Notkun og ávinningur hampi

• 1. Hvað er hampur?
• 2. Hver eru not hampi?
• 3. Heilsufarslegir kostir hampfræja
• 3. a. Hampfræ til að draga úr hjartasjúkdómum
• 3. b. Hampfræ og olía fyrir húðvandamál
• 3. c. Hampur sem próteingjafi
• 3. d. Hampfræ til að draga úr einkennum pms og breytingaskeiðs
• 3. e. Hampfræ fyrir meltinguna
• 4. Niðurstaða

Hefurðu einhvern tíma heyrt einhvern minnast á orðið 'hampur' þegar hann var að tala um marijúana? Svarið er líklega já.

Og á meðan sumir halda að hampur sé bara annað flott hljómandi nafn á marijúanaplöntur, þá eru í raun munur á hampi og marijúana. 

Þó að hampur og marijúana séu bæði flokkuð sem kannabis fræðilega séð, þá eru þau aðallega ólík eftir því hvernig hver tegund er notuð. Svo, hvað er hampur nákvæmlega og hver eru not hans og ávinningur?

1. Hvað er hampur?

Orðið hampur, eða iðnaðarhampur, er notað um afbrigði af ekki vímugjafa Cannabis Sativa L., sem innihalda minna en 0,3% THC og hátt hlutfall CBD. Þetta þýðir að hampur er tegund kannabisplöntu sem hefur engin geðvirk áhrif. 

Þó hampur og marijúana komi bæði frá kannabistegundinni, eru þau, fyrir utan notkun, einnig erfðafræðilega ólík, og mismunandi hvað varðar efnasamsetningu og ræktunaraðferðir. Sérstaklega er hampur ein af hraðast vaxandi plöntum. 

Hampplöntur eru í raun ein elsta nytjaplanta sem menn hafa tekið í rækt. Allt frá því um 8000 f.Kr. hefur hampur verið notaður til að búa til pappír, vefnað og reipi, og þróast yfir í þær notkunarleiðir sem við þekkjum í dag.¹

Hampur er almennt ræktaður vegna iðnaðarnota afleiddra vara. Hann er notaður í mikið úrval af næringar- og iðnaðarvörum, t.d.:

• Pappír;
• Textílefni;
• Föt;
• Lífbrotaplast;
• Málningu;
• Einangrunarefni;
• Lífdísilolíu;
• Og mat, bæði fyrir menn og dýr.

Þó er hampur einnig vel þekktur fyrir heilsufarslegan og næringalegan ávinning, svo sem róandi og geðverndandi eiginleika, taugavernd, bólgueyðandi áhrif og verkjastillingu, minnkun á flogaveiki, minnkun á aukaverkunum krabbameinslyfja og léttir á tímakvillum Parkinson's.

2. Hver eru not hampi?

Notkun hampi er fjölbreytt, frá iðnaðarframleiðslu eins og við nefndum hér að ofan, s.s. vefnaðar- og pappírsgerð, yfir í næringu og lækningar. Þar sem hampur er endurnýjanleg náttúruafurð má nota hann í þúsundir mismunandi vara.

Fræ og blóm eru t.a.m. notuð í matvæli, lífrænar húðvörur, og aðra heilsueflandi vöru. Not hampi skiptist á milli tveggja meginforma, fræja og trefja, skoðum það nánar:

Auk þess að vera nytsamlegur í öll þessi afurðaframleiðslu og fleira, er neysla hampfræja full af heilsufarslegum ávinningi líka.

Skoðum næringarlega eiginleika hampfræja betur.

3. Heilsufarslegir kostir hampfræja

Hampfræ eru rík af næringarefnum, hollum fitusýrum, próteinum og ýmsum steinefnum, svo það að bæta hrám hampfræjum í mataræðið getur haft ótrúleg áhrif á heilsuna.²

Í fyrsta lagi eru hampfræ flokkuð sem hnetur og hnetur eru yfirleitt mjög góðar fyrir okkur. Með mildum hnetubragði innihalda hampfræ eða hjörtu meira en 30% nauðsynlegar fitusýrur, eins og omega-6 og omega-3. 

Hampfræjahjörtu innihalda einnig mikið magn af gamma-línólensýru, sem er þekkt fyrir bólgueyðandi og verkjastillandi eiginleika; minnkar líkur á krabbameini; hjálpar til við hjartasjúkdóma; og léttir á einkennum taugaskaða hjá sykursjúkum af gerð 1 og 2, ásamt öðrum heilsufarslegum ávinningi. ³

Að auki eru hampfræ frábær próteingjafi, hæ hæ grænmetisætur og veganar, þar sem meira en 25% af heildarorkugildi þeirra er hágæða prótein. Þau innihalda meira prótein en aðrar frætegundir eins og chia og hörfræ, sem eru með einungis 16-18% próteininnihald. 

Að lokum eru hampfræjahjörtu rík af E-vítamíni og steinefnum eins og kalíum, fosfór, magnesíum, natríum, brennisteini, kalki, járni og sinki. Það að bæta hrám, soðnum eða ristuðum hampfræjum eða olíu út í réttina þína mun án efa auka næringargildi matargerðarinnar.

Af hverju ekki að nota hampfræ eða olíu einnig í lækningaskyni?

Hampfræ til að draga úr hjartasjúkdómum

Ein stærsta dánarorsök í heiminum eru hjartasjúkdómar. Merkilega, eða kannski ekki, geta hampfræ neysla samt sem áður minnkað áhættu á hjartasjúkdómum. 

Eins og aðrar hnetur og eins og áður hefur verið nefnt eru hampfræ rík af hollum fitusýrum, sem eru mikilvæg fyrir líkama og líkamsstarfsemi. 

Sérstaklega innihalda hampfræ mikið af arginíni, amínósýru sem myndar níturoxíð í líkamanum. Níturoxíð er gastegund sem víkkar og slakar á æðum okkar, sem lækkar blóðþrýsting og minnkar áhættu á hjartasjúkdómum.⁴

Hampfræ og olía fyrir húðvandamál

Hampur er ríkur af fjölómettuðum og nauðsynlegum fitusýrum eins og hinum margrómuðu omega-6 og omega-3. Þessar fitusýrur gegna veigamiklu hlutverki í viðbrögðum ónæmiskerfisins og hafa áhrif á varnir líkamans. 

Hlutfall omega-6 og omega-3 í hampfræjum, 3:1, gerir það að besta kostinum til að ná góðu jafnvægi í ónæmiskerfi líkamans. 

Fólk sem þjáist af húðkvillum eins og exemi eða psoriasis hefur upplifað að inntaka hampfræolíu bætir blóðgildi nauðsynlegra fitusýra, minkar þurra húð, dregur úr kláða og dregur úr þörf fyrir önnur húðlyf.^{5, 6}

Hampur sem próteingjafi

Eins og nefnt var að ofan kemur um 25% af orkugildi hampfræja frá próteini, sem gerir það nánast sambærilegt við próteininnihald í nautakjöti og lamba. Líkt og kínóa er hampur talinn heill, plöntuuppspretta af próteini, með allar nauðsynlegar amínósýrur sem líkaminn getur ekki myndað sjálfur. 

Af þessu leiðir að hampur er frábær próteinuppbót fyrir grænmetisætur og vegan sem leita að heilbrigðum og nauðsynlegum amínósýrum í fæðuna, s.s. metíónín, systein, arginín og glútamínsýru. 

Hampfræ til að draga úr einkennum PMS og breytingaskeiðs

Um 80% kvenna á frjósemisaldri gætu upplifað einkenni fyrirblæðinga (PMS) einhvern tímann á lífsleiðinni. Þetta nær yfir bæði líkamlega og tilfinningalega vanlíðan oftast af völdum viðkvæmni fyrir prólaktíni.

Rannsóknir hafa sýnt að gamma-línólensýra (GLA) sem finnst í hampfræjum veldur myndun prostaglandíns E1 í líkamanum, sem dregið hefur úr áhrifum prólaktíns.⁷

Hampfræ eða olía hjálpa einnig til við að draga úr brjóstverk, viðkvæmni, pirringi og þunglyndi, og vökvasöfnun, sem eru algengustu PMS-einkenni. Þar sem hampfræ eru rík af GLA eru þau einnig notuð til að létta á einkennum breytingaskeiðs og jafna hormónatruflanir og bólgur sem tengjast því. 

Hampfræ fyrir meltinguna

Góð melting og hollt mataræði eru sterklega tengd trefjaríku fæði. Trefjar eru hluti matvæla sem byggja á plöntum, s.s. ávöxtum og grænmeti; kornum, baunum og hnetum, sem líkaminn getur ekki brotið niður.

Þar sem líkaminn brýtur þær ekki niður, fara trefjar ómeltar í gegnum meltingaveginn, viðhalda heilsu meltingarfæra, auðvelda hægðarlosun og hjálpa til við að losa úr líkamanum kólesteról og skaðleg efni. 

Sérstaklega eru hampfræ mjög góð uppspretta af leysanlegum og óleysanlegum trefjum, með um 20% leysanlegar og 80% óleysanlegar trefjar.

Gættu að því, ef þú vilt fá trefjaeiginleikana úr hampfræjum, að kaupa óskeljuð fræ því meirihluti trefjanna er í hýðinu.

Leysanlegar trefjar breytast í hlaupkennt efni í meltingunni sem er mikilvæg uppspretta af gagnlegum meltingarbakteríum, og geta einnig minnkað sveiflur í blóðsykri og jafnað kólesteról í blóði. 

Óleysanlegar trefjar bæta við magn í hægðum og hjálpa mat og úrgangi að komast auðveldar í gegnum meltingarveginn. Óleysanlegar trefjar eru tengdar minni áhættu á sykursýki líka.

4. Niðurstaða

Hampur er næringarrík, holl og fullkomin uppspretta innan kannabisfjölskyldunnar.

Notkun hans á sér þúsunda ára sögu, bæði í framleiðslu á textíl, pappír og öðrum iðnaðarvörum. Heilsubætandi áhrif hampi eru þó ekki almenn þekking um allan heim enn, þó það ætti að vera. 

Þessi náttúrulega, ekki vímugjafa kanabisefni eru auðveld við að bæta við mataræði þínu og munu sannarlega veita góða eiginleika, bæði læknisfræðilega og næringalega. Af hverju prófar þú ekki sjálf(ur) og sérð árangurinn? 

UTAN VÍSANIR

1. "Hampur: Bandaríska sagan endurmetin. Plöntan með skipta sögu." Robert Deitch, 2003.
2. "Næringarinnihald rúmensks hampi (Cannabis sativa L.) með sérstaka áherslu á olíu og málminnihald fræja" Marcela Mihoc, Georgeta Pop, Ersilia Alexa, og Isidora Radulov. Október 2012. 
3. "Gamma línólensýra: bólgueyðandi omega-6 fitusýra" Rakesh Kapoor og Yung-Sheng Huang. Desember 2006. 
4. "Níturoxíð og meingerðir æðasjúkdóma" Claudio Napoli og Louis J. Ignarro. Ágúst 2009.
5. "Árangur matarolíu úr hampfræi fyrir sjúklinga með atopíska exem" James Callaway, Ursula Schwab, Ilkka Harvima, Pirjo Halonen, Otto Mykkänen, Pekka Hyvönen og Tomi Järvinen. Apríl 2005. 
6. "Plöntur gegn húðsjúkdómum" Nahida Tabassum og Mariya Hamdani. Janúar 2014.
7. "Stjórnun prostaglandínmyndunar með áhrifum á fitusýruumbrot" D.F. Horrobin. Október-desember 1983.