Bir Kenevir Bitkisi Başarıyla Nasıl Saksı Değiştirir

• 1. Kenevir neden saksı değiştirir?
• 2. Kenevir fidesi ne zaman Şaşırtılır?
• 2. a. Kökleri sıkışmış kenevirde saksı değişimi
• 2. b. Gündüz mü gece mi?
• 3. Kenevirinizi doğru boyutta bir saksıya Şaşırtın
• 4. Kenevirde saksı değişimi 4 kolay adımda
• 4. a. Adım: büyük saksıyı sulayın
• 4. b. Adım: Çukur açın
• 4. c. Adım: kök topunu başlangıç saksısından Çıkartın
• 4. d. Adım: Şaşırtmayı tamamlayın
• 5. Saksı değişimi Şoku yaşayan bitki ne olur?
• 6. Çiçeklenmede Şaşırtma: sadece acil durumlarda
• 7. Keneviri daha derine Şaşırtabilirim mi?

Kenevirinizi daha büyük bir saksıya almak zorunda kaldığınız onlarca durum vardır. Bir otomatik yetiştirici, autoflower'ını doğrudan son saksıya ekmeyi düşünebilir, ancak fotoperiyodik genetiklerle çiçeklenme aşaması başlamadan önce bir başlangıç saksısı kullanmak ve daha büyüğüne şaşırtmayı planlamak en iyisidir. Bir kenevir bitkisini başarıyla şaşırtmak için, bitkinin yaprakları saksı kenarlarına kadar uzanana veya en az 4–5 boğum yapana kadar beklemelisiniz, 2,5–5 kat daha büyük bir saksı seçmeli ve aynı ortamla doldurmalısınız, sulamayı da unutmamanız gerekir. Sonra kökleri rahatsız etmeden hızlıca şaşırtma yapın.

Bitkinizi daha küçük bir saksıdan çıkarıp daha büyüğüne almak zahmetli görünebilir. Ancak bu işlem, bitkinin sağlıklı gelişimi için çok önemli bir rol oynar. Yeni bir saksı, kenevir tohumlarının kök sistemlerini genişletmesine olanak tanır. Daha büyük saksılar taze yetiştirme ortamı ile doludur ve bitkilerinizin daha fazla besine erişmesini sağlar. Saksı değiştirmeyi bir tür büyüme ya da mezuniyet seremonisi gibi düşünebilirsiniz. Bitkiniz gelişim sürecinin bu aşamasını başarıyla geçti. İlerlemeye devam etmesi için yetiştiricinin onu bir üst seviyeye taşıması gerekir! Eğer saksı değişimi konusunda kafanız karışıksa, endişelenmeyin—yanınızdayız!

1. Kenevir Neden Saksı Değiştirir?

Bunu doğru şekilde nasıl yapacağınızı detaylıca göstereceğiz, ama önce kenevirinizi neden şaşırtmanız gerektiğine bakalım. Araştırmalar, kenevir dahil birçok tarım ürününde şaşırtmanın daha iyi verim sağladığını göstermiştir. Küçük saksılarda esrarınıza “tam dozunda” su vermek daha kolaydır. Eğer farklı büyüme aşamaları için birden fazla çadır kullanıyor ve başlangıç çadırınız küçükse, fidelere küçük saksılarda veya bardaklarda başlayıp daha sonra şaşırtmak en doğru yöntemdir. Solo bardak kullanmanın bir başka avantajı da fideleri iç mekânda dışarıya hazırlamaktır. Son olarak, bazen bitkiniz beklediğinizden fazla büyürse beklenmedik bir şaşırtma gerekebilir.

Yalnızca yanlış nedenlerle şaşırtma yapmayın. Örneğin, autoflower yavaş büyüdü ya da hasta görünüyor diye veya fazla sulandı diye saksı değişimi denenmez. Şaşırtma potansiyel olarak stresli bir işlemdir, daha fazla stres eklemek hiç yardımcı olmaz. Ayrıca, çiçeklenme dönemindeki keneviri daha büyük olsun diye şaşırtmaya çalışmayın. Kökler çiçeklenme sırasında neredeyse hiç büyümez, bu nedenle çiçeklenmede şaşırtma mantıklı değildir (aşağıda daha fazlası var). Saksı değişimi ayrıca kök sisteminin sağlığını iyileştirme fırsatı verir. Öncelikle, doğru zamanda şaşırtma bitkilerin köklerinin birbirine dolanmasını engeller (bunu sonraki kısımlarda detaylandırıyoruz). Yapısal sorunların dışında, şaşırtma, bitkinizi faydalı mikroplarla (örneğin mikoriza mantarları) tanıştırmak için mükemmel bir zamandır.

Mikoriza sporlarını veya propagüllerini yeni kabınıza koyarsanız bu mikroplar kökleri kolonize eder. Bu kulağa hastalık gibi gelebilir ama değildir! Tam aksine, bitkiyle toprak mantarları arasında karşılıklı yararlı bir ilişki başlatır. Mantarlar, kök sistemini delen beyaz “tüyler” (hifa) gönderir. Kök hücreleri hifaları içine alır ve mikoriza adı verilen hem bitki hem mantar içeren bir yapı oluşturur. Bu yapı, kaynak değişim noktasıdır. Bitki, fotosentez sırasında ürettiği şeker ve amino asitlerle birlikte mantara besin sağlar.

Buna karşılık mantarlar, toprağa uzanıp güçlü enzimler salgılayarak organik maddeleri bitkiye yararlı besinlere dönüştürür. Mikoriza mantarları bu besinleri bitkilere taşır. Dahası, su depolar ve kuraklık dönemlerinde kenevirinize su sağlar. Ayrıca, köklere zarar verebilecek kök patojenlerine karşı koruma sağlar, verimi ve bitki sağlığını artırır. Bu yüzden saksı değişimini sadece yeni bir yuva olarak değil, bitki sağlığını ve verimini artırmak için bir fırsat olarak görün.

Kenevirde şaşırtma işlemi önemli mi?

Kısa cevap evet, ancak birkaç unsura bağlı. Saksı değişimi, bitki köklerine daha fazla alan sağlar, köklerin sağlıklı büyüyüp güçlenmesine imkân tanır ve çiçeklenmeye hazırlar. Bitki saksıyı aşarsa, kökler birbirine dolanır ki buna köklerin saksıya dolanması (rootbound) denir, bu da bitkiyi boğar, bodur büyümeye ve sağlıksız duruşa neden olur, sonunda bitkinizi öldürebilir. Unutmayın: Sağlıklı kök, sağlıklı bitki demektir.

Saksılar köklerin dolanmasını önlediği gibi bitkinizin ne kadar büyüyeceğini de belirler. Yani çok büyük bir saksıya dikmek toprak, su ve alan israfına yol açabilir; çok küçük saksıda ise bitki gelişemez. Bu yüzden önce istenen bitki boyuna karar vererek uygun saksı seçilmeli. Çoğu yetiştirici, çimlendirmede 500 ml ila 4 L saksı ile başlar ve istenen boyuta göre büyüğe şaşırtır. Küçük bir saksıya diktiyseniz aşağıdaki belirtilere dikkat edin; çünkü bunlar yetersiz sulama belirtileriyle benzer olabilir ve kafa karıştırabilir.

• Yeni bitki gelişimi zayıf görünür
• Kok gelişimi bodur kalır
• Gövde kızarır
• Besin hassasiyeti ve eksiklikler

2. Kenevir Fidesi Ne Zaman Şaşırtılır?

Genellikle, 4–5 gerçek yaprak seti çıkaran bir fidede şaşırtma yapılır. Bu sırada, kökleri muhtemelen başlangıç saksısının yanlarına ve altına ulaşmıştır ve kök topu şaşırtmada dağılmayacak kadar sağlamdır.

Solo bardaklarda, doğru zaman daha erken gelebilir. Burada bir diğer kural: yapraklar, saksının kenarını aşınca şaşırtma yapılmalı. Fide/saksıdan büyükse, saksı kök yapısına da küçük gelmeye başlamış demektir.

Kökleri Sıkışmış Kenevirde Saksı Değişimi

Eğer şaşırtmak için en uygun zamanı kaçırdıysanız, bitkiniz kökleri sıkışmış (rootbound) olabilir. Kökler kök topunun etrafında daireler çizmeye başladığında bu durum oluşur.

Genel öneri, köklere mümkün olduğunca az müdahale etmektir; ancak saksıya kök sarmış bitkilerde farklıdır. Burada kökleri nazikçe açmanız/tel tel ayırmanız gerekir. Bu mümkün değilse, temiz ve keskin bir bıçakla bazılarını kesebilirsiniz. Elbette bu işlem bitkiye stres olarak geri döner ve toparlanma süresini uzatır. Ama yapılması gerekir.

Gündüz mü Gece mi?

Birçok kişi gündüz mü gece mi şaşırtmanın daha iyi olduğunu merak eder. Bizim önerimiz, iç mekânda ışıklar kapanmadan önce, dışarıda ise akşamüstü yapmanız. Çünkü kökler çoğunlukla gece büyür. Ayrıca, şaşırtılan keneviri gündüz çok fazla ışık/güneş ve yüksek sıcaklığa maruz bırakmak istemezsiniz. Fakat fidelerinizi dışarı naklediyorsanız, havaya bakın; geceler hâlâ soğuk ve gündüzler ısınmadıysa, sabah dikmek daha iyi olabilir.

Her durumda, gelişim koşullarında ani değişikliklerden kaçının. Sıcaklık, özellikle ortamın sıcaklığı, başlangıç saksısıyla aynı kalmalı. Ama bitkinizi strese soktuysanız ve yaprakları sarkıyorsa, ortamın nemini biraz yükseltebilirsiniz. En önemlisi, daha büyük saksıdaki ortam, başlangıçtakiyle aynı olmalıdır. Kökler yeni toprağa girdiklerinde ortamı tanımazlarsa ekstra stres yaşanır. Işık konusunda da bitkiyi gözlemleyin; stres belirtileri görürseniz birkaç gün ışığı yükseltin ya da kısın. Dışarıda genç bitkileri doğrudan güneşten gölgelendirmek gerekebilir.

Şaşırtma Gerektiğini Gösteren Ana İşaretler

Emin değilseniz, işte bitkinizin şaşırtmaya hazır olduğunun ana göstergeleri:

Yaprak Sayısı

Çoğu durumda, kenevir bitkileri 4-5 gerçek yaprak çifti çıkınca şaşırtmaya hazırdır, ancak bu durum strain’den strain’e değişebilir.

Kök Gelişimi

Şaşırtma zamanının geldiğini anlamak için saksının altındaki drenaj deliklerini kontrol edin. Sağlıklı bitkilerde beyaz kökler görünür; kökler deliklerden çıkıyorsa şaşırtma zamanı gelmiştir, özellikle de koyu renkli ise, bu köklerin sarmasına işarettir.

12/12'ye Geçiş

Kenevir bitkileri “çiçeklenme atılımı” yaşar; bu yüzden çiçeklenme evresine girmeden önce mutlaka son saksısına şaşırtma yapmak gerekir. Bitkiniz bu dönemde büyüyecek ve kökler yeni gelişimi sürdürebilmek için daha fazla alana ihtiyaç duyacaktır.

3. Kenevirinizi Doğru Boyutta Bir Saksıya Şaşırtın

Bitkinizi neredeyse aynı büyüklükteki bir saksıya almak çok anlamlı değildir.

Önemli bir açıklama: Bu makalede “şaşırtma” dediğimizde aslında “saksı yükseltme”yi kastediyoruz; yani kenevirimizi daha büyük saksıya aktarmak. Gerçekte “şaşırtma”; sarmış kökleri budamayı, yeni toprak ekleyip bitkiyi aynı kaba koymayı da ifade eder. Bunu yetiştiriciler bazen annelerinde uygular.

Deneyimli yetiştiriciler, önceki saksının 2,5–5 katı büyüklüğünde bir saksı önerir. Tabii solo bardakla başlıyorsanız, bu kural geçerli değildir. Autoflower için final kabı olarak doğrudan 5 galonluk bir saksı seçebilirsiniz.

4. Kenevirde Saksı Değişimi 4 Kolay Adımda

Şimdi anlatacağımız yöntem, esrar bitkileriniz için en az stresli şaşırtmayı garanti eder. Uygulaması kolaydır, biraz dikkat, hız ve el becerisi gerektirir. Büyük bir bitki taşımıyorsanız tek başınıza da yapabilirsiniz.

Gerekenler

• Şaşırtmaya hazır saksıda bir bitki,
• Aynı ortamla (toprak) doldurulmuş büyük bir saksı,
• Üzerini tamamlamak için biraz daha toprak,
• Bir sulama kabı,
• Kök geliştirici (opsiyonel),
• El spreyi (opsiyonel).

1. Adım: Büyük Saksıyı Sulayın

Aktarımdan bir gün önce yaparsanız ortam yerleşir. Nemli ortam, köklerin yeni evinde sağlıklı büyümeye devam etmesi için önemlidir. Ayrıca sonraki adımı daha kolaylaştırır.

2. Adım: Çukur Açın

Büyük saksıda bir çukur açın. Çoğunlukla bunu ellerinizle yaparsınız. İsterseniz eldiven kullanın. Çukur, başlangıçtaki saksıdan azıcık büyük olmalı ve boyutlamada başlangıç saksısını kullanabilirsiniz. Toprak nemliyse istediğiniz şekli vermekte zorluk yaşamazsınız.

(Opsiyonel) Eğer kök adaptasyonunu hızlandırmak için kök geliştirici solüsyonu kullanacaksanız, elle sprey ile çukurun yanına uygulayın.

3. Adım: Kök Topunu Başlangıç Saksısından Çıkartın

Başlangıç saksınız (veya solo bardak) muhtemelen ince ve esnektir. Kök topunu saksıdan ayırmak için kenarlarına hafifçe masaj yapın. Sonra kabı ters çevirin ve toprağın üst kısmını elinize alıp, bitkinin gövdesini parmaklarınız arasına sıkıştırın.

Kabın kök topundan kolayca ayrılması gerekir. Eğer ayrılmıyorsa duvarlara biraz daha masaj yapıp, hafifçe döndürerek ortamı gevşetin.

Nemli mi kuru mu? Daha küçük saksıdaki toprağın kuru mu, ıslak mı olması gerektiği önemli bir sorudur. Çok kuruysa şaşırtma sırasında dağılır, çok ıslaksa ağır olur ve büyük parçalar kopup kök sistemini zedeleyebilir. Aktarımdan bir gün önce sulamanızı öneririz; bu, en ideal nem düzeyini sağlar.

4. Adım: Şaşırtmayı Tamamlayın

Kök topunu çukura yerleştirin, etrafına ve üstüne biraz toprak ekleyin. Sonra kök topunun oturmasına yardımcı olmak için biraz daha su uygulayın. Sulamayı doğrudan değil de elle sprey ile yapmanız, kökleri daha az rahatsız eder.

5. Saksı Değişimi Şoku Yaşayan Bitki Ne Olur?

Yukarıda anlattığımız şaşırtma işlemi genellikle çok başarılıdır, ama bazen sorunlar olabilir. Köklerde hasar oluştuysa, stres ya da şok belirtileri görebilirsiniz. Bitkiniz yavaş gelişim gösterebilir, eskisi kadar canlı görünmeyebilir. Yapraklar sarkıp, solmaya ve sararmaya başlayabilir.

Öncelikle sıcaklık ve nem açısından en iyi koşulları sağlayın. Sıcaklığı biraz düşürüp, havadaki nemi artırmak isteyebilirsiniz; çünkü şaşırtma sonrası bitki hastaysa, kökleri düzgün çalışmıyor olabilir. Yani, terlemeyi azaltmak için ortam koşullarını ayarlayın. Işık için de aynı şekilde yükseltmeniz ya da kısmayı düşünebilirsiniz. Ayrıca, özel şaşırtma şoku gübreleri (internetten ürünleri araştırın) kullanmak faydalı olabilir. Bunlar kök geliştiricilerdir ve genellikle çeliklerde (clones) de kullanılır. Çok az azot (N) içerirler, çünkü fazla N sağlıklı kök gelişimini yavaşlatır. Buna karşın şu besinler ve doğal ürünler yaygın olarak bulunur:

Yetiştiriciler sıkça “şaşırtma sonrası toparlanma süresi nedir?” diye sorar. Bu duruma bağlıdır. Her şeyi doğru yaparsanız bitkiniz hiç farkına bile varmadan aynı günden büyümeye devam eder. Biraz stres yaşarsa 3–4 gün sarkma, solma gibi belirtiler görebilirsiniz. Bir hafta sonra ise şaşırtılmış bir bitki toparlanır.

6. Çiçeklenmede Şaşırtma: Sadece Acil Durumlarda

Kazalar ve acil durumlar dışında, her zaman şaşırtma işlemini vejetatif dönemde yapmalısınız. Çünkü şaşırtma, köklere büyüyebilecek daha fazla alan sağlar ve bu büyüme çiçeklenmede durur. Son şaşırtmayı mutlaka ÇİÇEKLENMEDEN ÖNCE yapın ve çiçeklenmede şaşırtma YAPMAYIN. Uzmanlar çiçeklenmeden en az iki hafta önce şaşırtma tavsiye eder. Böylece kenevir bitkiniz stresten toparlanıp, yeni ortamda kök büyütebilir. Bu, çok kısa vejetatif süresi olan autoflower'lar için özellikle önemlidir. Ya ilk saksıdan son saksıya alırsınız ya da solo bardaktan başlar, tohumu ektikten iki hafta sonra şaşırtırsınız.

7. Keneviri Daha Derine Şaşırtabilirim mi?

Genç bir fideyi daha derine şaşırtmak iyi bir fikirdir. Çünkü gövdesinin yüzeyi hâlâ yumuşaktır ve ortamın içine gömdüğünüzde kolayca yeni kökler çıkarır. Ancak bitki yaşlandıkça gövde kabuklaşıp sertleşir, bu durumda şaşırtmada gövdeyi gömmekten kaçının. Bundan çeşitli mantar enfeksiyonları oluşabilir, kök çürümesine yol açabilir.

Dış Kaynaklar

1. Doğrudan Ekme ve Şaşırtmanın Küre Enginarında Kök Dinamiği, Morfo-Fizyoloji, Verim ve Baş Kalitesi Üzerine Etkisi, Daniel I. Leskovar, Yahia A. Othman, Plants, 2021
2. Şaşırtma ve Doğrudan Ekmenin Tatlı Mısırda Verim Özellikleri ve Erkenliğe Etkisi, Teofil Gavric, Omer Omerbegovic, Chilean journal of agricultural research, Mar. 2021