ХИВ и канабис: Потенцијална терапија или ризичен потег?

• 1. Зошто луѓето со ХИВ користат канабис?
• 2. Придобивки и основни механизми
• 2. a. Антиинфламаторни својства
• 2. b. Олеснување на невропатска болка
• 2. c. Намалување на мачнина
• 2. d. Поттикнување апетит
• 2. e. Подобрено расположение
• 2. f. Подобар сон
• 2. g. Сузбивање на вирусната активност
• 3. Повеќе придобивки или повеќе ризици?
• 3. a. Неврокогнитивни способности
• 3. b. Придржување кон терапија
• 4. Дополнителни придобивки од употреба на канабис кај ХИВ пациенти
• 4. a. Намалување на употреба на опијати
• 4. b. Зголемена физичка активност
• 5. Cbd: Неопојен легаленa алтернатива
• 6. Идни истражувања
• 7. Заклучок

Многу напреднавме од времето кога дијагнозата ХИВ беше речиси смртна пресуда. Денес, со појавата на АРТ (антиретровирусна терапија), луѓето инфицирани со Хуман Имунодефициенција Вирус може да водат долг, продуктивен, среќен и релативно здрав живот, бидејќи достапните лекови ја држат состојбата под контрола.

Сепак, перспективите не се толку розови за луѓето кои живеат со ХИВ (скратено ЛЖХИВ). Присутноста на вирусот во телото, како и несаканите ефекти од АРТ лековите, си го земаат својот данок. Тука, канабисот би можел да помогне, бидејќи различни групи пациенти традиционално го користеле за многу симптоми кои го следат ХИВ. Од друга страна, користењето канабис кај ХИВ предизвикува загриженост кај медицинските лица, бидејќи не знаеме доволно како влијае врз здравјето на луѓето со ХИВ, кои се можните долгорочни последици и како соработува со антивирусните терапии.

Во овој текст ќе погледнеме што велат досегашните истражувања. Се надеваме дека ќе изведеме неколку практични заклучоци околу придобивките и ризиците од користење канабис кај луѓе со ХИВ.

Зошто луѓето со ХИВ користат канабис?

Како и кај други сериозни болести, како рак или мултиплекс склероза, пациентите со ХИВ користат канабис за ублажување на разни симптоми кои им предизвикуваат страдање, но и со надеж дека нешто што ги прави да се чувствуваат подобро ќе помогне да се бори и со основниот проблем. Колку повеќе ја проучуваме оваа неверојатна билка, толку повеќе веруваме дека тоа е навистина така, и дека употребата на канабис може да има придобивки далеку над намалувањето на симптомите.

Пациентите со ХИВ и СИДА историски биле меѓу првите кои ја користеле медицинската марихуана и сè уште ја консумираат во поголем процент од остатокот од популацијата. Многумина сме слушнале анегдотални приказни за луѓе со ХИВ кои го вклучиле канабисот во својот начин на живот; некои од нас познаваат такви пациенти лично. Научните истражувања потврдуваат дека употребата на канабис е широко распространета во ХИВ-позитивните групи.

Едно истражување ги испитувало ХИВ-позитивните пациенти во голема клиника и утврдило дека дури една третина од нив пријавиле употреба на канабис за управување со симптомите. Најчесто пријавуваните придобивки биле:

Но, вреди да се напомене дека значителен дел од испитаниците (47%) изјавиле дека канабисот негативно им ја влијаел врз меморијата.

Друго истражување проценило дека до 23% од пациентите со ХИВ/СИДА користеле марихуана во изминатиот месец. Најчести придобивки биле:

• Ослободување од анксиозност и/или депресија (57%)
• Подобрен апетит (53%)
• Почувствувано поголемо задоволство (33%)
• Ослободување од болка (28%)

Придобивки и основни механизми

Некои придобивки од консумација на канабис кои ги пријавуваат пациентите со ХИВ се толку чести и познати децении, што практично не постои сомнеж за нивното постоење. Дополнително, истражувачите почнаа да ги проучуваат можните основни механизми кои го прават канабисот корисен и веќе открија некои од нив. Ајде да ги разгледаме подетално.

Антиинфламаторни својства

Способноста на канабиноидите да ја намалат инфламацијата е добро документирана, а воспалението игра значајна улога во многу состојби, вклучувајќи и ХИВ. За жал, пациентите со ХИВ добиваат и други болести – кардиоваскуларни, дијабетес, малигнитети – и кај сите нив системското воспаление има клучна улога. Двата главни соединенија во канабисот – THC и CBD – долго време се проучувани како потенцијални имуномодулатори, иако најголем дел од студиите се на ткива и животински модели, а податоци од студии врз луѓе сè уште недостасуваат.

Едно истражување открило дека активирањето на CB₂ рецепторот може да помогне да се намали ширењето на ХИВ во телото. CB₂ рецепторите се присутни во голем број во цревата и се таргет за и CBD и THC. Во едно истражување, лабораториски мајмуни биле инфицирани со вирус сличен на ХИВ и потоа лекувани со THC. Овој примарен психоактивен соединение ја намалил сериозноста на болеста и го подобрил здравјето на цревата.

Кај луѓето со ХИВ, употребата на канабис е поврзана со пониски нивоа на одредени клетки и протеини кои се поврзани со напредокот на ХИВ и поврзани здравствени проблеми.

Од сите канабиноиди, истражувачите најмногу сакаат да го проучуваат CBD (канабидиол), бидејќи не предизвикува ефект на "висина" карактеристичен за марихуаната, а сепак покажува голем потенцијал како лек. Ова соединение е докажано дека ја намалува инфламацијата кај мозочни клетки инфицирани со ХИВ. ХИВ-индуцирана неуроинфламација може да создаде "домина ефект" бидејќи активира инфицирани клетки во мозокот кои потоа го размножуваат и ширaт вирусот. CBD го нарушува овој процес, ја намалува инфламацијата и ги одржува овие клетки во мирување.

Во друго истражување користејќи човечки клетки инфицирани со ХИВ, CBD исто така покажа антиинфламаторни ефекти. Основниот механизам бил намаленото производство на неколку цитокини и хемокини – хемикалии кои придонесуваат во воспалението. За оние кои сакаат да навлезат подлабоко, откриено е и дека CBD помага при деактивирање на протеин наречен каспаза 1 и намалување на активноста на генот NLRP3. Двајцата имаат важна улога во процесот на воспаление. Дополнително, CBD значително ја намалил присутноста на ХИВ во клетките.

Олеснување на невропатска болка

Невропатската болка – позната како чувство на "бодежи и иглички", особено во рацете и нозете – е многу чест симптом кај ХИВ. Може да е резултат на оштетување предизвикано од самиот вирус или од лековите што се користат против него. Овој тип на болка може драстично да го намали квалитетот на животот и итно е потребно ефективно решение.

Постојат и животински и клинички студии кои укажуваат дека канабисот и неговите поединечни компоненти можат да помогнат при невропатска болка. Едно истражување на стаорци го испитувало влијанието на CBD за ублажување на болка и намалување на воспаление. Студијата покажа дека давањето CBD на животните го намалило создавањето на разни провоспалителни супстанции. Како резултат, се намалило и нивото на невропатска болка.

Друго истражување одредило која цел во телото ја таргетираат канабис соединенијата кога делуваат аналгетски. Вообичаено, канабиноидите дејствуваат на CB₁ и CB₂ рецептори, но во овие експерименти на глодари, истражувачите откриле дека ублажувањето на невропатска болка доаѓа преку активација на друг тип на рецептор во телото – α3 глицин рецептор.

Преоѓајќи на клинички истражувања кај луѓе, едно студија разгледала пациенти со ХИВ и невропатска болка и нашла дека пушењето канабис ја намалува дневната болка за 34% наспроти 17% со плацебо. Во друго истражување, намалувањето на болка од ХИВ-асоцирана сензорна неуропатија било 52% во групата што користела канабис, наспроти само 24% во плацебо групата. Овие наоди и бројните анегдотални извештаи упатуваат дека канабисот е навистина ветувачка опција за ХИВ пациенти со невропатска болка.

Намалување на мачнина

Луѓето користеле канабис против мачнина и повраќање низ историјата, а во поново време, први го применуваа пациенти на хемотерапија или оние со мачнина од други основни проблеми. Кај ХИВ, мачнина и повраќање се честа нуспојава од одредени антивирусни лекови, особено протеазни инхибитори, така што антиеметичкото дејство на канабисот може да биде од голема вредност.

За жал, антиеметичките ефекти не биле специфично испитувани кај ХИВ пациенти, но сепак забележани во други истражувања. Едно истражување разгледувало дронабинол, кој е синтетички еквивалент на THC, и покажало намалување на мачнина кај СИДА пациенти. Истражувачите сугерираат дека канабисот може да биде добра опција за тие што не реагираат на конвенционални анти-мачнина терапии.

Но, пациентите со медицинска марихуана треба да внимаваат, бидејќи може да им приреди лоша шега. Во последно време има се повеќе извештаи за канабиноид синдром на хиперемеза (CHS). Ова е ретка но упорна реакција на канабисот кога корисникот почнува да повраќа по употреба. Погодува многу мал број долгорочни секојдневни корисници, но некои медицински пациенти мораат да користат големи количини постојано, па се во ризик да развијат CHS.

Поттикнување апетит

Друга добро позната позитивна страна на канабисот, која изгледа совршена за луѓето со ХИВ, е поттикнувањето на апетит. Лош апетит и губење тежина се сериозни проблеми и може да доведат до таканаречениот синдром на исцрпеност од СИДА – кога губиш повеќе од 10% од телесната маса и имаш дијареа или треска повеќе од 30 дена.

Стандардната терапија за оваа состојба е поттикнување на апетитот и најчесто се користи лекот мегестрол ацетат (Megace). Што се однесува до синтетичките канабиноиди, единствено дронабинол (Marinol), споменат погоре, е испитан во оваа насока. Овој синтетички облик на THC навистина го подобрил апетитот кај СИДА пациенти, помагајќи им да ја одржат телесната тежина.

Додека дронабинол се зема орално, некои пациенти претпочитаат природен канабис – пушат онолку колку што им треба за да ги ублажат симптомите и апетитот им се зголемува како позитивен ефект. Ова довело до истражувања за безбедноста на таквата пракса. Мала студија од 2000 година открила дека ХИВ пациенти кои пушеле марихуана 21 ден не покажале зголемување на вирусот за време на периодот. Авторите предложиле дека медицинската марихуана може успешно да се користи во комбинација со други лекови за лекување на исцрпеност.

Подобрено расположение

Иако подобрувањето на расположението од марихуаната не важи за сите (има и такви на кои ефектите не им се пријатни), таа може да биде добра опција за повеќето, и не само кај ХИВ, туку кај сите ослабувачки хронични болести.

Тие што немале среќа и кај кои ХИВ водел до СИДА, често имаат тага, анксиозност и депресија. Некои луѓе со СИДА што користат марихуана за физички симптоми исто така пријавуваат и подобрување на расположението. Неодамнешна студија за Marinol пронашла дека еуфоријата била посакуван несакан ефект кај СИДА и рак пациенти.

Подобар сон

Ефектите на канабисот врз спиењето се контроверзни. Сомнеж нема дека некои видови марихуана се одлично средство за спиење, но се поставува прашањето за долгорочен ризик за квалитетот на сонот. Всушност, еден од најчестите симптоми при прекин на користење канабис е лош сон или несоница. Од друга страна, добриот сон што го дава канабис, дури и ако долгорочно може да создаде проблем, е корисен за луѓето со ослабувачки болести како ХИВ. Не е ни чудо што многу пациенти пријавуваат дека го користат за подобрување на спиењето.

Големо истражување открива дека испитаниците кои користеле канабис за спиење се чувствувале поодморено и пободно утрово, наспроти оние што користеле класични лекови или ништо. Исто така, имаат пријавено помалку главоболки и мачнина. Сепак, споредено со други средства, често се чувствувале поспаност, вознемиреност и иритација следното утро.

Друго истражување со ХИВ пациенти со несоница и нарушувања на спиењето нашло дека 71% имале подобар сон по употреба на медицински канабис. Дополнително, 39% од пациентите можеле да намалат или целосно да прекинат со препишаните лекарства за спиење. Само 21% пријавиле штетни ефекти, но тие не биле доволно сериозни за да престанат да го користат канабисот.

Сузбивање на вирусната активност

Честа тема во многу истражувања за канабисот е тоа што првин се испитува дали ги олеснува симптомите, а потоа се открива дека може да делува и на самата болест. Кај ХИВ, главното прашање е дали канабисот може да го сузбие дејството на вирусот.

Едно истражување за пациенти на антиретровирусна терапија покажало дека тие што користеле канабис имале побрзо исчезнување на ХИВ ДНК. Овој процес значи намалување на генетскиот материјал на вирусот во телото, што е клучен показател за успешност на терапијата.

Друго истражување за интензивна употреба на канабис кај пациенти на антиретровирусна терапија пронашло намалување на активација на имунирните клетки, што укажува дека канабисот може да помогне да се намали системска инфламација и имуноактивација за време на АРТ третманот.

Повеќе придобивки или повеќе ризици?

Додека некои ефекти на канабисот кај ХИВ пациенти (види погоре) се изучуваат поради своите потенцијални придобивки, некои откриваат и грижи. Но, дури и овде, може да има изненадувања, и местото на ризикот можеби ХИВ корисниците на канабис всушност наоѓаат олеснување.

Неврокогнитивни способности

Главна грижа за луѓето со ХИВ е влошување на мозочната функција, особено со возраста на пациентот. Вирусот предизвикува инфламација и нервна штета, а како што траењето на животот на пациентите со ХИВ денес се споредува со општата популација, оштетувањето се зголемува со текот на годините.

Јасно е дека под дејство на канабис мозочната функција е нарушена што се однесува на внимание и меморија. Кај долготрајни корисници, влошената когнитивна функција се забележува и меѓу користењaта. Некои податоци исто така укажуваат дека ако некој почне со канабис во тинејџерските години, може да влијае и врз IQ.

Може да се претпостави дека овие ефекти се уште полоши кај ХИВ пациенти, но можеби не е така. Едно истражување кое ја анализирало врската меѓу канабисот и неврокогнитивно оштетување (NCI) кај ХИВ пациенти нашло дека супстанцата дури има и неуропротективен ефект. Истражувачите дури понудиле и причина – канабисот ја подобрува мозочна функција преку противвоспалителни својства.

Друго истражување од 2021 година разгледувало интензивна употреба на канабис кај лица со ХИВ – научниците пронашле подобра когнитивна способност кај оние кои претходно биле дијагностицирани со KID (нарушување од употреба на канабис). Тие имале значително подобри резултати на тестови за брзина на процесирање, визуелно учење и меморија, и моторика наспроти пациенти без претходна употреба на канабис.

На кратко, како и кај постарите корисници, мозокот на ХИВ пациентите како да профитира од марихуана, без разлика дали се користи медицински или рекреативно. Сепак, овие ефекти сè уште не се целосно разбрани, и е потребно повеќе истражување за да се утврдат ризиците и придобивките.

Придржување кон терапија

Друга голема грижа е дали употребата на канабис им пречи на луѓето да ги земаат своите АРТ лекови редовно. Едно истражување ја разгоре оваа загриженост, бидејќи покажа дека постарите пациенти кои користеле канабис имаат послабо придржување кон терапијата во споредба со оние кои не го користеле.

Сепак, достапните податоци се спротивставени. Друго истражување од 2017 година утврдило дека интензивната употреба на канабис не претскажува пониски шанси да се придржуваат до терапијата – освен ако не се комбинира со пијанство. Уште едно истражување од 2005 година открило дека пациенти со ХИВ покажуваат подобро придржување кон АРТ ако користат канабис за мачнина, а послабо ако го користат за друга причина или рекреативно.

Во резиме, врската е доста сложена и зависи од разни фактори, па е потребно повеќе истражување. Сепак, пациентите со ХИВ треба да се сетат колку е важно да останат дисциплинирани со терапијата, бидејќи долгото здравје зависи од тоа.

Дополнителни придобивки од употреба на канабис кај ХИВ пациенти

Уште многу не знаеме околу интеракцијата на канабисот, симптомите на ХИВ и вирусот самиот по себе, но достапната наука навестува уште повеќе бенефити. Еве неколку примери:

Намалување на употреба на опијати

Постојано се покажува дека медицинската марихуана е алтернатива на опијатните лекови против болка и тоа побезбедна. Едно истражување што го потврдува тоа е објавено во јануари 2018. Откриле дека кога ХИВ пациенти со хронична болка користат канабис, помала е веројатноста да земаат опијатни лекови, кои имаат повисок потенцијал за зависност и ризик од предозирање.

Зголемена физичка активност

Физичката активност е важна за сите, а посебно за хронично болните, и сè што ги поттикнува пациентите на редовно движење треба да се испитува. Студија од 2023 година истражувала врската меѓу употребата на супстанции и физичка активност кај луѓе со ХИВ, хронична болка и депресија. Утврдено е дека корисниците на канабис се движат повеќе и поинтензивно отколку не-корисниците, веројатно бидејќи им се намалуваат симптоми како болка. Така, преку поттик на физичка активност, канабисот може да го подобри вкупното здравје и благосостојба на ХИВ пациентите.

CBD: Неопојен легаленa алтернатива

Можеби забележавте дека во горенаведените студии, најмногу се истражуваше едно соеднинeние од канабисот, имено канабидиол (CBD). Најмногу затоа што не е психоактивен, CBD го привлекува вниманието на медицинската фела. Уште една предност на CBD споредено со THC или продукти од цела билка е што денес е легален во многу држави. Поради сето ова, ХИВ пациентите кои не сакаат да бидат „високи“, не сакаат да прекршат закон или имаат предрасуда кон канабисот, често користат CBD, кој може да се консумира во форма на гуми, масло или крем.

CBD може да понуди благо олеснување на болка, да помогне против мачнина и да намали инфламација, но не помага околу самата ХИВ инфекција. Има уште неколку работи за кои треба да се внимава. CBD може да биде легален, неопоен и без сериозни несакани ефекти, но досега ниту еден CBD-н базирана терапија не е одобрена од ФДА за ХИВ или СИДА, а интеракцијата со АРТ лековите е слабо проучена.

Препорачуваме лицата со ХИВ кои сакаат да експериментираат со канабидиол, да почнат со ниска доза и постепено да ја зголемуваат според потребите.

Идни истражувања

Во ерата на забрана, канабисот најмногу се проучуваше од аспект на штетите и ризиците за општеството, и дури во последниве децении фокусот се смени на неговата терапевтска примена. Сега, трендот на истражување на канабисот како лек продолжува, а тоа го вклучува и ХИВ.

Една идна студија ќе испитува кардиоваскуларното здравје на пациенти со ХИВ кои користат канабис. Кардиолозите ќе го споредуваат присуството на THC и CBD во крвта и урината и ќе го споредат тоа со структурата и функцијата на срцето со помош на МРИ. Главниот фокус ќе биде евалуација на инфламацијата како ризик фактор на срцеви болести.

Друго истражување што ќе се спроведе на Универзитетот на Флорида ќе следи 400 ХИВ-позитивни корисници на медицинска марихуана во период од 5 години за да регистрира колку често и колку користат, како и точниот состав на канабиноидите во нивниот производ. Овие податоци ќе се споредат со резултатите од контрола на симптомите, а истражувачите се надеваат да разберат како канабисот влијае врз размислувањето, меморијата и планирањето кај луѓе со ХИВ.

Во меѓувреме, истражувачи од Универзитетот на Мисисипи добиле грант за изучување на потенцијалот за ублажување на воспаление и болка со канабис кај луѓе со ХИВ. Целта им е да идентификуваат поединечни канабиноиди што можат да нудат олеснување без ризик од зависност.

Заклучок

Врз основа на сето што го знаеме, канабисот одамна се издвои како ветувачки лек кој може да им донесе корист на лицата со ХИВ. Неговите можни придобивки одат подалеку од едноставно контролирање на воспаление, болка, слаб апетит, лош сон, анксиозност и депресија. Достапните податоци укажуваат и на други начини на кои канабисот може да го подобри квалитетот на живот, да ја намали зависноста од опасни лекови, па дури и да ја ублажи штетата од самиот вирус.

Пациентите кои живеат во држави каде медицинската марихуана е легална и достапна, треба да ја разгледаат како можност и да разговараат со својот лекар. Додека загриженоста за потенцијални ризици, вклучително и долгорочните, останува, можеме да се надеваме дека идните истражувања ќе дадат повеќе одговори за врската помеѓу канабисот и ХИВ.