วิธีที่ต้นกัญชาใช้น้ำ และสิ่งที่ควรรู้

• 1. เข้าใจเรื่องการระเหยน้ำ
• 1. a. การระเหยผ่านใบ
• 1. b. การระเหยผ่านราก
• 1. c. ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น
• 2. วัสดุปลูกที่เหมาะสมสำหรับเก็บความชื้น
• 3. ประเภทน้ำที่ควรคำนึงถึง
• 3. a. น้ำกระด้าง
• 3. b. น้ำอ่อน
• 4. รีเวิร์สออสโมซิส
• 5. น้ําฝน
• 6. เคล็ดลับการรดน้ำต้นกัญชา
• 7. ควรรดน้ำบ่อยแค่ไหน และปริมาณเท่าใดสำหรับพืชของคุณ?
• 7. a. วิธีดูว่าต้นไม้กระหายน้ำ
• 8. ส่วนประกอบอื่นๆ สำคัญสำหรับการเก็บเกี่ยวที่ประสบความสำเร็จ
• 9. สรุป

น้ำเป็นส่วนประกอบสำคัญของสิ่งมีชีวิตที่มีคาร์บอนเป็นพื้นฐานทุกชนิดบนโลกนี้ โดยเฉพาะ เมล็ดกัญชา ที่จำเป็นต้องใช้น้ำหรือสารอาหารในปริมาณมากเป็นประจำ การมีวินัยไม่รดน้ำมากหรือน้อยเกินไปเป็นเรื่องหนึ่ง แต่การเข้าใจว่าต้นกัญชาใช้น้ำอย่างไรและทำไมจึงใช้น้ำ คือหัวใจสำคัญ ด้านล่างนี้ Fast Buds จะอธิบายทุกอย่างที่ควรรู้เกี่ยวกับน้ำ การระเหยน้ำของต้นไม้ รวมถึงเคล็ดลับยอดนิยมของเรา

1. เข้าใจเรื่องการระเหยน้ำ

วิธีที่ดีที่สุดในการเข้าใจ การระเหยน้ำในต้นไม้ คือเปรียบเทียบกับร่างกายมนุษย์ของเรา เราพึ่งพาน้ำเพื่อคงความชุ่มชื้นของสมอง ส่งเสริมการเกิดเกลือและออสโมซิส ให้ไตและอวัยวะอื่นๆ ทำงานได้ และยังเป็นกลไกธรรมชาติของร่างกายในการระบายความร้อนเมื่อเรามีเหงื่อ

ถ้าคุณลองนึกภาพว่าต้นกัญชาก็ต้องการน้ำเพื่อการทำงาน เช่นเดียวกับที่มนุษย์ต้องการ คุณจะเห็นว่าต้นไม้ใช้น้ำเพื่อควบคุมระดับเกลือและดึงเอาสารอาหารเข้าไป

การระเหยผ่านใบ

หนึ่งในวิธีที่ต้นกัญชาใช้ประโยชน์จากน้ำคือผ่านใบ ระดับความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศมีผลต่อการปล่อยน้ำออกจากใบ หรือในบางกรณีมีผลต่อการดูดซึมน้ำของรากด้วย

การระเหยผ่านราก

ระบบรากคือเครือข่ายหลักในการสรรหาสารอาหารของต้นกัญชา ขนรากต้องอาศัยเพียงชั้นน้ำบางๆ เพื่อเข้าถึงสารอาหาร เมื่อความชื้นตรงตามความต้องการของวงจรชีวิตต้นไม้ อัตราส่วนของการดูดซึมสารอาหารและการระเหยผ่านใบก็ควรจะสมดุลกันได้พอดี

ปริมาณความชื้นที่วัสดุปลูกถือไว้ได้สามารถ มากกว่าน้ำหนักตัวเองถึง 18 เท่า แต่อัตราการระเหยน้ำผ่านใบนั้นเปลี่ยนแปลงเร็วมาก หากปลูกในสภาพแวดล้อมที่ร้อนและแห้งแบบแถบเมดิเตอร์เรเนียนช่วงหน้าร้อน หรือในห้องปลูกที่ระบายอากาศไม่ดี ต้นไม้ก็ต้องหาทางระบายความร้อนเหมือนกับที่มนุษย์ต้องพักหลังออกแรงมาก

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้น

เมื่อสภาพแวดล้อมร้อนเกินไปสำหรับต้นกัญชา และน้ำในระบบรากถูกใช้จนหมด อีกไม่นานต้นไม้จะอ่อนแอลงและเสื่อมกำลัง ซึ่งส่งผลให้เกิดภาวะขาดสารอาหาร และการเติบโตลดลงในที่สุด

• ค่าระดับ E.C. เปลี่ยนแปลงไม่คงที่
• ต้นไม้อาจหยุดโต
• เกิดภาวะขาดสารอาหาร
• ใบแสดงอาการเสียหายให้เห็น

2. วัสดุปลูกที่เหมาะสมสำหรับเก็บความชื้น

การรักษาสมดุลของการเก็บน้ำและการระบายน้ำในวัสดุปลูกสำคัญมาก สัดส่วนวัสดุปลูกและวัสดุเติมแต่งส่งผลต่ออัตราการระเหยน้ำว่าจะช้าหรือเร็วแค่ไหน

ร็อควูล

ร็อควูลสามารถเก็บน้ำได้มากถึง 18 เท่าของน้ำหนักตัวเอง เป็นวัสดุที่ยอดเยี่ยมสำหรับการเก็บน้ำระหว่างปลูกในจุดร้อนทั้งภายในและภายนอก นิยมใช้ในระบบไฮโดรโปนิกส์ และเหมาะสำหรับวางไว้ก้นกระถาง หรือผสมกับพีท เพอร์ไลต์ และดิน

กาบมะพร้าว

กาบมะพร้าวผลิตจากเปลือกมะพร้าว มีลักษณะเฉื่อยและเหมาะกับต้นไม้มาก มีความจุอากาศสูงและเก็บน้ำได้ยอดเยี่ยม นิยมใช้ในการปลูกกัญชาในระบบไฮโดรโปนิกส์ หรือผสมเป็นส่วนหนึ่งของดินอินทรีย์

เวอร์มิคูไลท์

เวอร์มิคูไลท์เป็นแร่ฟิลโลซิลิเกตที่บวมน้ำเมื่อโดนความร้อนจัด เป็นวัสดุแบบเฉื่อยอีกชนิดที่มีน้ำหนักเบาและช่วยเก็บความชุ่มชื้นไว้ในวัสดุปลูกได้ดี

3. ประเภทน้ำที่ควรคำนึงถึง

ขึ้นอยู่กับว่าคุณอยู่ส่วนใดของประเทศ แหล่งน้ำที่ใช้รดต้นไม้ก็แตกต่างกัน ทั้งน้ำก๊อก น้ำประปาในชุมชน หรือการเก็บน้ําฝนมาใช้

น้ำกระด้าง

น้ำกระด้างคือน้ำที่มีแร่ธาตุสะสม จากหิน น้ำแบบนี้มีแร่ธาตุสูงเนื่องจากซึมผ่านหินชอล์ก ยิปซัม และหินปูน แร่ออกจากหินเหล่านี้แล้วผสมลงในน้ำ น้ำจึงมีแร่ธาตุดังนี้: 

• แคลเซียม 
• แมกนีเซียม
• แมกนีเซียมคาร์บอเนต
• ไบโอคาร์บอเนต
• ซัลเฟต

คุณสามารถทดสอบน้ำได้โดยต้มในหม้อ หากเห็นคราบขาวคล้ายชอล์กติดหม้อ นั่นคือวิธีทดสอบน้ำกระด้างที่ง่ายที่สุด

น้ำอ่อน

น้ำอ่อนมีค่าแร่ธาตุและไอออนต่ำกว่าน้ำกระด้างมาก ดื่มแล้วนิ่มลื่น แทบไม่มีรส อาจต้องเติมสารอาหารแคลเซียม-แมกนีเซียมเพิ่มเติม เพื่อรักษาสมดุลของแร่ธาตุหลักและรอง

• แมกนีเซียมไอออนต่ำ 
• แคลเซียมไอออนต่ำ
• ควรเติม Cal + Mg

4. รีเวิร์สออสโมซิส

วิธีกรองน้ำให้บริสุทธิ์ โดยขจัดไอออนและอนุภาคขนาดใหญ่จากน้ำดื่มคือรีเวิร์สออสโมซิส (R/O) เป็นวิธีที่ดีมากในการลดค่าการนำไฟฟ้า (E.C.) ให้ต่ำสุดและเติมสารอาหารได้ตามต้องการ เหมาะกับผู้ปลูกที่มีปัญหาน้ำคุณภาพแย่และต้องการกระบวนการกรองที่ปลอดภัยต่อการดื่ม ใช้ภายนอก หรือให้น้ำต้นกัญชาในระบบดินที่สมบูรณ์ที่สุด

5. น้ําฝน

ปัจจุบันการเก็บน้ําฝนที่สะอาดฟรีอาจทำไม่ได้ในหลายพื้นที่ของโลก หากคุณต้องอาศัยน้ําฝนหรือกำลังจะเริ่ม ขอให้พิจารณา ดังนี้:

• เมื่อฝนตกลงดินจะดึงไอออนจากอากาศและจับตัวอยู่ในเม็ดน้ำ หากอยู่ใกล้เมืองใหญ่ ต้องระวังว่ามลพิษทางอากาศอาจส่งผลให้ฝนมีสารพิษหรือไม่เหมาะแก่การให้น้ำต้นไม้หรือดื่ม 
• วัสดุที่ใช้เก็บน้ำต้องสะอาดและผ่านการฆ่าเชื้อ ท่อเก่าหรือหลังคาเหล็กที่เป็นสนิมอาจปล่อยสารปนเปื้อนลงน้ำได้ ใช้แผ่นพีวีซีจะดีที่สุด และควรล้างท่อหรือภาชนะเก็บน้ำให้สะอาดก่อนใช้งาน

• ควรเก็บน้ําฝนไว้ในที่มืด เติมออกซิเจนละลายน้ำสูง และหลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง ป้องกันไม่ให้เกิดตะไคร่หรือแบคทีเรียที่ไม่มีออกซิเจนเริ่มเติบโต

6. เคล็ดลับการรดน้ำต้นกัญชา

• รดน้ำต้นไม้ใกล้ช่วงไฟเปิด-ปิดหรือทันทีหลังปิดไฟ อาจส่งผลให้ความชื้นสูงและวัสดุปลูกแฉะเกินช่วงมืด จะดีกว่าหากให้น้ำหนึ่งชั่วโมงหลังเปิดไฟ หรือสองครั้งต่อวันในปริมาณน้อยแต่แบ่งช่วงเวลา
• ใช้อากาศสโตนหรือปั๊มเพื่อเติมออกซิเจนในน้ำ น้ำที่มีออกซิเจนสูงจะไม่เหมาะกับแบคทีเรียที่ไม่ดี นอกจากจะช่วยให้น้ำสดใหม่ ยังช่วยปรับค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ให้เหมาะสมอีกด้วย 
• หากต้นไม้เจอน้ำนิ่ง หรือเกิดโรคจุลินทรีย์ ใช้ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์เป็นทางแก้ดีเยี่ยม โมเลกุลออกซิเจนที่เพิ่มใน H2O จะฆ่าเชื้อโรคหรือโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

• แนะนำรีเวิร์สออสโมซิสสำหรับผู้ปลูกที่มีน้ำกระด้าง อาจต้องใช้เวลากรอง แต่ได้น้ำสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อนที่ปลอดภัยต่อการดื่มและใช้ได้จริง 

7. ควรรดน้ำบ่อยแค่ไหน และปริมาณเท่าใดสำหรับพืชของคุณ?

เราจะอ้างอิงจากวิธีปลูกแบบกาบมะพร้าว (coco-coir) ซึ่งเหมาะกับมือใหม่ นี่เป็นคำถามที่ตอบเป๊ะๆ ได้ยากมาก เพราะมีตัวแปรมากมายที่มีผลต่อความถี่และปริมาณน้ำที่ต้องรด มาดูปัจจัยสำคัญที่ควรคิดเมื่อจะกำหนดปริมาณและความถี่ในการรดน้ำ

วัสดุปลูก

วัสดุปลูกที่ใช้กับกัญชามีผลต่อการใช้น้ำโดยตรง ต้นกัญชาชอบวัสดุที่โปร่ง อากาศไหลเวียนดี และระบายน้ำไว ยิ่งเบาและฟูยิ่งดี แนะนำให้มือใหม่ใช้วัสดุกาบมะพร้าวผสมเพอร์ไลต์หรือเวอร์มิคูไลท์เพื่อเพิ่มการระบายและอากาศ หากปลูกในกระถางปกติควรเจาะรูระบายเพิ่มและวางลูกดินที่ก้นกระถางเพื่อช่วยให้ระบายน้ำดี

เหตุผลที่ต้องให้วัสดุปลูกระบายน้ำเร็วเพราะหากมีน้ำขังหรือความชื้นสูงเกินไป เสี่ยงเกิดรากเน่า ล็อคสารอาหาร ศัตรูพืช หรือราดำ วัสดุปลูกที่แน่นชื้นเกินยังล้างออกได้ยาก กฎง่ายๆ คือ น้ำต้องไหลผ่านวัสดุปลูกอย่างรวดเร็ว ควรเห็นน้ำไหลออกจากรูระบายน้ำภายใน 1-2 นาทีหลังรด ถ้าวัสดุปลูกแห้งไม่หมดหลัง 72 ชั่วโมง (แต่เป้าควรแห้งใน 24 ชม.) แปลว่าชุ่มน้ำเกิน ก่อนปลูกควรทดสอบการเก็บน้ำของวัสดุปลูกและปรับแต่งตาม ต้องการ ดูโพสต์นี้สำหรับ คู่มือปลูกในกาบมะพร้าวฉบับเต็ม. 

ขนาดกระถาง

ขนาดกระถางมีผลต่อการรดน้ำมาก สำหรับต้นที่ต้องกำหนดช่วงเวลาออกดอก (photoperiod) ควรเริ่มด้วยกระถางเล็กแล้วค่อยๆ ขยาย แต่สำหรับออโต้ฟลาวเวอริ่ง (autoflowering) ควรปลูกในกระถางสุดท้ายเลยเพราะการย้ายกระถางจะทำให้พืชเครียดซึ่งถ้าเป็น photoperiod สามารถยืดช่วงเจริญเติบโตได้ ออโต้ฟลาวเวอริ่งจะเปลี่ยนเข้าสู่ระยะออกดอกโดยไม่สนใจรอบแสง จึงควรใช้กระถาง 6-15 ลิตร แล้วแต่สไตล์การปลูก เริ่มรดน้ำทีละน้อยโดยไม่ต้องเห็นน้ำไหลออกในช่วง 3 สัปดาห์แรก

ระยะการเจริญเติบโต

ระยะการเติบโตมีผลโดยตรงต่อปริมาณน้ำที่ต้องให้ ตอนยังเล็กใช้แค่น้ำเล็กน้อย หลีกเลี่ยงรดน้ำแรงๆ เพราะอาจทำให้ต้นเครียดหรือเสียหาย - ใช้ขวดสเปรย์หมอกก็เพียงพอในการให้ความชื้นรอบต้น

ต้นไม้ที่โตขึ้นจะใช้น้ำมากขึ้น เมื่อผ่าน 3 สัปดาห์ให้เริ่มรดน้ำจนวัสดุปลูกเปียกเต็มที่จนมีน้ำไหลออก ก่อนหน้านี้ควร ล้าง วัสดุปลูกทุกสัปดาห์เพื่อป้องกันเกลือสะสม เมื่อลงน้ำจนไหลออก ควรเห็นน้ำขับออกจากกระถางประมาณ 25% ของปริมาณที่ใส่ในแต่ละครั้ง

ปัจจัยภายนอกและความเข้มของแสง

ความเข้มของแสง ความชื้น อุณหภูมิ ในห้องปลูก รวมถึงน้ำหนักกระถางมีผลอย่างมากต่อความถี่และปริมาณน้ำ ควรเช็คน้ำหนักกระถางทุกวันเพื่อสังเกตความแตกต่าง

วิธีดูว่าต้นไม้กระหายน้ำ

การชั่งน้ำหนักเป็นวิธีง่ายสุดในการดูว่าต้นใช้ไปแล้วแค่ไหน มือใหม่อาจดูไม่ชัดแต่สักพักจะคุ้นเคยกับน้ำหนักกระถางแต่ละช่วง หากใบเหี่ยว-ตก อาจติดโรคหรือน้ำไม่พอ

แต่บางครั้งต้นที่รดน้ำมากเกินก็จะดูเหี่ยวเช่นกัน แต่สัญญาณคือน้ำเยอะจะใบเขียวเข้มผิดปกติ ใบม้วนงอเข้าด้านใน ถ้าใบเหลือง/น้ำตาลตรงปลายคือขาดน้ำ ใบแห้งกรอบก็รดน้ำเลย คุณยังใช้มือเจาะดินลึกประมาณ 1.5 นิ้ว เพื่อตรวจดูว่าดินยังชื้นหรือไม่แต่จริงๆ ใช้วิธีน้ำหนักจะง่ายกว่า

8. ส่วนประกอบอื่นๆ สำคัญสำหรับการเก็บเกี่ยวที่ประสบความสำเร็จ

นี่คือทุกอย่างที่ควรรู้เกี่ยวกับการให้น้ำและการจัดการ แต่ใช้น้ำอย่างเดียวไม่พอหากอยากให้ต้นกัญชาโตเร็วและได้ดอกดก ต้องดูปัจจัยอื่นร่วมด้วย ถ้าปลูกแบบออร์แกนิกในซุปเปอร์ซอย (super soil) ส่วนมากจะพึ่งดินเป็นหลักได้ แต่ถ้าเป็นระบบไฮโดรโปนิกส์หรือกาบมะพร้าว(หลัก) คุณต้องใส่ใจเรื่องสารอาหารด้วย 100%

นอกจากน้ำและสารอาหารจริง ๆ แล้ว ยังมีอีกหลายปัจจัยแวดล้อมที่ต้องคิด หากออกแบบระบบปลูกกัญชาที่สำเร็จ แสง อุณหภูมิ ความชื้น และการระบายอากาศก็สำคัญ มาดูแต่ละข้อว่าทำไมถึงจำเป็น

สารอาหาร

ต้นกัญชาต้องการ ธาตุหลัก ธาตุรอง และ จุลธาตุ หลากหลายเพื่อให้สุดยอดผลผลิต ธาตุหลักที่สำคัญคือไนโตรเจน(N) ฟอสฟอรัส(P) และโพแทสเซียม(K) นอกจากนี้ ธาตุรองสำคัญอีกได้แก่ แมกนีเซียม(Mg) แคลเซียม(Ca) กำมะถัน(S) และจุลธาตุอย่างโบรอน(B) แมงกานีส(Mn) สังกะสี(Zn) ทองแดง(Cu) เหล็ก(Fe) และโมลิบดีนัม(Mo) ต้องตรวจดูส่วนผสมให้ครบถ้วนเสมอ

ออกซิเจนและ CO2

แม้จะดูพื้นฐาน แต่เหมือนสิ่งมีชีวิตทั้งหลายบนโลกนี้ ต้นกัญชาต้องการออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์ ออกซิเจนจำเป็นต่อการขับเคลื่อนกระบวนการเผาผลาญ CO2 ใช้ในโฟโตซินเทซิส

ทั้งสองอย่างมีผลต่อชีวิตต้นกัญชามาก จึงควรรักษาระดับทั้งในห้องปลูกและบริเวณรากให้เหมาะสม

อุณหภูมิ

ต้นกัญชาชอบอุณหภูมิ 20-25°C (68-77°F) อุณหภูมิสูงทำให้ต้นหยุดโต อุณหภูมิต่ำทำให้ชะงักโดยสิ้นเชิง หากปลูกกลางแจ้งควบคุมอุณหภูมิยาก แต่ใช้เรือนปลูก (greenhouse) จะดูแลง่ายกว่า

ความชื้น

ความชื้นก็สำคัญเช่นกัน ระดับควรเปลี่ยนตามวัยของต้นแต่ส่วนใหญ่ให้อยู่ที่ 40-60% ช่วงเมล็ดงอกหรือ ต้นกล้า ควร 70% ช่วงเจริญเติบโตเต็มที่ (vegetative) ควร 50-60% และหลังเข้าระยะ ออกดอก 4 สัปดาห์ ลงที่ 40-50%

แสง

แสงสำคัญมาก แสงที่เหมาะสมได้ผลผลิตสูงสุด ซึ่งทุกวันนี้มีไฟให้เลือกหลากหลาย แต่ปี 2023 เป็นต้นไป ไฟ LED คือคำตอบ หมดยุค HID แล้ว เพราะเทคโนโลยี LED ก้าวหน้าเร็ว LED ยอดเยี่ยมมากสำหรับการปลูกในร่มด้วยข้อดีเหล่านี้:

• กินไฟต่ำ ใช้ไฟน้อยกว่าระบบ HID กว่าครึ่ง
• ประสิทธิภาพสูง ให้แสงที่พืชใช้ประโยชน์ได้มากมากกว่าระบบ HID ในขนาดที่กะทัดรัด
• ความร้อนต่ำ ไม่ร้อนเหมือน HID ไม่ต้องติดระบบพัดลมหรือระบายความร้อนเพิ่ม
• อายุการใช้งานยาว ใช้ได้นานกว่าหลอดทั่วไปมาก
• ให้สเปกตรัมแสงเต็ม บางรุ่นอาจปรับ spectrum เองได้ หรือให้ spectrum ครบถ้วน ต่อให้เลือกสเปกตรัมเดียวก็ยังให้ประโยชน์กว่าระบบเก่า

ควรเลือกแผง LED quantum board ที่เป็น full spectrum หากงบไม่ถึง ควรรอเก็บเงินไว้ก่อน คุ้มกันแน่นอน เพราะ LED ล้ำหน้าคู่แข่งเจ้าอื่นมากจริงๆ

การระบายอากาศ

การระบายอากาศสำคัญต่อการควบคุมอุณหภูมิให้เหมาะสมในห้องปลูกและเพิ่ม CO2 ให้พืช ขาดการแลกเปลี่ยนอากาศอุณหภูมิจะสูง CO2 ลด เชื้อราเริ่มขึ้นได้ ใช้พัดลมอินไลน์, ท่อดูดอากาศ พัดลมหมุนให้ปรับอากาศในทรงพุ่มให้สดใหม่เสมอ

ตัวกรองคาร์บอนก็สำคัญในการดูแลคุณภาพอากาศ รวมถึงดักจับกลิ่นเฉพาะตัวของกัญชาซึ่งอาจรบกวนผู้คนรอบข้างได้ ควรระวังแม้ในพื้นที่ที่ปลูกกัญชาได้ตามกฎหมาย

9. สรุป

การรดน้ำต้นกัญชานั้นมีปัจจัยหลากหลาย ไม่ใช่แค่ความโตของต้น ขนาดกระถาง วัสดุปลูก แสง การรับอากาศ อุณหภูมิ ความชื้น แต่ยังรวมถึงสายพันธุ์และประสบการณ์ของผู้ปลูก การเรียนรู้ปริมาณน้ำและสารอาหารที่ต้นต้องการส่งผลกับผลิตผลสุดท้าย Good luck กับการจัดสมดุลน้ำและเก็บเกี่ยวดอกสวยระดับพรีเมียม!