Haşişen: Fas Haşişine Eşsiz Aromasını Veren Bir Terpen
- 1. Haşişen nedir?
- 1. a. Fas haşişinin bu kadar popüler olmasının sebebi
- 2. Haşişen İlk nasıl keşfedildi?
- 2. a. Fas haşişinde bolca, başka hiçbir yerde neredeyse yok
- 3. Haşişende neden sadece haşişte var, tomurcukta yok?
- 3. a. Her Şey haşiş yapımı süreciyle İlgili
- 3. b. Diğer terpenoidler de bu Şekilde Üretilebilir
- 3. c. Hala Çok Şey bilinmezliğini koruyor
- 4. Cannabis'te sık görülen diğer terpenler
- 5. Sonuç
- 6. Dış kaynaklar
İnanması güç, fakat haşişen bilim insanları tarafından 2014 gibi erken bir tarihte keşfedildi. Ancak bu terpen, esrar yetiştiriciliği topluluğunda büyük ölçüde radar altında kaldı ve ancak son zamanlarda sektör yayınlarında gündeme geldi.
Haşişen Nedir?
Haşişen, Fas haşişinde bulunan ve ona eşsiz toprak ve çiçeksi aromayı veren bir cannabis terpenidir. Bilim insanları, haşişen elde etmek için tomurcukların belirli bir şekilde işlenmesi gerektiğine inanıyor.
Okumaya devam edin, belki siz de hasadınızı kurutma ve terbiye etme sürecine geleneksel yaklaşımınızı tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Temelde, haşişen beta-mirsen'in bozulmuş bir versiyonudur; bu terpen yalnızca cannabis'e özgü değildir, mango, şerbetçiotu, defne ve arpa gibi diğer bitkilerde de bol miktarda bulunur.
Haşişen ve mirsen aynı formüle—C10H16—sahip olup aynı moleküler ağırlığa sahiptir, ancak atomlar farklı şekilde dizilmiştir.
Haşişenin tam formülü oldukça karmaşıktır — 5,5-dimetil-1-vinilbisiklo[2.1.1]heksan. Neyse ki, bu maddeyi bulan bilim insanları, onun için oldukça kısa ve akılda kalıcı bir isim türetmişler. Ve bu isim, bu nadir terpenin yalnızca bazı haşiş türlerinde yüksek miktarda bulunuyor olmasına işaret ediyor. Özellikle, Avrupalı kullanıcıların çok yakından bildiği, ABD ve diğer yerlerde ise neredeyse hiç bilinmeyen Fas haşişi.
Fas Haşişinin Bu Kadar Popüler Olmasının Sebebi
Fas, Kuzey Afrika'da yer alan ve birçok konuda gurur duyan bir ülke. Bu konulardan biri de kesinlikle Fas haşişi. Avrupalılar onu kendine özgü yumuşak etkisi ve akılda kalıcı tadı nedeniyle seviyor: pürüzsüz, toprak, çiçeksi ve tatlı. Sakinleştirici etkisinin nedeni, bazı Fas çeşidi strainlerde olduğu iddia edilen yüksek CBD düzeyi olabilir. Diğer olası bir açıklama ise, ülkedeki haşiş üreticilerinin özgün, düşük teknolojili yöntemleridir. Bu yöntemler, THC'nin cannabinol'e dönüşüm oranını artırabilir, ki bu bileşik hafif sedatif etkiler sağlar.
Fas haşişinin kendine özgü aromasına gelince farklı insanlar farklı teoriler ortaya atıyor. Yaygın bir fikir, Fas'taki, özellikle Rif Vadisi'ndeki toprağın eşsizliğidir. Oradaki toprak son derece verimsiz ve kurudur; Fas esrar strainlerini kapalı ortamda yetiştirmek isteyenlerin, bitkilerini aşırı beslememeleri ve minimum su vermeleri tavsiye edilir.
Ayrıca, en kaliteli haşişle ilişkilendirilen Ketama genetiği (Ketama, Fas'ta küçük kırsal bir topluluk) vardır. Söylenir ki Ketama çeşitlerinden kapalı ortamda aynı tadı almak için yerel Ketama toprağı kullanılması gerekir.
Göreceğimiz üzere, haşişeni ilk izole eden bilim insanları bu teorilere şüpheyle yaklaşıyor.
Haşişen İlk Nasıl Keşfedildi?
Kasım 2014 sayısında, Journal of Chromatography haşişin aromatik işaretleyicisi olabilecek yeni bir terpen üzerine bir çalışma yayımladı. Araştırmacıların beyan edilen amacı, köpeklerden yardım almadan kaçak madde tespiti için bir teknoloji geliştirmekti. Ancak, sonuçlar genellikle farklı çıktı.
Güney Fransa'daki Nice Üniversitesi'nde çalışan bilim insanları, yetkililerce ele geçirilen çeşitli kenevir reçinesi örneklerini inceledi. Toplamda yaklaşık 15 gram (yaklaşık yarım ons) ve "muhtemelen Fas'tan gelen" haşiş analiz edildi. Yazarlar, daha önce hiçbir cannabis araştırmacısının tanımlamadığı bir terpenoidin izine rastladıkları için şaşkına döndüler.
Fas Haşişinde Bolca, Başka Hiçbir Yerde Neredeyse Yok
Ekip, bu yeni maddeye benzersizliğini yansıtan bir ad önerdi: haşişen.
Bulgu gerçekten dikkat çekiciydi: bazı örneklerde toplam terpen oranının %14,9'una kadar haşişen tespit edildi. Bu egzotik kimyasal bilim dünyasında tamamen bilinmiyordu, fakat daha önce yalnızca çok küçük miktarlarda ve tek bir bitkide — İskoçiyen Nane (Mentha cardiaca L) — bulunmuştu.
Diğer şaşırtıcı bulgu ise, haşişin aksine, kurutulmuş kenevir çiçeklerinde çook az haşişen bulunmasıydı. Hatta, cannabis tutkunlarının ilgisinden kaçacak kadar düşük orandaydı.
Genel olarak terpenler bir süredir cannabis araştırmalarının odağında, muhtemelen kannabinoidler kadar. Bunun nedeni, entourage etkisi olarak bilinen fenomendir. Entourage etkisi, yüksekliğin:
- çoğunlukla THC tarafından oluşturulması,
- CBD ve diğer kannabinoidlerin varlığı ile dengelenmesi,
- terpenler, terpenoidler ve flavonoidler tarafından daha da şekillenmesi
Haşişende Neden Sadece Haşişte Var, Tomurcukta Yok?
Eğer bir madde kuru çiçekte yoksa, fakat ondan üretilen bir üründe — haşişte — aniden ortaya çıkıyorsa, bu sadece şunu gösterebilir: Kuru tomurcuklarda bir kimyasal kaynak vardır ve bu kimyasal, sonraki aşamalarda başka bir bileşiğe dönüşmüştür.
Her Şey Haşiş Yapımı Süreciyle İlgili
Bilim insanları, kısa süre sonra haşişenin aslında cannabis tomurcuklarında bolca bulunan, esrar severlerin çok aşina olduğu mirsene çok benzediğini keşfetti. Her iki terpen de aynı tür ve sayıda atoma sahip, fakat haşişende farklı bir düzenle dizilmişler.
Bu yeniden düzenleme, ekip tarafından Faslı kenevir yetiştiricilerinin benzersiz has üretim yöntemi sayesinde olduğuna inanıldı. Hasat edilen tepe kısımlar, kulübelerinin çatısına serilir ve burada UV açısından zengin Afrika güneşinde kurutulur. Üstelik bu şekilde kuruduktan sonra, elekten geçirme işlemi başlar ve bitki materyali sürekli doğrudan güneşe maruz kalır.
Diğer bir etken ise oksijen; tüm sürece foto-oksidasyon deniyor. Oysa Batı'daki şehirli yetiştiriciler, kurutma ve terbiye işlemlerini hiç doğrudan ışık almadan yapıyor. Ayrıca, kuru çiçekleri cam kavanozlarda yavaşça terbiye ederek oksijenle teması da sınırlandırıyorlar. Fakat hem ışık hem oksijenin THC'yi cannabinol'e parçaladığı biliniyor; bu madde yatıştırıcı olsa da eğlence amaçlı fazla değer taşımıyor. Potansın ön planda olduğu bir kültürde, ürününüzü güneşte kurutmak ilk bakışta barbarca gelebilir, fakat görüldüğü gibi bazı avantajları da olabilir.
Diğer Terpenoidler de Bu Şekilde Üretilebilir
Hikaye, mirsenin haşişene dönüşmesiyle sınırlı değil. Aynı durum diğer küçük terpenoidler için de geçerli. Cannabis biliminden anlamasanız da bilirsiniz ki, tomurcuklar olgunlaşma, kurutma, terbiye ve hatta depolama boyunca aroma, lezzet ve etki açısından değişir. Bunun nedeni, ana terpenlerin sürekli kimyasal tepkimelere girerek sayısız terpenoidin üretim kaynağı olmasıdır.
Yani, otlar hem güneşe hem rüzgara maruz kalsa, tüm terpenlerin uçucu olması nedeniyle kokunun ve tadın kaybolacağı, etkilerin sıradanlaşacağı anlamına gelmez. Aslında bazı terpenler yeni, bazen çok ilginç bileşiklere dönüşür. Fas haşişi bunun sadece bir örneğidir.
Hala Çok Şey Bilinmezliğini Koruyor
Mirsenden haşişen oluşumunun temel prensipleri artık bilimde tanımlandı. Hatta bu prosesi çözdüğünü ve saf haşişen sattığını iddia eden firmalar dahi var.
Bununla birlikte, halen çözülmeyi bekleyen çok fazla bilinmez var. Foto-oksidasyon tanımı gereği oksijen ve güneş ışığına ihtiyaç duysa da, muhtemelen bazı tanımlanmamış kimyasal maddeler de sürece dahil. Bu fotosensitizerlerin katalizör görevi gördüğü düşünülüyor, ama bunların ne olduğu ve cannabis içinde nasıl tepkimeye girdiği henüz keşfedilmiş değil.
Cannabis'te Sık Görülen Diğer Terpenler
Mirsen
Yukarıda mirsen'in haşişen için öncül olduğuna ayrıntılı değindik ama kendisinden pek bahsetmedik, şimdi buna değinelim. Mirsen aslında en bol bulunan terpen olup, cannabis terpenlerinin %65'ine kadarını oluşturduğu tahmin edilir. Modern cannabis strainlerinin yaklaşık 1/5'inde bulunur ve sevilen o toprak, çam, bitkisel tonun kaynağıdır. Olası sağlık faydaları açısından ise, mirsenin şunlara iyi geldiği düşünülüyor:
- Uyku bozuklukları
- Anksiyete
- Depresyon
- Kas spazmları
- Stres
- İltihaplanma
Mirsen bitki dünyasında yaygın olarak bulunur; mango, şerbetçiotu, kekik, defne yaprağı ve limon otunda yüksek orandadır.
Limonen
Limonen esrarda bulunan terpenler arasında en aromatik olanıdır, Sour Diesel ve Super Lemon Haze gibi strainlerde bu çok belirgindir. Keskin ve narenciye kokusuyla öne çıkar, bu nedenle yetiştiriciler için popüler olup, tıbbi nitelikleriyle de dikkat çeker. Sağlık açısından şu faydalara sahip olduğuna inanılır:
- Ruh hali yükseltme
- Antibakteriyel özellikler
- Antifungal özellikler
- Depresyona yardımcı olma
Limonen, en çok narenciye ailesinde bulunur; limon, portakal ve limon otunda yüksek orandadır.
Linalool
Linalool cannabis'te bulunan daha hafif terpenlerden biridir, ama aynı zamanda o gerçek 'ot' kokusunu da veren terpendir. OG Kush ve Amnesia Haze gibi strainlerde hafif çiçeksi ve baharatlı bir aromayla karşımıza çıkar. Ayrıca potansiyel tıbbi faydaları ile de yaygın olarak kullanılır, faydaları şunlardır:
- Ağrı kesici etkiler
- Anti-inflamatuar
- Sedatif etkiler
- Uykusuzluğa yardım
- Potansiyel anti-tümör özellikleri
Doğada özellikle lavantada yaygın olarak bulunur, bazı sabun ve temizlik ürünlerinde de sıkça kullanılır.
Terpinolen
Terpinolen cannabis'te bulunan bir başka hafif terpendir ve hoş bir çiçeksi, bitkisel aroma katar. Genellikle elma veya leylak kokusu gibi algılanır ve kozmetik endüstrisinde narin kokusu sayesinde yaygın olarak kullanılır. Potansiyel tıbbi faydaları da vardır, şunlara yardım eder:
- Anksiyete rahatlatma
- Depresyon rahatlatma
- Ağrı kesici
- Anti-inflamatuar etkiler
- Strese karşı yardım
Birçok farklı bitkide bulunur; özellikle çam iğneleri ve kozalaklı ağaçlarda yüksek orandadır.
Alfa-Pinen ve Beta-Pinen
Alfa ve beta-pinen çok benzer iki terpendir; ikisi de cannabis'te bulunur, ancak aromaları biraz farklıdır. Alfa-pinen daha toprak ve odunsu bir aromaya sahipken, Beta-pinen biraz daha tatlı ve çiçeksi kokar. Her ikisinin de şu potansiyel tıbbi faydaları olduğu düşünülüyor:
- Astıma yardımcı olma
- Anti-inflamatuar etkiler
- Antioksidan özellikler
- Hafıza bozukluklarına yardımcı olma
- Potansiyel anti-kanser faydaları
Her ikisi de doğada yaygın olup; çam iğneleri, biberiye ve fesleğende yüksek oranda bulunurlar.
Karyofillen
Karyofillen son olarak inceleyeceğimiz terpendir ve sık sık 'baharatlı' ya da 'odunsu' olarak adlandırılır. Jack Herer ve Girl Scout Cookies gibi strainlere eşsiz aromasını veren terpendir. Biber, karanfil, tarçın ve ot aromasına sahiptir. Bu terpen, kanıtlanmış şekilde CB2 reseptörüne bağlanabilen tek terpendir; bu da kannabinoidlerin vücudumuzda nasıl etkileştiğini gerçekten etkilediği anlamına gelir. Ayrıca aşağıdaki sağlık faydalarına sahip olduğu düşünülür:
- Ağrı kesici etkiler
- Anti-inflamatuar etkiler
- Anksiyeteye yardım
- Ruh haline katkı
Çeşitli bitkilerde bulunur; karabiber, kekik, fesleğen ve şerbetçiotunda öne çıkar.
Sonuç
Yeni bir terpenin keşfi ve sentezinin olası açıklanması birçok anlama gelir. Öncelikle, geleneksel Fas haşişi tadına tam olarak ulaşmak isteyen esrar tutkunlarına pratik bir değer sunabilir. İkinci olarak, pek çok yeni terpenoid üretebilecek kimyasal reaksiyonlar sınıfına ışık tutar. Üçüncü olarak, haşişen'in, cannabis bileşenleri all-star takımının yeni yıldızı olarak, eşsiz bazı tedavi edici özelliklere sahip olabileceği kolayca hayal edilebilir.
Ne de olsa cannabis bilimi hâlâ emekleme aşamasında ve bu harika bitki hakkında daha öğrenecek çok şeyimiz var.
Dış Kaynaklar
- Cannabis uçucu bileşiklerinin çok boyutlu analizi: 5,5-dimetil-1-vinilbisiklo[2.1.1]heksanın, Cannabis sativa L.'nın reçinesi olan haşiş için uçucu işaretleyici olarak tanımlanması, Marie Marchini ve diğerleri, Journal of Chromatography, Cilt 1370, 28 Kasım 2014, Sayfa 200-215
- Cannabis Sativa L.: kannabinoid ve terpen karakterizasyonu için analitik metodolojiler üzerine kapsamlı bir derleme, Giuseppe Micalizzi ve diğerleri, Journal of Chromatography, Cilt 1637, 25 Ocak 2021
- Cannabis kuru çiçek ışınlamasının, kannabinoid, terpen düzeyleri ve ekstratların anti-kanser özellikleri üzerindeki etkisi, Olga Kovalchuk ve diğerleri, Biocatalysis and Agricultural Biotechnology, Cilt 29, Ekim 2020
Comments