Kenevir Bahçenizde Mikroorganizmaların Faydaları

• 1. Mikroorganizmalar ve kenevir
• 2. Kenevir bitkisi büyümesini faydalı bakterilerle nasıl artırabilirsiniz
• 3. Bakteriler
• 3. a. Zararlı bakterilerin belirtileri
• 4. Mantarlar
• 4. a. Zararlı mantar belirtileri
• 5. Nematodlar
• 5. a. Zararlı nematod belirtileri
• 5. b. Yırtıcı nematodlar
• 6. Kenevir yetiştiriciliğinde mikroplar ve faydalı bakterilerin Önemi
• 6. a. Besinleri daha kullanılabilir hale getirir
• 6. b. Kök sistemini güçlendirir
• 6. c. Fazla beslemeden kaçının
• 6. d. Zararlıları kontrol edin
• 7. Faydalı olmayan mikroplar ve mantarlar
• 8. Sonuç

Doğal olarak toprak, milyonlarca mikroorganizma içerir ve bunlar kenevir tohumları için faydalı veya zararlı olabilirler. Organik bir yetiştirici olarak, bitkinizin sağlıklı büyümesi için ihtiyaç duyduğu her şeyi sağlamaya çalışmalısınız; işte mikroorganizmaların önemi burada devreye girer. Faydalı mikroorganizmalar, bitkilerinizle simbiyotik bir ilişki geliştirir, büyümeyi teşvik eder ve bitkinizi korur.

1. Mikroorganizmalar ve kenevir

Mikroorganizmalar, cildimizden vücudumuzun içine kadar her yerde bulunur ve esas olarak bakteriler, virüsler ve mantarlardan oluşur.

Bazı durumlarda bu organizmalar zararlı olabilir fakat bazıları insanlar ve diğer tüm canlılar, kenevir de dahil olmak üzere, için hayati önem taşır. Kenevir bitkileri söz konusu olduğunda, mikroorganizmalar genellikle köklerin etrafındaki bölge olan rizosferde yaşar. Bu da sahip olduğunuz mikroorganizma türüne göre, ortamın son derece faydalı ya da zararlı olabileceği anlamına gelir. Faydalı mikroorganizmalar, bitki büyümesini artırabilir, bitkinizi hastalıklardan ve zararlılardan koruyabilir ve hatta eksiklikleri giderebilir. 

2. Kenevir Bitkisi Büyümesini Faydalı Bakterilerle Nasıl Artırabilirsiniz

Faydalı mikroorganizmalar; bakteri, mantar, virüs ve nematodların herhangi bir türüdür ve kenevirinizle simbiyotik bir ilişkide yaşayabilir. Ancak iyi veya kötü olması, mikroorganizmanın türüne ve duruma bağlıdır.

Bu mikroskobik canlılar esasen mineralleri parçalayarak bitkiniz tarafından daha kolay alınabilir hale getirir, toprağı zararlı mikroorganizmalardan arındırır ve büyümeyi destekler. Kuşlar her ne kadar mikroorganizma olmasa da, iyi bir örnektir: Tohumları yiyip dışkılarıyla yaydıkları için faydalı kabul edilirler; ancak bitkinizle de beslenebilirler.

3. Bakteriler 

Bakteriler, yeryüzünde ortaya çıkan ilk yaşam formlarından biridir ve topraktan suya, radyoaktif atıklara kadar hemen her habitatta bulunur. Bu mikroorganizmalar parazitik olabilir fakat hayvanlar ve tüm bitkilerle simbiyotik ilişki de kurabilirler. Kenevir için faydalı olabilecek pek çok bakteri bulunmaktadır; Cyano bacteria ve Arthrobacter türleri bunlara dahildir.

Epifit bakteriler

Epifitik bakteriler, bitkilerin yüzeyinde (yapraklarda, köklerde, tomurcuklarda ve tohumlarda) faydalı bir ilişki ile yaşayabilen bakteri türleridir. Cyanobacteria buna örnektir.

Cyanobacteria, fotosentez sonucu yan ürün olarak oksijen üreten ve salan mikroorganizmalardır. Oksijenin az olduğu toprakları oksijen açısından zenginleştirir; bu da kenevirin, özellikle terleme (transpirasyon) sürecinde, tüm yaşamsal süreçlerinde fayda sağlar.

Endofit bakteriler

Endofitik bakteriler, bitkinizin içinde gelişen ve zorlu koşullarda dahi büyümeyi teşvik edebilen mikroorganizmalardır. Örneğin Arthrobacter türleri gibi. Bu bakteriler, besin emilimini artırır, stresi azaltır ve antibiyotik üreterek bitkinizi korur.

Arthrobacter bakterileri, dünya genelinde toprakta yaygın olarak bulunur ve kenevirinizin içinde de olabilir. Bu ilkel canlılar, herbisit ve pestisitlerle beslenerek toprak ve bitkilerden zararlı maddeleri uzaklaştırabilirler.

Zararlı bakteriler 

Daha önce belirtildiği gibi, bakteriler faydalı olabileceği gibi insanlar ve bitkiler için zararlı da olabilir. Bu nedenle hangi bakterileri toprağınıza eklediğinizi bilmeniz gerekir. Ancak bakteriler hava, su ve hatta cildinizde de bulunabileceğinden, hangisinin bulunduğunu kesin olarak bilmek zor olabilir.

Bu organizmalar o kadar küçüktür ki çıplak gözle göremezsiniz. Bu yüzden bitkilerinizin enfekte olduğunu, ancak belirtiler ortaya çıktığında anlayabilirsiniz. Erwinia amylovora ve Agrobacterium tumefanciens gibi bakteriler, bitkinizi etkileyebilecek yüzlerce bakteri örneğinden sadece ikisidir.

Zararlı bakterilerin belirtileri

• Deforme büyüme
• Düşük verim
• Çürüme
• Ölen hücreler
• Sarkık yapraklar

4. Mantarlar

Mantarlar, doğada yaygın olarak bulunan küfler ve mantarları içerir. Kenevirde bu organizmalar sıklıkla kök çürüklüğü veya tomurcuk çürüklüğüne neden olmalarıyla bilinir. Fakat, bakterilerde olduğu gibi, mantarın türüne ve duruma bağlı olarak faydalı da olabilirler. Kenevir yetiştiriciliğinde, Mycorrhizae adlı spesifik bir mantar türü, bitkinin besin karşılığında mantarın besin emilimini güçlendirdiği faydalı bir ilişki içerisindedir.

Ektomikorizalar

Ektomikorizalar, köklere girmeyen bir mantar türüdür. Bu organizmalar kök sisteminin dışında yaşar ve çıplak gözle bile görülebilirler. 

Bu mantarlara iyi bir örnek Trichoderma koningii'dir. Bu mantar, dünya genelinde oldukça yaygındır ve tüm tarım türlerinde faydalı bir biyopestisit olarak yaygın şekilde kullanılır; mantar hastalıklarının düzenlenmesinde alternatiftir.

Endomikorizalar

Endomikorizalar, esasen ektomikorizalar ile aynı olup, köklerin içinde yaşar ve kenevir için birçok fayda sağlar, örneğin Rhizopogon amylopogon gibi. Bu mantar, mantar ile bitki arasında besin alışverişi sağlayan bir ağ geliştirir ve bitki tarafından solunum sürecinde üretilen karbon karşılığında besin alır.

Faydalı Mantar ve Bakteri İçeren Kaliteli Ürünler 

• Piranha - Advanced Nutrients'tan bu şahane ürün, (diğer birkaç ürünle birlikte) en iyi katkı maddesi kategorisinde altın madalya için yarışıyor - en azından bizim görüşümüze göre. Sıvı formda olup toprak veya hidroponik yetiştiriciliğinde kolayca uygulanır ve vegetatif ve çiçeklenme dönemleri boyunca patlayıcı kök büyümesi için mükemmel bir ortam oluşturur. Hem faydalı mantar hem de bakterilerin dengeli miktarda bulunduğu az sayıda üründen biridir; bu da fiyatının biraz yüksek olmasına neden oluyor.
• Mycoplant - Bu ürün çok daha bütçe dostudur ve en iyi mikoriza mantarlarını içerir. Glomus Intarradices, tüm organik tarımda en yaygın kullanılan mantarlardan biri olup, kök sistemiyle kusursuz bir simbiyoz içerisinde çalışarak besin alımını artırır ve bitkiye genel canlılık sağlar.
• Great White - Kök bölgenizde sadece faydalı bakteri değil, aynı zamanda sağlıklı miktarda mantar da eklemek istiyorsanız Great White’ı es geçmek zor. Piranha gibi, bu ürün de çok dengeli bir içerik sunar ve 30 farklı türde mantar ve faydalı bakteri barındırır. Farkı ise klon nakli için üretilmiş olmasıdır, fakat her 3 ayda bir düzenli katkı olarak da kullanılabilir. 

Zararlı mantarlar

Bakteriler gibi, mantarlar da hem insanlar hem de bitkiler için zararlı olabilir. Yüksek nem seviyeleri kenevirde mantar oluşumunu tetikler ve bitkinizi tamamen çürütebilir.

Mantar türüne bağlı olarak, onları fark etmek oldukça zor olabilir çünkü genellikle tomurcukların ortasında, gövdede veya köklerin altındaki toprakta başlarlar. Enfeksiyon ciddi hale gelene kadar tespit etmek zordur. Botrytis cinerea (tomurcuk çürüklüğü sebebiyle), Podosphaera xanthii (toz halinde külleme sebebiyle) Kenevirde en sık rastlanan mantarlardır. Mantarlar, beyaz bir toz (külleme) veya kahverengimsi çürük alanlar (bud rot) şeklinde başlayabilir ve tedavi edilmezse tüm bitkiye yayılır. Başlangıçta önemsiz gibi görünse de, mantarlar sonunda tüm hasadınızı öldürebilir.

Zararlı mantar belirtileri

• Nekroz
• Bitkide beyaz veya gri toz
• Sarı veya şeffaf lekeler
• Gövdenin incelip çürümesi

6. Nematodlar 

Nematodlar (yani yuvarlak solucanlar) çoğunlukla parazitik organizmalardır ve her tür ortama başarıyla uyum sağlamışlardır. Bu minik solucanlar toprakta yaşar ve çoğu zararlıdır çünkü bitkinin kökünü yiyerek çeşitli hastalıklara veya kök çürüklüğüne neden olabilirler.

Her ne kadar çoğu zararlı olsa da, bazıları faydalıdır. Mesela Steinernema feltiae gibi nematodlar, fungus sivrisinekleri ve trips ile beslenerek pestisit ihtiyacını azaltır.

Zararlı nematodlar

Zararlı nematodlar, kenevir için oldukça tehlikelidir çünkü organik maddeye ilgi duyar ve çoğunlukla toprakta yaşarlar. Yani toprakta kalarak görülmeleri çok zordur. Bunun yanında, saldırıya geçtiğinde bitkinizde aşırı besleme veya aşırı sulama eksikliği belirtilerine benzeyen semptomlar gösterirler ve bu da yeni yetiştiricilerin kafasını karıştırabilir.

Nematodlar toprakta kaldığı için neyle karşı karşıya olduğunuzu ancak ciddi hasar oluşunca anlayabilirsiniz ve yok etmeleri gerçekten zordur. Ditylenchus dipsaci gibi bazı nematod türlerinin gövde, dal ve yaprak saplarında da yaşayabildiğini ve diğer nematodlarla benzer semptomlar gösterdiğini ama tanımlamasının daha kolay olduğunu unutmayın.

Zararlı nematod belirtileri

• Köklerde cılızlık
• Solmuş yapraklar
• Sarı yapraklar
• Deforme gövdeler

Yırtıcı Nematodlar

Birçok nematod türü mahsulünüzün sağlığını olumsuz etkileyebilir, ancak tüm nematodlar doğrudan tehdit değildir. Aslında, bazı nematod türleri istenmeyen akrabalarına karşı bir tür güvenlik sistemi gibi davranabilir. Özellikle görmekten hoşlandığımız dört nematod türü; Monorchid nematodlar, Dorylaimid nematodlar, Steinernema feltiae ve Heterorhabditis bacteriophora'dır. Hepsi farklı şekillerde çalışır; bazıları doğrudan avladıkları nematodları yer, bazıları ise iğne benzeri bir uzuvla istenmeyen mikro canlıları delip felç edici bir madde enjekte eder ve sonrasında onları yerler.

Bu zararlı nematodları (ve diğer parazitik kök bölgesi misafirlerini) yedikten sonra, ortaya çıkan yan ürünler, bitkilerin kolayca emebileceği besin formunda toprağa bırakılır ve zararlılar adeta bitki besinine dönüşür. Mahsulünüzün kök bölgesine yararlı nematodlar eklemek isterseniz, yerel hidroponik tedarikçinize uğrayıp uygun ürünü danışmanız önerilir. Piyasada birçok ürün vardır.

8. Kenevir Yetiştiriciliğinde Mikroplar ve Faydalı Bakterilerin Önemi

Toprağınıza iyi bakıp doğru mikroorganizmaları ekleyerek çok çeşitli avantajlardan faydalanabilirsiniz. İş yükünüz biraz artsa da, kesinlikle değer.

Besinleri daha kullanılabilir hale getirir

Toprakta bolca besin elementi olmasına rağmen, kenevir NPK veya diğer hayati besinleri emmekte zorlanabilir. Çünkü mikroorganizmalar bu besinleri parçalayarak bitkinin daha kolay almasını sağlar. Kök çevresinde yaşayan mikroorganizmalar, temel besinleri daha küçük ve daha kolay emilebilen parçalara ayırır ve süreçte demir gibi kenevirin az miktarda kullandığı diğer elementleri de üretir. Örneğin Azotobacter vinelandii ve Rhizobia nitrifikasyon adı verilen bir süreci gerçekleştirir; bu sayede amonyağı nitrite dönüştürüp azotu köklerin daha kolay almasını sağlar.

Kök sistemini güçlendirir

Bazı organizmalar kökün su ve besin alma kapasitesini artırır çünkü köklere bağlanan geniş bir ağ geliştirirler. Mesela Glomus intraradices mantarı, köklerin ulaşamadığı yerlere su ve besin erişimini sağlar ve aynı anda koruma da sunar.

Fazla beslemeden kaçının

Bitkinizin büyümesi için besinler hayati olsa da, fazlası eksikliklere ve büyüme sorunlarına neden olabilir. Bacillus streptomyces gibi bazı mikroorganizmalar hem zararlı pestisit ve toksinleri hem de fazla besinleri yok ederek fazla beslenmenin önüne geçer.

Zararlıları kontrol edin

Bitkiniz ile mikroorganizmalar arasında barışçıl bir ilişki olduğu için, size saldırmak isteyen zararlılarla mücadele etmek ve onları yok etmek için birlikte çalışırlar.

9. Faydalı Olmayan Mikroplar ve Mantarlar

Bu yazıdan da görebileceğiniz gibi, kenevir bahçenizde mikroorganizma ve mantar bulundurmanın birçok faydası var. Ancak, birçok faydalı olmayan mikrop ve mantar da bulunduğunu bilmek önemlidir. Bunlar, bitkilerinizde hayati tehlikelere yol açabileceğinden, dikkat edilmesi gerekenleri bilmek gerekir. Şimdi, bahçenizde faydalı olmayan başlıca beş mikrop ve mantarı detaylarıyla inceleyeceğiz.

Fusarium

İlk olarak Fusarium küfü; bu mantar, zamanında müdahale edilmezse kenevir bahçenizde büyük hasara yol açabilir. Fusarium, hızla yayılarak günler içinde tüm bahçeye hâkim olabilir. Solma, bodur büyüme ve yapraklarda renk solgunluğuna neden olabilir; aşırı durumlarda bitkinin ölümüne yol açar. Ayrıca insan, hayvan ve diğer bitkilere de zarar verebilecek toksinler üretir. Fusarium, ilk olarak kenevir bitkinizin yapraklarında damarların belirginleşmesiyle tanımlanabilir; zamanla yapraklar yeşil rengini kaybetmeye başlar. Ayrıca gövdede pamukumsu yapılar görünebilir.

Pythium

Pythium, aşırı toprak nemini seven bir toprak mikroorganizmasıdır. Pythium etkileri, genellikle iyi kültürel uygulamalarla önlenebilir. Her şeyden önce, doğru drenaj ve havalandırma ile aşırı sulamadan kaçınmak gerekir. Ayrıca sulama sırasında yaprakların ıslatılmaması önemlidir; aksi takdirde Pythium bahçeye yayılabilir. Pythium enfeksiyonunun yaprak solgunluğu ve renk değişimi gibi belirtilerine dikkat edilmelidir.

Pythium ile ilgili en kötü şeylerden biri, toprak üstünde belirtiler çıktığında, kök sisteminin büyük bölümünün zaten zarar görmüş olmasıdır. Bu yüzden bu kültürel uygulamalar çok önemlidir. Belirtiler gördüğünüzde hızlıca organik bir mantar ilacı uygulamak gerekir. Ayrıca, bahçenizde iyi bir hijyen sağlamak (temiz giysi giymek, elleri ve aletleri yıkamak, sulama kovalarını sık sık temizlemek) de bu organizmanın önlenmesinde oldukça yararlıdır.

Rhizoctonia

Bu da aşırı sulama nedeniyle ortaya çıkabilen başka bir mantardır. Ancak Rhizoctonia, thrips veya yaprak biti gibi hastalık taşıyan zararlılar tarafından da bulaşabilir. Bahçenizde bu zararlılardan herhangi birini görürseniz, hemen yok etmeye çalışın. Rhizoctonia'nın kenevir üzerindeki etkileri, genellikle yapraklarda koyu ve kuru lekeler veya gövdede siyah kahverengi çürümüş alanlar şeklinde görülür. Kenevirinizi korumak için aşırı sulamadan kaçının ve zararlı izlerini kontrol edin. Bu, yetiştiriciler arasında sık bilinen bir bilgi olsa da, yetiştiriciliğin ihmal edilmemesi gereken bir parçasıdır.

Alternaria

Alternaria genellikle saksıdan veya yerden uzaktaki yapraklarda tespit edilir. Küçük siyah veya gri dairesel lekeler olarak görülebilir ve zamanla birleşerek büyük, koyu lekeler oluşturabilir. Alternaria'nın kenevir üzerindeki etkilerini yönetmek zordur ve önemli hasara yol açabilir. Yayılımı önlemek için önleyici tedbirler almak ve bahçenizi yakından takip etmek önemlidir. Erken teşhis, Alternaria semptomlarını başka yerlere yayılmadan önce hızla müdahale edebilmek için anahtardır.

Alternaria enfeksiyonlarını önlemenin ilk adımı, bahçede çöp ve ölü bitki kalıntısı bulundurmamaktır. Bu, mantar için elverişsiz ortam yaratır ve yayılma olasılığını azaltır. Ayrıca, büyüme alanınızda iyi hava sirkülasyonu sağlamak da önemlidir; fazla nem oluşumunu önler ve böylece Alternaria ve diğer zararlı mikroorganizmaların çoğalmasını engeller.

Botrytis

Botrytis'in kenevir bahçesine etkileri yıkıcı olabilir; önemli mahsul kaybı ve bitki ölümüyle sonuçlanabilir. Botrytis, nem ve yüksek sıcaklıklarda gelişen, yaprak ve tomurcuklarda gri beyaz tüylü lekeler oluşturan bir mantar hastalığıdır. Olgunlaştıkça, bu lekeler koyu bir merkez geliştirir ve binlerce spor etrafa yayılır. Bu sporlar havada taşındığı için, disease tüm bahçenize yayılıp mahsul kaybına neden olabilir. Bu nedenle bahçenizin bakımını ön planda tutmak çok önemlidir. Bitkilerinizi günde 10 dakika kontrol etmek, hepsini sökmek zorunda kalmaktan çok daha kolaydır.

10. Sonuç

Yeni yetiştiriciler için ilk başta karmaşık görünse de, bahçenize faydalı mikroorganizmalar eklemek hiç de zor değildir. Yerel yetiştirici mağazalarından organik besinler satın alabilir veya evde kolayca kompost ya da KNF hazırlayabilirsiniz. Her iki yöntemle de bahçenize mikroorganizma kazandırmak son derece kolay ve etkilidir. Eğer sizin de faydalı ya da zararlı mikroorganizmalar ile deneyimleriniz varsa, ipuçlarınızı ve tecrübelerinizi paylaşmak için aşağıya yorum bırakabilirsiniz!

Harici Kaynaklar:

1. Mikroorganizmaların Uygulanması. - Li, Wen-Jun. (2020).
2. Humustan ve Doğal Mikrop Takviyelerinden Toprak Mikroorganizmalarının Karakterizasyonu. Mycobiology. - Jan, Umair & Feiwen, Rui & Masood, Jan & Se, & Chun, Chul. (2020).
3. Mikroorganizmalar, Biyogübreler ve Sürdürülebilir Tarım Bölüm A. - Mitra, Debasis & Mahakur, Bhaswatimayee & Khoshru, Bahman & Mohapatra, Pradeep. (2020).