Kenevir Nakli: Nihai Rehber

• 1. Kenevirde nakil sebepleri
• 2. Nakil İçin doğru zaman ne zaman?
• 2. a. Saksı değişimi arasında ne kadar beklemek gerekir?
• 2. b. Hangi boyutta saksıya nakil yapmalı?
• 2. c. Çiçeklenme sırasında nakil yapılır mı?
• 3. Kenevir bitkisini adım adım nakletme
• 3. a. Adım: Önceden sulayın
• 3. b. Adım: yeni saksıyı hazırlayın
• 3. c. Adım: Çukuru hazırlayın
• 3. d. Adım (İsteğe bağlı): kökleri sıkışmış bitkide kökleri açın
• 3. e. Adım: bitkiyi Çukura yerleştirin
• 3. f. Adım: İyileşme İçin yumuşak koşullar yaratın
• 4. Nakil Şoku: nasıl görünür, nasıl Önlenir?
• 5. Nakil İçin en uygun günün saati
• 6. Kenevir naklinde gübre kullanımı
• 7. Stressiz nakil İçin bazı İpuçları
• 8. Bitkileri İçeriden dışarıya taşımak
• 9. Auto Çiçeklenenlerde nakil
• 10. Anne bitkilerde nakil
• 11. Son söz

Kenevir bitkisini tohumdan hasada kadar hiç nakil yapmadan kolayca yetiştirebilirsiniz, ancak bazen nakil işlemi oldukça arzu edilen ve hatta kaçınılmaz bir prosedür haline gelir. Bu yüzden hazırlıklı olmanız ve kenevirin saksı değiştirilmesiyle ilgili tüm ayrıntıları öğrenmeniz en iyisidir.

Kenevirde Nakil Sebepleri

Ana sebep aslında çok açık – köklerin daha fazla alana sahip olmasını sağlamak ve böylece hasatta daha büyük ve daha yüksek verimli bir bitki elde etmek.

Peki neden baştan büyük bir saksı seçmiyoruz diye sorabilirsiniz? Birçok yetiştirici, özellikle de auto çiçeklenenleri yetiştirirken aynen böyle yapıyor. Bu tamamen kabul edilebilir bir yöntemdir. Ancak, tohumlarınızı küçük saksılarda başlatıp zamanla daha büyüğüne aktarmanın çeşitli avantajları vardır:

• Bitkinin yaşam döngüsünün başında yer tasarrufu yapmak,
• Birçok çimlenmiş tohumdan en güçlüsünü seçip gerisini elemek,
• Cinsiyetleri belli olana kadar bitkilere kaynak harcamamak,
• Küçük saksılarda daha kolay ve sık sulama yapmak.

Başka bir zorunlu nakil durumu da, dış mekanda yetiştirme planlayıp tohumları iç mekanda başlatmanızdır. Son olarak (ve bu çok nadiren olur), saksı değiştirmenin sebebi eski toprağın gübrelerle zehirlenmiş veya zararlılarla dolmuş olmasıdır.

Nakil İçin Doğru Zaman Ne Zaman?

Temelde, bitkinin kökleri mevcut ortamı tamamen doldurduğunda nakilden fayda sağlar. Bunu genellikle göremezsiniz fakat bazı dolaylı işaretler ile saksı değiştirmenin zamanı geldiğini anlayabilirsiniz. En barizi, genç bitkinin yaprakları saksının kenarlarını aşmaya başladığında görülür. Köklerin de artık sınırlarını zorladığına ve baskı altında hissettiğine bahse girebilirsiniz.

Bu noktada nakil için acele etmezseniz, büyümede yavaşlama hatta tamamen durma görebilirsiniz. Bu kadar ileriye götürmeyin – bitki saksısını tamamen aştığında hemen nakil yapın.

Ancak bazen daha erken saksı değiştirmeniz gerekir. O hâlde, bir bitkinin nakil için yeterince büyük olduğundan ve prosedürün ona zarar vermeyeceğinden nasıl emin olabilirsiniz? Fidenizin en az birkaç santim (~5 cm) boyunda ve iki çift gerçek yaprağı olduğundan emin olun. Ayrıca sağlıksız ya da bodur olmaması daha iyidir; çünkü nakil mevcut stresi artıracaktır.

Saksı Değişimi Arasında Ne Kadar Beklemek Gerekir?

Herkese uyan tek bir yanıt yoktur. Belirli bir zaman çizelgesi yerine, bitkinizin boyutunu takip edip mevcut saksısını aştığını düşündüğünüzde değiştirin. Açıkça pot boyutuna ve büyüme hızına göre değişiklik gösterir.

Hangi Boyutta Saksıya Nakil Yapmalı?

Doğru saksı boyutunu seçmek başlı başına bir sanat ve bilimdir. Burada, auto çiçeklenen mi fotoperiyodik bir strain mi yetiştirdiğinize, SOG, ScrOG yöntemi kullanıp kullanmadığınıza ve elbette hasatta bitkinizin hangi boyuta ulaşmasını istediğinize bağlıdır. Sizin için en iyi yöntemi görmek için birkaç deneme gerekebilir, ama referans olması açısından aşağıdaki tabloya göz atın:

Auto çiçeklenenler için mevcut veriler, en çok 11-12 litrelik (3-3.5 galon) son saksıların kullanıldığını gösteriyor; onu 18 ve 15 litre (4.75 ve 4 galon) takip ediyor. Saksı büyüklüğü ile verim arasındaki ilişki doğrusal değildir; yüksek verim hedefliyorsanız 11 litre (3 galon) ile 18 litre (4.75 galon) arası uygundur ve gerisi yetiştiricilik becerinize kalır.

Çiçeklenme Sırasında Nakil Yapılır mı?

Evet, gerçekten gerekiyorsa yapabilirsiniz; ancak bu konuda iyi bir sebebiniz olması gerekli, köklere daha fazla alan sağlayıp daha fazla verim almak istemek bunlardan biri değil. Çiçeklenme döneminde kökler fazla büyümez, bu yüzden eklenen yeni toprak büyük ihtimalle kullanılmadan kalır.

Unutmayın: nakil vegetatif evre içindir ve son nakil çiçeklenme başlamadan en az bir-iki hafta önce yapılmalıdır. Bu, özellikle kısa veg dönemi nedeniyle auto çiçeklenenlerde saksı değişimini daha zorlu kılar; detaylara aşağıda değindik.

Kenevir Bitkisini Adım Adım Nakletme

Diyelim ki nakil için iyi bir sebebiniz var ve doğru zamanı seçtiniz. Sırada ne var?

1. Adım: Önceden Sulayın

Sulama burada önemli bir konudur. Öncelikle, naklin potansiyel olarak stresli bir işlem olduğunu asla unutmayın ve bitkinizi en iyi şekilde hazırlayın. Keneviriniz tamamen sulanmış olmalı. Saksı değiştirmeden bir-iki gün önce sulayın.

Kök bölgesindeki toprak nemli ama ıslak değilse, nakil sırasında bütünlüğünü daha iyi korur. Çok ıslak toprak ağırlıktan dolayı dağılabilir ve köklerin bir kısmı kopabilir. Çok kuru toprak ise döküntülü olur ve dış kısımlar da kolayca dökülebilir.

2. Adım: Yeni Saksıyı Hazırlayın

Daha büyük bir saksı alın, toprak karışımıyla doldurun, eski saksının hacmini hesaplayarak az miktarda sulayın – ortam nemli olsun ama ıslanmasın, ve her şeyi bir-iki gün dinlendirin. Eğer organik yetiştiricilik yapıyorsanız, bu işlemi nakilden birkaç hafta önce gerçekleştirmek, toprağa yararlı mikroorganizmalar eklemek iyi olur.

3. Adım: Çukuru Hazırlayın

Doğru boyutta bir çukur açmanın en kolay yolu, eski saksıyı yeni toprağa koyup nasıl oturduğuna bakmaktır. Eski saksının dış yüzeyini temizlemek iyi olabilir – bu şekilde yeni ortama patojen bulaştırmazsınız.

Çukur hazır olunca duvarlarını hafifçe suyla fısfıslayın. İsterseniz köklendirme hormonu veya uyarıcı da ekleyebilirsiniz.

4. Adım: Bitkiyi Eski Saksısından Çıkarın

Bunu yapmak için saksıyı ters çevirin, dibine hafifçe vurun ki kök topu avucunuza kaymasın. Gövdeyi orta ve yüzük parmağınızın arasından tutmanız iyi olur. Bazen toprak ve/veya kökler eski saksının duvarına yapışır. Bu durumda saksının duvarını nazikçe ovalamak yardımcı olur. Eğer işe yaramazsa ya da saksı sertse, bir bıçak yardımıyla duvar ile kök topunun arasından geçebilirsiniz.

5. Adım (İsteğe Bağlı): Kökleri Sıkışmış Bitkide Kökleri Açın

Küçük saksıda fazla zaman geçirmiş bir bitki kökleri birbirine dolanmış hâle (rootbound) gelir. Kökler, saksı duvarlarının etrafında dolaşmaya başlar, birbirine karışır ve bazen kök topunun etrafında sarımtırak bir kabuk oluşturur. Bu durumda kökleri parmaklarınızla nazikçe açıp çözebilirsiniz. Bunu yaparken köklerin enfeksiyon kapmaması için lateks eldiven takmak iyi olur.

Sıkışmış kökleri kesmek de mümkündür fakat bu, bitkide ciddi stres yaratabilir ve toparlanması, dolayısıyla vegetatif evreyi uzatabilir.

6. Adım: Bitkiyi Çukura Yerleştirin

Köklerin ışığa maruziyetini en aza indirmek için hızlıca yapın. Kenevir kökleri karanlığı sever. Bitki yerleşince, boşlukları toprak karışımı ile doldurun ve hafifçe bastırın. Ortamı hafifçe sulayın – bu, temas bölgesinde boşluk kalmamasına da yardımcı olur. Fakat abartmayın – kökler nem arayışıyla dışa doğru uzamalı, bu yüzden fazla suya boğulmamalılar.

7. Adım: İyileşme İçin Yumuşak Koşullar Yaratın

Nakil, köklerin su emme kabiliyetini kısıtlayabilir. Bu yüzden, yapraklardan suyun buharlaşmasını azaltmak isteyebilirsiniz. Yetiştirme ışığınızı kısın veya bitki tepelerinden uzaklaştırın. Sıcaklığı optimumun serin tarafında tutun, bağıl nemi yaklaşık %60 yapın.

Bunlar, kökler tam olarak su emme yeteneğini geri kazanana kadar bitkinin daha az su kaybetmesine yardımcı olur. Büyüme devam ettiğinde veya hiç durmadıysa, her şey yolunda demektir.

Nakil Şoku: Nasıl Görünür, Nasıl Önlenir?

Nakil başarılıysa hemen anlarsınız: Bitki, nakilden önce olduğu gibi günlük değişmeye devam eder. Mevcut yapraklar büyür ve genişler, yenileri çıkmaya devam eder.

Nakil şoku ise genelde bu ilerlemede belirgin bir yavaşlamayla kendini gösterir. Şok çok şiddetliyse büyüme tamamen durur – günlerce bitki hiç değişmemiş gibi kalır. En kötü senaryoda, yapraklar solar ve hatta sararır; bu, yaprakların su kaybının köklerin bunun yerine koyabileceğinden fazla olduğunu gösterir. Bazen de kökler öyle çok stres altında olur ki, hiç su ememez.

Bu sorunu önlemenin en iyi yolu, bitkinizin nakli fark etmemesini sağlamaktır. İşlem hızlı olmalı, kökler hiç rahatsız edilmemeli (kesilmemeli, kırılmamalı, ezilmemeli vs.), yeni toprak eskiyle birebir aynı olmalı (içeriği, sıcaklığı ve nem seviyesi dahil). Bu gibi durumlarda kökler, baştan itibaren büyük saksıdaymış gibi büyümeye devam eder.

Nakil bu kadar pürüzsüz geçmediyse, şok riski yüksektir. Bitkiler bu şoku ne kadar yaşar kestirmek zordur; birkaç gün de sürebilir, bir-iki hafta da – bu, yaşanan stresin miktarına ve genetiğin dayanıklılığına bağlı. Bitkinize sert davrandınız, şimdi ortamı olabildiğince yumuşak tutup sonuçları beklemeniz gerekir.

Nakil İçin En Uygun Günün Saati

En yumuşak koşulları sunan zamandır. Bunun önemini tekrar tekrar vurgulamak gerekir: Nakil yaptığınız bitkinizin terleme için aşırı enerji harcamamasını sağlayın. Sıcaklık düşük, nem yüksek, ışık hafif olsun. Genellikle, nakli akşam yapmanız iyi olur – bitkinin gece boyunca yeni yerine alışmasını sağlar.

Dış mekanda bu daha da önemli hâle gelir. Çoğu zaman nakledilmiş fidelerinizi aşırı sıcak ve direkt güneşten korumak istersiniz; bu nedenle akşam veya serin ve bulutlu bir gün seçin. Ancak daha serin iklimlerde yaşayanlar bunun tam tersini yapmalı – gece yerine günün en sıcak ve güneşli vakti seçilmelidir.

Kenevir Naklinde Gübre Kullanımı

Bitkinizi daha büyük bir saksıya aldığınızda taze ve verimli bir toprak sunmuş olursunuz, bu da önceye kıyasla gübre dozunu azaltmak hatta bir süreliğine tamamen bırakmak iyi olabilir. Ayrıca iyileşme döneminde ışık yoğunluğunu azaltırsanız, keneviriniz de otomatik olarak daha az besine ihtiyaç duyar.

Kullandığınız köklendirme tozu veya kök uyarıcı ise farklı bir konudur. Bunlar köklerin hızlı ve sağlıklı büyümesine yardımcı olabilirler. Aynısı mikoriza ve kök bölgesi sağlığını destekleyen çeşitli organik aşılar için de geçerlidir.

Eğer eski toprağa nakil ediyorsanız mutlaka besin vermeniz gerekecektir. Çünkü bu toprakta yeterli besin yoktur ve inert bir ortam gibi işlev görür; örneğin kaya yünü, kil taşları veya coco gibi – sadece kökleri tutar ve onlar için su ve besin depolar.

Stressiz Nakil İçin Bazı İpuçları

Deneyimli yetiştiriciler, nakil stresini azaltacak birkaç püf noktasına sahiptir ve bazılarını sizinle paylaşıyoruz:

• Geçirgen veya biyobozunur duvarlı fidan saksıları kullanın. Sektörde, köklerin kolayca geçebildiği gözenekli malzemeden ya da hem geçirgen hem de biyobozunur, örneğin torf veya coco coir gibi malzemeden üretilen pek çok fidan saksısı bulabilirsiniz. Elbette bu tip saksılarda bitkiyi çıkarmanıza gerek yoktur; komple yeni ve büyük saksıya yerleştirirsiniz, kökler hiç rahatsız olmaz.
• Kaya yünü fişi veya torf tabletinde çimlendirin. Fidedeki kökler görünmeye başlar başlamaz, ana saksıya veya başlangıç saksısına nakil yapabilirsiniz ve bundan hiç stressiz geçilen bir işlem olur.

• Kesilmesi kolay bir fidan saksısı kullanın. Nakil zamanı gelince bu saksının duvarını boydan boya, tabanını ise tamamen kesin. Sonra saksıyı yeni topraktaki çukura komple yerleştirip eski plastik kabı dikkatlice çıkarın.
• Sadece başlangıç saksısının altını kesin, duvarlarını dert etmeyin. Zaten köklerin ana büyüme yönü aşağıdır, bu yüzden bir sonraki kaba göre saksınız çok uzun değilse duvarlarının kalması pek fark etmez. Bu yöntem, özellikle dış mekânda yükseltilmiş yataklarda çok iyi çalışır.
• Eski (tabansız) saksıyı yenisinin üstüne koyun. Yine, kökler aşağıya doğru büyüyerek ek ortam hacmini değerlendirecektir.

Bitkileri İçeriden Dışarıya Taşımak

Dış mekanda yetiştiriciliğe içeride başlamak en yaygın uygulamadır çünkü tohumdan çıkan fideler hayatlarının en hassas döneminde dış ortamın zorluklarından korunmuş olur. Genelde çimlenmeden sonraki ilk 10-14 gün boyunca fidelerinizi içeride tutarsınız, sonra onları kalıcı olarak dışarıya yerleştirirsiniz. Bu yaşta, fideniz hem nakli kaldıracak hem de sıcaklık dalgalanmalarına, rüzgâra ve güneşe alışacak kadar güçlü olur.

Ancak, fideleri nakil öncesi alıştırmak (aklimatize etmek) her zaman iyi bir fikirdir. Bunun anlamı birkaç gün boyunca önce gölgede, sonra da doğrudan güneşte birkaç saat geçirmek demektir. Dış koşullara önceden alışan fideler, aynı anda hem nakil, hem ortam değişimi stresini çok daha rahat atlatır.

Auto Çiçeklenenlerde Nakil

Yıllarca auto çiçeklenenlerin çok hassas ve strese meyilli olduğu düşünüldü, bu yüzden kesinlikle nakilden kaçınılması önerildi. Fakat son zamanlarda auto çiçeklenen genetikler çok daha dirençli hale geldi ve birçok yetiştirici artık bu eski (ve muhtemelen geçerliliğini yitirmiş) tavsiyeyi dikkate almıyor.

Bu, auto çiçeklenenlerde naklin kolay olduğu anlamına gelmez; esas olarak, vegetatif evreleri çok kısa olduğu için. Auto'da nakil için çok dar bir zaman penceresi vardır ve işlemi mükemmel yapmalısınız ki küçük bitkiniz bir gün bile toparlanmaya ayırmasın. Autoslarda zaman çok değerli ve vegetatif döneme ait kaybedilen her gün, verimde azalmaya yol açar.

Bu yüzden, nakil sırasında stresi azaltan her yöntemi auto çiçeklenenlerde mutlaka uygulayın. Yani hazırlık aşamasından işleme ve nakil sonrası bakımına kadar tüm adımlarınız mükemmel olmalı. Elinizden gelenin en iyisini yaparsanız, hasatta size teşekkür edecektir.

Anne Bitkilerde Nakil

Nakil söz konusu olduğunda, anne bitkiler çiçek ya da tomurcuk için yetiştirilenlerden tamamen farklıdır. Genelde nakilin amacı büyük bir kök sistemi ve ona bağlı olarak daha büyük bir bitki elde etmekken, anne bitkide ikisine de ihtiyaç yoktur.

Anne bitkiler kasıtlı olarak küçük tutulur. Aylarca, hatta bazen yıllarca küçük bir saksıda kalırlar; ancak kökler de zamanla tıkanır ya da sıkışır. Bu yüzden düzenli olarak gençleştirmeleri gerekir.

Bunu nasıl yaparsınız? Eskiyle aynı büyüklükte yeni bir saksı hazırlayın. Altına biraz toprak koyun. Bitkiyi çıkarıp keskin bir bıçakla kök topunun her tarafından, altını da dahil olmak üzere üçte birini kesin. Sonra bu küçültülmüş kök topunu yeni saksıya yerleştirip çevresine toprak doldurun. İşte bu kadar: Anne bitkiniz başarıyla nakledildi.

Son Söz

Nakil potansiyel olarak stresli bir prosedürdür ama bazı durumlarda saksı değiştirmenin yararı riske değer. Hatta, öyle mükemmelleştirilebilir ki, bitkiler yeni yerine alındıklarını bile fark etmeyebilirler. Umarım makalemiz keneviri stressiz nakletme konusunda en iyi uygulamalara dair bir fikir vermiştir. Mutlu yetiştiricilikler!