CO2 ile Kenevir Verimini Nasıl Artırırsınız

• 1. Co2 tam olarak nedir?
• 2. Bitkiler co2'yi nasıl kullanır?
• 2. a. Terleme
• 2. b. Fotosentez
• 2. c. Solunum
• 3. Co2'yi ne zaman kullanmalısınız?
• 4. Co2'nin artı ve eksileri
• 5. Ne kadar co2 kullanmalıyım?
• 6. Tavsiyeler
• 7. Gerekli co2 miktarını hesaplama
• 8. Yetiştirme odanıza co2 nasıl eklenir
• 8. a. Alternatif co2 enjeksiyon yöntemleri
• 9. Sonuç

CO2, havada genellikle 400ppm seviyesinde bulunur ve bitkiler NPK kadar buna da ihtiyaç duyar. Karbondioksit (CO2) fotosentez için gereklidir ve seviyeleri artırdığımızda (uygun ortamla birlikte) bitkimizin daha hızlı, daha güçlü büyümesine ve daha fazla tomurcuk üretmesine yardımcı olur.  Kenevir yetiştiricileri, bitkilerinin ihtiyaç duyduğu kritik girdilerin fazlasıyla farkındadır. Tabii ki, yeterli aydınlatma, su ve besin, bitkilerin hayatta kalmasını ve gelişmesini sağlamak için gereklidir. Biraz eğitim ve biyolojik inokulant ekleyin, sonuçlarınızı bir üst seviyeye taşırsınız. Ancak çoğumuz CO2'nin etkilerini çoğu zaman hafife alırız. Neden? Çünkü genellikle düşünmemize gerek kalmaz; bitkiler CO2'yi atmosferden bizim müdahalemiz olmadan alır. CO2'yi aldıktan sonra, bitkiler suyla birlikte bunu fotosentez için kullanır.

Bu süreçte, bitki hücreleri suyu okside eder ve CO2'yi indirger. Bu, suyun oksijene (bitkinin dışarı verdiği) ve glikozun oksijene dönüşmesine neden olur. Şöyle düşünün: tüm karbonhidratlar karbona dayanır. Bitkiler atmosferdeki CO2'yi şekere dönüştürdükleri için, temelde atmosferi “yerler”. Daha da ilginci, bitkiler fotosentez yoluyla ürettikleri şekerlerin çoğunu hücrelerini çalıştırmak için kullanmazlar. Bunun yerine, şekerleri köklerinin çevresindeki ince tabaka olan rizosfere gönderirler. Bunu, bakteriler ve mantarlar dahil yakın çevrelerine çeşitli yaşam formlarını çekmek için yaparlar. Bu da besin döngüsünün artmasına ve dolayısıyla kök bölgesinde besin erişiminin artmasına yol açar. Ayrıca, bu şekerleri karşılığında özel besinler sağlayan simbiyotik mantarlarla takas yaparlar. Ayrıca, bakteri hücrelerini cezbetmek için bu şekerli bileşikleri kullanır, onları tamamen tüketir ve rizofaji döngüsünde azot elde ederler.

Peki, CO2 gerçekten feminizie tohumların verimini artırıyor mu? Bu cevaplaması zor bir soru! Yetiştirme odanızı ek CO2 ile takviye etmek, toplam verimi %30’a kadar artırabilir, fakat verimdeki artışın çeşitli faktörlerin birleşimi olduğunu anlamak önemlidir. Kendimize fazla kaptırmadan önce, kısaca CO2'nin tam olarak ne olduğunu ve kenevir bitkilerinin CO2'yi nasıl kullandığını gözden geçirelim ki nasıl çalıştığını anlayalım.

1. CO2 Tam Olarak Nedir?

Karbondioksit veya CO2, dünyadaki tüm yaşam için hayati olan doğal bir gazdır. Kokusuz, bir kısmı karbon ve iki kısmı oksijenden oluşan bir gazdır. Hayvanlar oksijen alır ve karbondioksit verir; bitkiler ise karbondioksit alır ve oksijen salar. CO2 gezegenimizin ekosisteminin ayrılmaz bir parçasıdır ve onsuz bildiğimiz anlamda yaşam olmazdı.

Son 20 yılda küresel ısınmanın kamuoyundaki bilinçte yükselmesiyle birlikte, CO2 biraz kötü bir ün kazandı. Tabii ki, yeryüzündeki CO2 seviyelerinin artmasına karşı bilinçli olmalı, günlük yaşantımızda CO2 kullanımını azaltmaya çalışmalıyız; fakat yetiştirme alanlarımıza çok küçük miktarlarda bu gazı eklemek tamamen kabul edilebilir.

2. Bitkiler CO2'yi Nasıl Kullanır?

Tüm yeşil bitkiler gibi, kenevir de “fotosentez” adı verilen bir süreçte ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür. Fotosentez sırasında bitkiler bu ışık enerjisini yakalar ve bunu H2O, CO2 ve mineralleri oksijen ve karbonhidrat (veya şeker) gibi enerji açısından zengin bileşiklere dönüştürmek için kullanır. 

Bitkiler CO2'yi küçük gözeneklerden, yani stoma adı verilen yapıdan “alır”. Bu soluma işlemi ve uygun ışık (ışık kaynağı ya da güneş ışığı) ile birlikte, bitkiniz daha fazla şeker ve oksijen üretebilir; şeker bitkinin büyümesinde kullanılır, oksijen ise tekrar havaya salınır.

Tüm bitkiler gibi kenevir de “nefes alır”, doğru şekilde sağlanırsa, hücreler daha hızlı bölünür ve daha yüksek verim elde edilir. Sadece doğru yaptığınızdan emin olun çünkü CO2 zararlı olabilir; yanlış uygulandığında, uzamış ve sarı yapraklı, tomurcuksuz bitkilerle sonuçlanabilir.

Yetiştirme odasında artırılmış CO2 miktarı, bitkinizin fotosentezi daha hızlı yapmasını ve daha fazla ışık ve besin emmesini sağlar; bu da daha hızlı büyüme, daha büyük ve sıkı tomurcuklar ile sonuçlanır.

Terleme

CO2 seviyeleri, terleme süreci için de önemlidir ve bu süreç tüm bitkiler için hayati öneme sahiptir; kenevir de buna dahildir.

Terleme süreci temelde köklerin su emmesiyle başlar ve bu su stomalardan buhar şeklinde havaya salındığında sona erer.

Bu süreç çoğu canlıda vardır ve bitkilerde suyun neredeyse %100’ü bırakılır; böylece bitki besinleri taşır ve kullanır, ayrıca bitkinin gerekli şekilde “çalışmasını” sağlar.

CO2 bu süreçte önemlidir çünkü stomanın ne kadar açık ya da kapalı olacağını etkiler; bu da terlemeyi etkiler. Çok fazla su emebilen büyük bitkilerde CO2 seviyesinin tam yerinde olması büyümenin yavaşlamasını önlemek için gereklidir.

Fotosentez

Terlemenin yanında, CO2 seviyeleri fotosentezde de büyük rol oynar. Bildiğiniz gibi, bitkiler fotosentez yoluyla şeker üretir ve bu şeker bitkinin büyümesi için gereklidir.

Bitkiler CO2 ve güneşten (veya ışık kaynağından) gelen enerji ile şeker ve oksijen üretir; bu bileşikler terleme sayesinde sentezlenir ve glikoz ortaya çıkar. Glikoz, kenevir dahil tüm bitkilerin büyümesi için gereklidir.

Solunum

Solunum süreci, fotosentez sırasında üretilen şekerlerin kullanıldığı hayati bir süreçtir ve esasında kimyasal bir reaksiyondur ve tüm canlıların hücrelerinde, büyüme için enerji sağlamak üzere gerçekleşir. Bitkilerde bu oksijen ve CO2 alışverişi, yaprak, gövde ve köklerde bulunan stomalar yoluyla olur; fotosentez ise sadece yaprak ve gövdede gerçekleşir.

Bu solunum süreci gerçekleştiğinde, bitkiler fotosentezde üretilen glikozu bitkiye enerji sağlamak için kullanır. 

Fakat fotosentezden farklı olarak, iki tip solunum vardır:

• Karanlık solunum;
• Ve Fotorespirasyon.

Fotorespirasyon

Gündüzleri bitkiler, ışık bulunduğunda, fotosentez sayesinde CO2 alıp oksijen salar (çoğumuzun okulda öğrendiği temel süreç budur). 

Fakat bitki fotosentez yapmıyorsa, hâlâ “nefes alması” gerekir; işte bu noktada karanlık solunum devreye girer.

Karanlık Solunum 

Karanlık solunum, bitkilerin fotosentez yapmadığı, yani güneş ışığı veya yapay ışık olmadığı zaman gerçekleşir. Bu süreç esnasında, bitkiler CO2 salar ve kökleriyle oksijen emer.

Unutmayın; karanlık solunum sadece kenevir bitkilerine özgü değildir, mikroorganizmalar gibi diğer canlılar da karanlık solunum yapar; bu yüzden duyduğunuz bir konsept olabilir.

3. CO2'yi Ne Zaman Kullanmalısınız?

Karbondioksit, vejetatif ve çiçeklenme aşamalarında kullanılabilir; ancak bitkilerin CO2’ye sadece fotosentez sırasında ihtiyacı vardır, bu nedenle sadece ışıklar açıkken CO2 enjekte edilmelidir.

Ayrıca CO2 düzeyini her zaman artırmamalısınız, karbondioksit mutlaka başka faktörlerle birlikte kullanılmalıdır; bu unsurlar olmadan bir miktar iyileşme görebilirsiniz fakat beklediğiniz sonuçlara ulaşamazsınız.

Vejetatif dönem

Vejetatif aşamada CO2 kullandığınızda, bitkileriniz daha hızlı, daha güçlü ve daha sağlıklı büyür; doğru yapıldığında hem daha yüksek verim hem de dallara destek verme konusunda endişelenmeme gibi başka avantajlar da görürsünüz.

Çiçeklenme dönemi

Bazı yetiştiriciler karbondioksitin yalnızca çiçeklenmenin ilk 2-3 haftasında verilmesini öneriyor, bazıları ise hasattan 2 hafta öncesine kadar artırılan CO2'nin daha sıkı tomurcuklara yol açtığını söylüyor; fakat kanıt yok ve bu tamamen sizin yönteminize, çalıştığınızı düşündüğünüz yaklaşıma bağlı.

CO2’yi doğru kullanmak için yüksek yoğunluklu ve kaliteli ışıklar kullanmalısınız. Işık tipine göre karbondioksit seviyesi, sıcaklık ve besin miktarı ayarlamalısınız; çünkü kenevir CO2’yi ışıkla birlikte kullanır, yani ışık yoğunluğu ne kadar yüksekse o kadar fazla CO2 gerekecektir.

4. CO2'nin Artı ve Eksileri

Faydalarına rağmen, CO2 takviye etmek pahalı olabilir. CO2’yi yetiştirme alanınıza eklemeden önce bu faydaların değip değmediğini iyi düşünmelisiniz.

Artılar

Daha hızlı büyüme ve daha fazla verim

Deneyimli bir yetiştiriciyseniz ve üst düzey bir yetiştirme alanınız varsa, CO2 eklemek daha büyük, daha kaliteli ve daha büyük tomurcuklar elde etmenize yardımcı olabilir.

Daha yüksek sıcaklıkta yetiştirin

Kenevir bitkileri CO2’yi “nefes almak” için kullandığından, yüksek konsantrasyonlarda (1200-1500PPM) karbondioksit, yetiştirme odasında daha yüksek sıcaklıklara ulaşmanızı sağlar ve 30°C kadar çıkabilir.

Güvenlik

CO2 kokuyu maskelemeye yardımcı olabilir, çünkü bazı karbondioksit enjeksiyon yöntemleri, kenevir kokusunu örtmeye yardımcı olan doğal bir koku oluşturur.

Eksiler

İyi bir ışığınız yoksa çok etkili değil

Çoğu standart ışık yeterince güçlü değildir, bu yüzden CO2’den uygun şekilde yararlanmak için çok güçlü bir LED ya da Lamba gerekir. Yetiştirme odasını yüksek CO2 ile doldurabilirsiniz; ancak uyumlu ışık yoğunluğu yoksa gözle görülür bir gelişme göremezsiniz. Yukarıda bahsettiğimiz fotosentez formülünü düşünün: Bitkiler bu enerji reaksiyonu için yeterli CO2, su ve ışığa ihtiyaç duyar. Ortama CO2 eklerseniz, yeterli ışık ve su olmazsa bitkiler artıştan faydalanamaz. Ancak ışık (PAR) ve suyu ayarlarsanız, ek CO2’den tam yararlanabilirler.

Hava geçirmez bir yetiştirme alanı gerekli

Yüksek CO2 PPM seviyesi korumak istiyorsanız; hava geçirmez bir yetiştirme alanı gerekir, aksi takdirde CO2 uçar gider.

Maliyet

Yetiştirme odanızın büyüklüğüne bağlı olarak, CO2 enjeksiyonu pahalı olabilir, çünkü en ucuz yöntemler pek verimli değildir (az bitki varsa ideal); bu yüzden bir miktar yatırım yapmanız gerekir.

5. Ne Kadar CO2 Kullanmalıyım?

Bitkiler yüksek karbondioksit seviyelerine alışkındır ve görmesek bile, havada ortalama 400PPM CO2 bulunur.

CO2 eklemeden önce ışık yoğunluğunuzu bilmeniz gerekir ki, bitkilerinizin ne kadar CO2 tolere edebileceğini anlayabilesiniz; maksimum ise yaklaşık 1500PPM’dir. Aşağıdaki tablo size genel bir fikir verir.

CO2 ve Işık Yoğunluğu

Bitkileriniz güçsüz veya sarı görünmeye başladıysa CO2’yi bırakın ve sorunun kaynağını araştırın; bu genellikle fazla CO2 veya aşırı sıcaklık demektir.

Unutmayın, CO2 sihirli değildir ve uygun ortam olmadan CO2 seviyesini artırmak bitkilerinize zarar verir.

İç mekanda yetiştiriyorsanız, hava değişimi için havalandırma sistemi olması şarttır; güçlü ışık altında bitkiler CO2’yi çok hızlı tüketir ve seviye 200PPM'ye düştüğünde büyüme yavaşlar.

Egzoz fanı veya CO2 yatırımı yapmak istemiyorsanız, pencerenizi açarak CO2 alıp oksijen verebilirsiniz.

6. Tavsiyeler

• Her zaman CO2’den faydalanabileceğinizden emin olun; yanlış karbondioksit kullanımı bitkilerinize zarar verebilir.
• CO2 enjekte edip etmemeniz gerektiğini öğrenmek için üretici talimatlarını okuyun; çoğu üretici seviyelerin artırılması gerektiğini ve ne kadar artırılması gerektiğini belirtir.
• Yetiştirme alanınızda iyi bir CO2 ölçeri bulundurun; seviye 2000PPM'yi aşarsa bitkiler için toksik olur.
• Işıklar kapalıyken CO2 enjeksiyonunu durdurabilirsiniz, çünkü bitkiler ışıksız fotosentez yapamaz.

7. Gerekli CO2 Miktarını Hesaplama

Bir süredir yetiştiricilik yapıyorsunuz ve verimleriniz iyi, ama artırmak için yollar arıyorsunuz. CO2 cevap olabilir – fakat hemen gidip bir CO2 tüpü alıp yetiştirme alanınıza koyup vanayı açmamalısınız. Bu yalnızca kendi sağlığınız için tehlikeli olmakla kalmaz, muhtemelen bitkilerinizi de öldürür. 

Neyse ki, yetiştirme odanıza ne kadar CO2 eklemeniz gerektiğini hesaplamak için gerçekten basit bir yöntem var. Diyelim ki CO2 seviyesini 1400ppm’e çıkarmak istiyoruz. Sadece odanın metreküpünü 0,0014 ile çarpmalısınız. Odanızın metreküpünü bulmak için odanın net boyutlarını bilmeniz gerekir. Örneğin oda 5 metre genişliğinde, 5 metre uzunluğunda ve 2 metre yüksekliğinde olsun. 5 x 5 x 2 = 50 metreküp alan eder. Sonra 50 x 0,0014 = 0,07 metreküp CO2 gerekir.

8. Yetiştirme Odanıza CO2 Nasıl Eklenir

CO2 seviyesinin verimi nasıl etkilediğini öğrendiniz; şimdi, yetiştirme odanıza karbondioksit eklemenin birçok yolu olduğunu bilmelisiniz. Bazı yöntemler büyük alanlara, bazıları ise küçük alanlara daha uygundur ve bazıları daha pahalı olabilir; ancak her tür yetiştirme için CO2 seviyesini artırmanın yolları vardır.

Dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta; normal havada sadece 400PPM civarında CO2 bulunur. Yetiştirme alanınızı sızdırmaz hale getirmezseniz, eklediğiniz tüm CO2 dışarı kaçar ve iç atmosfer tekrar bu değere döner. Sadece hafif bir artış istiyorsanız bu büyük bir sorun olmayabilir; ancak 1100-1500PPM gibi sabit bir CO2 değeri korumak istiyorsanız alanınızın tamamen sızdırmaz olduğundan emin olmalısınız. Yoksa sadece CO2’yi boşa harcarsınız. Eğer alanınızı sızdırmaz yapıp yüksek seviyelerde CO2 desteği verecekseniz dikkate almanız gereken birkaç önemli detay var. 

Pek çok yetiştirici, bitkilerin ek CO2’yi tam anlamıyla alabilmesi için iç sıcaklığın 30°C–35°C arası olmasını öneriyor. Bitkilerinizi yakından izleyin ve sıcaklık stresinden etkilenmediklerinden emin olun. Bazı strainler yüksek sıcaklığa diğerlerinden daha iyi dayanır; bu nedenle daha önceki yetiştirmelerinizde bu sıcaklıklar iyi çalıştıysa bile, her zaman mevcut yetiştiriminizin sıcağa nasıl tepki verdiğini izleyin. Yetiştirme alanı sızdırmaz yapıldığında nemi kontrol etmek biraz daha zordur; bitkiler oksijenle birlikte su buharı salar; bu da sızdırmaz ortamda hızla nemin yükselmesine neden olabilir. Sızdırmaz yetiştirme odalarında nemi %60’ın altında tutmanızı öneririm. Bu durumda bir nem alıcı gerekebilir.

CO2 jeneratörü

Karbondioksit jeneratörleri kullanımı kolaydır ve gerektiğinde otomatik olarak açılıp kapanabilen zamanlayıcıya sahip olabilir; ancak doğal gaz veya propan yakarak çalıştığı için ısı üretir, bu yüzden iklimi kontrol altında olan büyük yetiştirme alanları için daha uygundur. 

Sıkıştırılmış CO2 tüpleri

Bu yol daha küçük yetiştirme alanları için idealdir. Bulunduğunuz yere göre CO2 tüplerine ulaşmak kolay olabilir.

CO2 tüpleri doymuş karbondioksit içerir ve ısı üretmez; fakat isteğe bağlı olarak otomatikleştirmek için ekipman satın almanız gerekebilir.

Şişelenmiş CO2

Bazı markalar pahalı veya ağır ekipmanlarla uğraşmak istemeyenler için şişelenmiş CO2 satıyor. Bu paketler, basınçlı CO2’yi yavaşça odaya salar fakat mühürlenemediği için her 5-7 günde bir yeni şişe almanız gerekir; bu da maliyetli olabilir.

Nasıl yaptığınız çok önemli değil; doğru ekipmanla ve doğru şekilde yaptığınız sürece kesinlikle büyük bir fark göreceksiniz.

Alternatif CO2 Enjeksiyon Yöntemleri

Yukarıda bahsedilen ekipmanlardan çok para harcamak istemiyorsanız, ilk etapta daha ucuz olan fakat sonunda zaman açısından ya da kısa ömürlü olmaları nedeniyle o kadar etkili olmayan alternatif yöntemler mevcut.

Kompost

Kompostlama da fermantasyon gibi, az miktarda CO2 üretir ve yetiştirme alanınızda kötü bir koku çıkmasına sebep olur.

Yukarıda bahsedilen yöntemde olduğu gibi, bu yöntem sadece çok etkili olmadığı ve çadırınıza böcek veya küf çekme ihtimali olduğu için küçük alanlarda önerilir.

Fermantasyon

Fermantasyon, doğal olarak CO2 üreten ucuz ve kolay bir yöntemdir; fakat bir dezavantajı vardır; fermantasyon sonucu çıkan kötü koku, böcekleri yetiştirme alanınıza çekebilir.

Ayrıca, bu yöntem daha büyük yetiştirme alanlarında önerilmez; CO2 seviyesinde sadece küçük bir artış sağlar, bu yüzden 2-3 bitki büyütürken tercih edilebilir.

CO2 Torbaları 

CO2 torbaları evde yetiştiriciler arasında oldukça ucuz olduğu için popülerdir; bu torbaların içinde organik madde üzerinde mantar yetişir ve CO2 üretir.

Bu yöntemin dezavantajı, mantarı doğru büyütmek kolay değildir, bu yüzden başlangıç seviyesi yetiştiriciler veya ortamı sabit tutamayanlar için kullanımı zor olabilir.

Kılavuz olarak 2m2’ye 4 CO2 torbası gerekir; bu yüzden büyük bir yetiştirme alanınız varsa bu yöntem oldukça maliyetli olabilir çünkü fazla CO2 üretmezler. 

Kuru Buz

Kuru buz esasen katı ve soğuk CO2 olup ısındığında gaz haline geçer; kısa vadede etkili bir çözüm olsa da uzun vadede iyi değildir çünkü masraflı olur; her gün (ya da günde birden fazla defa) kuru buz eklemeniz gerekir ve bu da pahalı hale gelebilir.

9. Sonuç

Artık CO2 ile kenevir veriminin nasıl artırılacağını biliyorsunuz; CO2 katkılı bir yetiştirme odası zaten ekipmanını maksimum kullanan ve hasadını iyileştirmek isteyen yetiştiriciler için uygundur; yeniyseniz deneyebilirsiniz fakat önce iyi yetiştirme ekipmanına yatırım yapmak daha doğrudur. CO2 seviyesi verimi ne kadar artırır kesin bilemeyiz, fakat uygun şekilde kullanıldığında kesinlikle verime katkı sağlar; çünkü CO2 seviyesini ayarlayarak bitkilerin temel yaşamsal süreçlerini ayarlamış olursunuz. Bu süreçleri biraz anladıktan ve ne yaptığınızdan emin olduktan sonra denemek daha iyidir. 

Eğer yetiştirme odanızda CO2 kullanıyorsanız, deneyimlerinizi paylaşmak için aşağıya yorum bırakabilirsiniz!

Bu yazı en son 23 Mart 2022'de güncellendi.