Çfarë janë Terpenet dhe Efektet e Tyre në Kanabis

• 1. Çfarë janë terpenet?
• 2. Terpenet dhe kanabinoidet
• 3. Përfitimet mjekësore që ofrojnë terpenet
• 4. Terpenët më të përhapur dhe temperatura më e mirë e avullimit
• 4. a. Myrcene
• 4. b. Limonene
• 4. c. Caryophyllene
• 4. d. Terpinolene
• 4. e. Pinene
• 4. f. Humulene
• 4. g. Ocimene
• 4. h. Linalool
• 5. Si të maksimizoni përfitimet nga terpenët
• 6. Përfundim

Edhe nëse nuk e dini saktësisht çfarë janë terpenet, në mënyrë të pavetëdijshme tashmë i njihni. Terpenet janë ato që i japin kanabisit të gjitha aromat që ne i duam. Ato ndodhen gjithashtu në botë natyrore te bimë të tjera. Terpenet janë ato që i japin një portokalli ose limoni aromën e tyre citrus ose që i japin pishave aromën e tyre unike. Shumë dashamirës të kanabisit njohin këto molekula aromatike si fitokimikatet që formojnë shijet dhe aromat karakteristike të secilit variet kanabisi. Edhe pse kjo është e vërtetë, këto kimikate luajnë edhe një rol shumë më kompleks dhe më të rëndësishëm.

Ato ndikojnë drejtpërdrejt në efektet psikoaktive të çdo kultivari. Këtë e bëjnë duke bashkëpunuar me kanabinoide të ndryshme, përfshirë THC, CBD, dhe të tjera. Gjithashtu ndërveprojnë me të njëjtin rrjet signaling që aktivizojnë kanabinoidet për të prodhuar efektet e tyre të dëshiruara. Sidoqoftë, terpenet vetëm kohët e fundit kanë filluar të marrin vëmendje për këtë aftësi. Para kësaj, shumë përdorues të kanabisit zgjidhnin varietete vetëm bazuar në kanabinoide. Gjetjet shkencore të fundit në këtë fushë kanë zbuluar rëndësinë kritike të terpenëve, duke çuar në një rritje të kërkesës për këto kimikate në industri. Tashmë, përdoruesit po zgjedhin farat e kanabisit dhe produktet kanabis bazuar vetëm tek profili i terpenëve.

1. Çfarë janë Terpenet? 

Terpenet janë vajra aromatikë që prodhohen në të njëjtat gjëndra (trikome) që prodhojnë kanabinoidet (si THC dhe CBD). Ato i japin një varieteti kanabisi aromën dhe shijen unike dhe mund të gjenden pothuajse në të gjitha bimët dhe lulet e tjera. Kanabisi filloi të zhvillonte terpenë për arsye adaptive, kryesisht për të larguar grabitqarët dhe për të tërhequr polenizuesit. Dhe ashtu si karakteristikat fizike të një varieteti, terpenet ndikohet nga kushtet e kultivimit (si klima, moti, mosha, maturimi dhe lloji i dheut, ndër të tjera). Ekzistojnë mbi 100 lloje të ndryshme terpenësh, çdo varietet ka një përzierje unike të këtyre terpenëve që luajnë rol në aromën dhe efektin e tij unik.

Gjatë kërkimit mbi terpenet, do të hasni dy terma të dallueshme: “terpene” dhe “terpenoide”. Thjesht, të gjitha terpenoidet janë terpenë, por jo të gjithë terpenët janë terpenoide. Pse? Sepse terpenët janë thjesht hidrokarbure; molekula të formuara tërësisht nga karboni dhe hidrogjeni. Në të kundërt, terpenoidet kanë grupe funksionale shtesë, si oksigjeni, brenda strukturës së tyre molekulare. Të gjithë terpenët përbëhen nga nën-njësi më të vogla të quajtura njësi izopreni. Secila nga këto njësi përmban 5 atome karboni brenda molekulave të tyre. Terpenët emërtohen sipas numrit të njësive të izoprenit që përmbajnë.

Terpenët më të thjeshtë, dhe për këtë arsye më të paqëndrueshëm, njihen si monoterpene. Tek kanabisi, kjo grupë përfshin molekulat aromatike limonene dhe alfa-pinene. Ato përmbajnë dy njësi izopreni, pra gjithsej 10 atome karboni. Më pas kemi seskuiterpenet, ku përfshihet beta-caryophyllene. Sepse ato përbëhen nga tre njësi izopreni, kanë gjithsej 15 atome karboni. Diterpenet, që kanë katër njësi izopreni, përfshijnë fitolin—një produkt degradimi i klorofilit. Së fundi, kemi triterpenet (gjashtë njësi izopreni) që shpesh gjenden në rrënjët e kanabisit dhe shfaqin disa veti premtuese terapeutike.

2. Terpenet dhe Kanabinoidet 

Prej disa vitesh është hamendësuar që profili i terpenëve ka shumë të bëjë me llojin e high-it që prodhon një varietet, shumë më tepër se indikatorët e zakonshëm Sativa ose Indica. Njohja me kombinimin unik të terpenëve dhe kanabinoideve që prodhon kultivari i preferuar do t’ju ndihmojë të identifikoni lulet dhe koncentratet specifike të kanabisit më të dobishme për nevojat tuaja. Përveç aromave të tyre, kur konsumohen terpenët dhe kanabinoidet së bashku, kanë ndërveprim të drejtëpërdrejtë me trupin e njeriut. Për shembull, kur alfa- dhe beta-pinene konsumohen me THC dhe CBD, tregojnë veti anti-tumorale. Kur Humulene konsumohet me Caryophyllene së bashku, mund të ketë veti anti-inflamatore. Kjo na bën të besojmë se konsumimi i të gjithë spektrit të kanabinoideve dhe terpenëve është më i mirë se konsumimi i përbërësve të izoluar të nxjerrë nga bima.

Edhe pse terpenët luajnë qartë rol të rëndësishëm në prodhimin dhe rritjen e shumë efekteve të dobishme që përjetoni nga konsumimi i kanabisit, ata nuk ju japin high vetë, që do të thotë nëse do të izolonit terpenët nga një bimë kanabisi do të mund të përjetonit aromat dhe shijet, por nuk do të kishit asnjë efekt të dukshëm psikoaktiv. Falë ndalimit absurd të kanabisit që vetëm tani po fillon të shfuqizohet në disa vende dhe shtete, kërkimi mbi kanabisin ende është në fazat e hershme. Në shumë vende, kanabisi është (ose të paktën deri së fundmi ka qenë) i klasifikuar si “Lëndë e Kontrolluar” dhe i kategorizuar si një drogë aq e rrezikshme sa ka qenë shumë e vështirë për studiuesit të siguronin kanabis për kërkim.

Për fat të mirë kjo po ndryshon ngadalë por sigurt, dhe tashmë jemi në një periudhë të re bum kërkimor që ka sjellë zbulime shumë interesante vitet e fundit. Por, si me shumicën e nismave të reja shkencore, sa më shumë kërkojmë, aq më shumë kuptojmë që ndoshta nuk dimë aq sa kemi menduar dikur. Interesante është se kërkimet shkencore në zhvillim tregojnë se kanabinoidet dhe terpenët nuk funksionojnë të izoluara. Teoria e efektit të grupit sugjeron që këto molekula punojnë në mënyrë sinergjike dhe kështu amplifikojnë efektet e njëra-tjetrës. Po ashtu, terpenët ndërveprojnë edhe me sistemin endokanabinoid—rrjeti signaling që është themelor për shumë nga efektet e kanabinoideve. I përbërë nga receptorë, molekula signaling dhe enzima, ky sistem kontrollon të gjitha sistemet e tjera të trupit, përfshirë sistemin nervor, tretës, madje edhe skeletor. Studimet e ardhshme do të zbulojnë saktësisht si këto molekula punojnë bashkë për të ndikuar këtë rrjet jetik.

3. Përfitimet Mjekësore që Ofrojnë Terpenet

Studimet pre-klinike kanë treguar se terpenët nuk janë vetëm të shkëlqyer për ta bërë bimën nga ku prodhohen të ketë aromë dhe shije të mrekullueshme, por kanë edhe përfitime të qarta mjekësore të lidhura me disa prej tyre. Këto studime janë pjesë e një dege shumë të re të shkencës, prandaj nuk mund të thuhet akoma me siguri që këto janë rezultatet përfundimtare. Terpenët janë përdorur në mjekësinë tradicionale për shekuj të tërë, ndoshta edhe më gjatë. Kjo ndihmon për të mbështetur kërkimet aktuale. Por, nga këto studime të reja ka dëshmi të forta se terpenët mund të ofrojnë:

• Veti antidepresive - Linalooli dhe beta-pinene në veçanti kanë përdorim të gjerë në medikamentet antidepresive. Pothuajse 25% e të gjitha SSRIs (ilaceve antidepresive) kanë një lloj ekstrakti bimor të shtuar që përmban këto terpe.
• Veti kundër kancerit - Limonene përdoret në disa ilaçe kundër kancerit për të frenuar rritjen e qelizave të reja kancerogjene dhe njihet si agjent i fuqishëm anti-tumoral prej vitesh. Terpenët kanë avantazh të dukshëm ndaj ilaçeve tradicionale të kancerit (si kimioterapia), pasi nuk dëmtojnë qelizat e shëndetshme të njeriut dhe nuk shkaktojnë efekte anësore të panevojshme. 
• Veti antivirale - Cariofillene, kamfori, dhe karvoni janë provuar të kenë veti të forta antivirale, së bashku me alfa- dhe beta-pinene.
• Veti kundër dhimbjes - Kanabisi në përgjithësi ka kohë që njihet për vetitë kundër dhimbjes, por me rritjen e kërkimeve janë bërë edhe zbulime të reja. Terpenë si humulene, geraniol, linalool, dhe β-pinene janë provuar të rrisin cilësitë kundër dhimbjes të kanabinoideve. 
• Veti antimikrobiale - Pothuajse të gjithë terpenët shfaqin një lloj veti antimikrobiale 

4. Terpenët më të Përhapur dhe Temperatura më e Mirë e Avullimit 

Temperaturat e larta shkatërrojnë shumë terpenë, ashtu siç shkatërrojnë edhe kanabinoidet. Për këtë arsye, përdorimi i një avulluesi portabël me kontroll temperature është ndoshta mënyra më e mirë për të përfituar sa më shumë nga terpenët e gjetur tek kanabisi. Ashtu si kanabinoidet, terpenët kanë temperaturat e tyre optimale të avullimit, dhe këto temperatura mund të ndryshojnë shumë. Kërkimi i temperaturave të ndryshme në të cilat terpenët që dëshironi çlirohen është çelësi për arritjen e efektit të dëshiruar.

Myrcene

Myrcene, i cili ndodhet gjithashtu te mangot, timusi dhe lemongrass, është terpeni kryesor te bimët e kanabisit. Në fakt, disa bimë mund të kenë deri në 65 përqind të profilit të terpenëve të përbërë vetëm nga myrcene. Ka efekte qetësuese dhe relaksuese dhe avullon në 167ºC (332ºF). Varietetet që kanë nivel të lartë myrcene janë Blue Dream, Original Auto OG Kush dhe Cherry Pie.

Limonene

Terpeni i dytë më i bollshëm në kanabis. Limonene mund të gjendet edhe te agrumet si limoni dhe portokalli dhe është përgjegjës për aromën citrus. Limonene ka veti të forta anti-fungale dhe antibakteriale dhe ndihmon në reduktimin e stresit dhe ngritjen e humorit. Avullon në 176ºC (348ºF). Varietetet e pasura me Limonene përfshijnë Sour Diesel, Super Lemon Haze dhe Wedding Cheese Cake.

Caryophyllene

Ky terpen mund të gjendet te piperi i zi dhe kanella dhe ka aromë pikante, druri dhe piper. Caryophyllene mund të ndihmojë në trajtimin e ankthit, depresionit dhe inflamacionit. Avullon në 130C (266F) dhe gjendet në varietete si Purple Punch dhe Gorilla Glue Auto.

Terpinolene

Terpinolene besohet të gjendet në afërsisht një ndër dhjetë varietete, ka aromë pishë, lule dhe barishte. Ky terpen thuhet se ka efekt ngritës dhe veti antioksiduese dhe antibakteriale. Avullon në 186C (366F) dhe mund të gjendet te varietete si Ghost Train Haze, Chernobyl dhe Orange Sherbet Auto.

Pinene

Ky terpen gjendet te gjilpërat e pishës dhe rozmarina dhe është më i përhapuri në natyrë, ka aromë tipike pishë. Pinene përdoret për të trajtuar ankthin, astmën, dhimbjet dhe inflamacionin. Avullon në 155C (311F) dhe mund të gjendet në varietete si Original Auto Critical dhe Original Auto Jack Herer.

Humulene

Humulene ka aromë druri, barishtesh dhe besohet se ka veti anti-inflamatore, gjithashtu mund të gjendet te karafili dhe borziloku. Ky terpen avullon në 106C (222F) dhe mund të gjendet te varietete si Ghost Train Haze, Chernobyl dhe Girl Scout Cookies.

Ocimene

Ky terpen ka aromë të ëmbël, barishtesh dhe druri dhe besohet se ka veti antivirale, antibakteriale, dekongjestive dhe anti-fungale. Ocimene gjendet edhe te menta dhe orkidetë. Avullon në 50C (122F) dhe mund të gjendet në varietete si Original Auto Amnesia Haze dhe Strawberry Cough.

Linalool

Linalooli ka aromë lulesh dhe besohet se ndihmon në qetësim dhe ka efekte të përmirësimit të humorit, përdoret kundër ankthit, pagjumësisë, depresionit dhe dhimbjeve. Ky terpen ka veti antivirale, antibakteriale, dekongjestive dhe anti-fungale dhe gjendet gjithashtu tek livanda. Avullon në 198C (388F) dhe mund të gjendet në varietete si Do-Si-Dos, Kosher Kush, Lavender Kush dhe Z Auto.

5. Si të Maksimizoni Përfitimet nga Terpenët

Me shpërthimin e legalizimit vijnë disa përfitime të rëndësishme përtej aksesit më të lehtë në barin që nuk duhet të shqetësoheni se përfundoni në burg për ta blerë. Shumë kompani të njohura të kanabisit tani i shoqërojnë produktet e tyre me një listë të plotë terpenësh dhe përqindjet e tyre. Një përqindje e zakonshme e secilit prej 4 terpenëve kryesorë (Pinene, Humulene, Limonene, Myrcene) tek kanabisi është rreth 1.5 deri 2.5%. 

Terpenët degradohen me kalimin e kohës, prandaj kontrolloni gjithmonë etiketën për datën e paketimit nëse blini nga farmaci. Nëse nuk keni luksin e barit legal ku jetoni, thjesht nuhasni mirë kokrrat. Nëse ato kane aromën që prisni, atëherë me shumë mundësi janë të freskëta sa duhet. Siç diskutuam, terpenët e ndryshëm kanë temperatura të ndryshme avullimi. Mënyra më e mirë për t’i izoluar këto terpenë është të përdorni një avullues me temperaturë të ndryshueshme dhe të eksperimentoni me një gamë të gjerë temperaturash për të parë çfarë preferoni. Vajrat e kanabisit shpesh kanë terpenë sintetikë të shtuar pas ekstraktimit. Edhe pse nuk ka prova të qarta që terpet sintetikë janë të dëmshme për njerëzit, kini kujdes se çfarë shkruhet në etiketë mund të jetë mashtruese.

6. Përfundim

Edhe pse pirja e një varieteti të rastësishëm nuk do të na dëmtojë, mund t’ju lërë të ngjitur në divan, t'ju lërë me mendjen që vrapon ose edhe me ankth. Mënyra më e mirë për të shijuar kanabisin është të gjeni kombinimin e duhur të kanabinoideve dhe terpenëve për ju. Kjo do të ketë efekt krejt të ndryshëm nga çfarë jeni mësuar, dhe jo vetëm do t’ju përmirësojë humorin por mund të ndihmojë në trajtimin e simptomave, duke e bërë jetën tuaj pak më të lehtë. Provoni varietete të ndryshme me profile të ndryshme terpenësh dhe përpiquni të identifikoni çdo aromë dhe shije veçmas, me kohën do të mësoni cilët terpenë janë më të përshtatshëm për ju, duke e bërë pirjen një eksperiencë më të mirë në tërësi.