösteriyorlar; yeni şeyler öğrenmekte ve bildiklerini hatırlamakta içmeyenlere göre zorlanıyorlar. Fakat araştırmacılar bu hafıza bozukluklarını hafif olarak tanımlıyor ve bunların bile akut, yani uzun vadeli olmayan etkilerden kaynaklanabileceğini kabul ediyorlar. Açıkça söylemek gerekirse, adamlar muhtemelen test sırasında kafası güzel. Birçok ağır içici çoğu zaman zaten bu durumda.

Bir uyarı: Burada sigara içmekten bahsederken kastedilen her türlü kullanım, örneğin esansiyel esrar yağı veya yenilebilir ürünler ile tıbbi kullanım, dahildir.

Erken yaşta içmeye başladıysanız, hafıza işlevinizdeki uzun vadeli kötüleşme daha olasıdır ve bıraktıktan sonra da sürebilir. 

Esrar Kullanımıyla Bağlantılı IQ Düşüş Yüzdesi

Özetle: her gün yıllarca esrar içerek hafızanızda gerçek hasar oluşturmak ya da bir tür hafıza bozukluğu geliştirme ihtimali muhtemelen bir efsane. En azından, şu anda bunu destekleyecek bilimsel veri yok. Esrar sarhoşluğunda yaşanan kötü hafıza ise bambaşka bir konu.

Çalışma Belleği

Esrarın neden olduğu hafıza sorunlarının en bilindik yolu, çalışma belleğini etkilemesidir. Burada detaya girmeye gerek yok, çalışma belleğiyle kısa süreli hafızanın aynı şeyi ifade ettiğini söyleyebiliriz. Bir göreve odaklanmamızı ve ne yaptığımızı unutmadan sürdürebilmemizi sağlar… …Pardon, ne konuşuyorduk?

İnsanlar ve hayvanlar üzerinde yapılan deneyler, esrarın çalışma belleğini bozduğunu gösteriyor. Ancak bu, düzenli ve yoğun kullanıcılar için çok da geçerli değil. Çünkü THC’ye tolerans geliştirenlerde etkiler azalıyor ve çalışma belleğinde daha az bozulma yaşanıyor.

Birçoğunuz şunu da yaşamışsınızdır: Yüksekken aklınızda muhteşem görünen fikirleri bir türlü hatırlayamazsınız. Bu aslında hafızadan çok bilişsel aşırı yüklenme ile ilgili. Kafanızdan saniyede binlerce fikir geçirirken, tümünü takip etmenizi sağlayacak zihin berraklığınız olmuyor.

Sözel Bellek

Sözel bellek de bir tür çalışma belleğidir ama yalnızca kelimeleri, terimleri ve isimleri hatırlamakla ilgilidir. Markete gitmeden önce o son bongu içmeseniz iyi olurdu çünkü alışveriş listenizdeki bir şeyi bile hatırlayamıyorsanız, evet, esrar sözel hafızada sorun yaratıyor ve uzun vadeli yoğun kullanıcılar kelimeleri içeren bilişsel testlerde zayıf performans sergiliyor.

Buna karşın eski kullanıcılar gayet iyi durumda; bu da sözel hafıza kaybının geri döndürülebilir olduğunu, ot bırakılır bırakılmaz iyileşme başladığını gösteriyor. Bir başka küçük çalışmada ergen ve genç yetişkinlere bir ay boyunca esrarı bırakmaları için ödeme yapılmış; çekilme belirtileri ortaya çıkmadan bile, hafıza bulutu dağılmış. Esrar bırakıldıktan bir hafta sonra, katılımcılar kelime hatırlama testlerinde çok daha iyi performans göstermiş.

Geleceğe Yönelik Hafıza

“Seninle sevişecektim,
Ama sonra kafam oldu…”

Kısa süreli hafızanın bir başka biçimi olan geleceğe yönelik hafıza, arabayla giderken çıkışınızı kaçırmamanızı ya da planlarınızı zamanında hatırlamanızı sağlar. İlginçtir, bir çalışmada esrar içen genç yetişkinler unutkan olmadıklarını düşünürken, testlerde geleceğe yönelik hafızada sorunlar gösteriyorlar.

İbuprofen ve Diğer NSAİİ'lerin Rolü

İyi haber şu ki, otun hafıza ve biliş üzerine olan ani olumsuz etkileri ibuprofen ve benzeri anti-enflamatuar ilaçlarla azaltılabilir. Bir fare çalışmasında THC'nin COX-2 adlı bir enzimin seviyesini artırdığı (bu da bozulmaya neden oluyor), ibuprofenin ise COX-2 seviyesini düşürdüğü bulundu. Büyük olasılıkla, bu sayede fareler unutkan olmuyor.

Ancak bir şişe ibuprofen ya da başka bir NSAİİ’yi gizli stokunuza eklemeye kalkmadan önce, yan etkilerini okuyun. Dr. Gundry’e göre bu ilaçlar pek de masum sayılmaz.

Esrar ve Uyku Sırasında Hafıza Konsolidasyonu

Esrarın hafıza üzerindeki olumsuz etkisi yalnızca kısa vadeyle sınırlı olmayabilir. Çalışma belleğindeki bilginin çoğunu artık ihtiyacımız kalmadığında unuturuz, ancak bu bilginin bir kısmı uzun süreli hafızaya aktarılır. Buna hafıza konsolidasyonu denir ve bilim insanlarına göre bunun çoğu uyurken gerçekleşir.

Esrarın, uykunun hızlı göz hareketleri (REM) evresini baskıladığı biliniyor. Bu yüzden güzel bir gece odundan sonra derin uyur, rüyanızı hatırlamazsınız. Önceden yapılan araştırmalarda REM evresi uzun vadeli hafıza oluşumunda en önemli —ve belki de tek— uyku evresi olarak gösterilmekteydi. Yeni bulgular bu varsayımı sorguluyor. Muhtemelen yavaş dalgalı uyku — ki esrarla gece uykusunu bu denli huzurlu yapan evre de budur — da önemli bir rol oynuyor. Ancak REM olmadan hafıza konsolidasyonu tam olmaz ve yatmadan hemen önce ot içmek sizi Funes the Memorious yapmaz.

Esrar Hafızayı Geliştiriyor Olabilir mi?

Bitkinin bazı tutkunları aslında esrarın hafızaya faydalı olduğuna inanıyor. Belki haklılar, çünkü fareler üzerinde yapılan bir çalışma bunu gösteriyor. Sonuçlar şaşırtıcıydı çünkü yaşlı farelere 30 gün düşük doz THC verildikten sonra, hafıza ve öğrenme dahil bilişsel fonksiyonları neredeyse genç farelerinkiyle eşitlendi. Maalesef, gençler için tam tersi geçerli — onların bilişsel fonksiyonunu THC bozdu.

İnsanlarda benzer bir etki olup olmadığını bilmiyoruz. Ancak esrar yaşlı bireylerin hafızasına iyi geliyorsa, bunu muhtemelen yaşlanan beyinde yeni bağlantılar kurmaya yardımcı olarak yapıyor. Unutmadan: Hafıza dostu cannabis strain’leri arıyorsanız, CBD oranı yüksek ve THC oranı düşük çeşitleri tercih edin.

Düşük dozda THC, TSSB hastalarında travmatik hafıza ifadesini ve kötü anıları hatırlayınca yaşanan anksiyeteyi de azaltabilir. Burada esrar, hafızayı artırmak yerine azaltıyor, ancak önemli olan bunun ruh sağlığımıza iyi gelmesi. Yine burada da düşük THC’li ve yüksek CBD’li türler en faydalısı.

Sonuç

Yakın zamana kadar yapılan bilimsel araştırmalardan önce, CBD’nin tek faydalı kannabinoid olduğunu düşünüyorduk; fakat günümüzde araştırmalar, THC’nin de zihinsel sağlığımızı destekleyen harika bir yol olabileceğini ortaya çıkardı. Yasadışı olmasına rağmen, THC’nin TSSB ve anksiyete gibi birçok semptomda işe yaradığı kanıtlanmıştır ve çok yakında bu tip ürünlere ihtiyacı olan herkes erişebilecek. O zamana kadar en iyisini umalım.

Dış Kaynaklar

1. Esrar Kullanımının Hafıza Fonksiyonuna Etkisi: Bir Güncelleme, Substance Abuse and Rehabilitation, 2013
2. Sözel Bellek Performansı ve Beynin Uncinate Fasciculus Boyunca Azalmış Kortikal Kalınlığı – Genç Yetişkin Esrar Kullanıcıları, Nina Levar ve diğ., Cannabis and Cannabinoid Research, 2018
3. Esrar Kullanımı Genç Yetişkinlerde Geleceğe Yönelik Hafızayı Etkiler mi?, Janice Bartholomew ve diğ., Journal of Psychopharmacology, Şubat 2010