7 Veelvoorkomende Cannabisplant Mutaties

• 1. Ongebruikelijk aantal “vingers” op de bladeren
• 2. Ongebruikelijke bladvorm
• 3. Planten die zichzelf toppennen
• 4. Dubbele zaailingen
• 5. Toppen die op het midden van het blad groeien
• 6. Bladeren met ongebruikelijke kleurpatronen
• 7. Zaailingen met drie bladeren
• 8. Is hermafroditisme een mutatie?
• 8. a. Waardoor verandert een cannabisplant in een hermafrodiet?
• 9. Overige problemen die cannabis gewassen kunnen beïnvloeden
• 9. a. Voedingstekorten
• 9. b. Ph-problemen
• 9. c. Plaagproblemen
• 9. d. Schimmel en ziekten
• 9. e. Problemen met klimaatbeheersing
• 10. Conclusie

Mutaties in cannabisplanten komen van nature voor en kunnen de kenmerken van een plant veranderen; ze zijn het meest voorkomend in de bladeren, bloemen en stengels. Nu zijn er een paar mutaties die cannabis zaden kunnen beïnvloeden, maar over het algemeen zullen de meeste mutaties die geen misvorming (of malformatie) veroorzaken ervoor zorgen dat je plant er vreemd uitgroeit zonder de gezondheid te beïnvloeden, waardoor je planten normaal kunnen doorgroeien. Deze mutaties kunnen ervoor zorgen dat je plant bladeren met een andere kleur vertoont, een ongebruikelijk aantal toppen (aantal 'vingers' op de bladeren) heeft of zelfs meer takken ontwikkelt dan het hoort; De meeste kwekers geven er de voorkeur aan geen gemuteerde planten te kweken, maar het kan leuk zijn en je kunt veel leren door te observeren hoe een gemuteerde cannabisplant groeit. Hier zijn dus de meest voorkomende cannabisplantmutaties die je plant nog steeds normaal laten groeien en een goede opbrengst kunnen leveren als ze goed verzorgd worden.

1. Ongebruikelijk Aantal “Vingers” op de Bladeren

Een ongebruikelijk aantal “vingers” in elk waaierblad wordt soms als een mutatie beschouwd, maar het kan ook een kenmerk zijn van de genetica van die specifieke strain. Ondanks dat het “standaard” aantal toppen (of “vingers”) 7 is, komt het heel vaak voor dat hybride strains meer of minder toppen hebben, afhankelijk van de genetische mix. Er zijn echter verschillende mutaties die niet alleen het aantal toppen beïnvloeden, door er meer (of minder) te ontwikkelen dan normaal, maar ook de manier waarop ze groeien. Sommige strains kunnen bijvoorbeeld tot wel 11 toppen of zelfs meer ontwikkelen, wat genetisch bepaald kan zijn (als ze normaal groeien) of door een mutatie wanneer de groei abnormaal is, zoals op de volgende afbeelding.

Zoals je op de afbeeldingen hierboven kunt zien, kan deze mutatie op verschillende manieren voorkomen, maar in alle gevallen zullen de bladvormen anders groeien dan je gewend bent. Dit type mutatie treedt niet alleen op wanneer de bladeren extra veel toppen ontwikkelen, het kan er juist ook voor zorgen dat de bladeren minder toppen ontwikkelen dan die strain normaal hoort te doen. Deze bladeren met één vinger komen veel voor bij bladeren tijdens het revegeteren van een fotoperiode plant, maar dat is makkelijk te onderscheiden omdat revegetatie plaatsvindt nadat je plant al aan het bloeien is en het lichtschema weer naar 12/12 wordt gewijzigd. De bladeren met één vinger komen vanaf dat moment tevoorschijn, terwijl bij mutaties die bladeren al vanaf de kieming ontstaan.

2. Ongebruikelijke Bladvorm

Afgezien van het ongebruikelijke aantal toppen, kunnen cannabisbladeren ook een ongebruikelijke vorm aannemen; dit is ook een mutatie, hoewel deze minder vaak voorkomt dan het afwijkend aantal toppen. In de meeste gevallen zal de bladvorm de groei van de plant niet beïnvloeden, je plant zal normaal groeien maar met afwijkende bladeren. Het is ook mogelijk dat een mutatie slechts enkele bladeren beïnvloedt en dat je plant dus gewone bladeren produceert met af en toe een gemuteerd blad.

Tegenwoordig zijn er veel kwekers en veredelaars die deze mutaties proberen vast te leggen en te stabiliseren; daarom vind je verschillende strains die bladeren produceren zoals op bovenstaande afbeeldingen. Dit gebeurt omdat veredelaars zo’n mutatie kruisen totdat de willekeurige mutatie een vaste strain is geworden, met nakomelingen die altijd dezelfde mutatie vertonen.

3. Planten Die Zichzelf Toppennen

Een zelfgetopte plant doet in feite wat de meeste kwekers doen met high-stress training technieken: de top verwijderen. Daardoor ontwikkelt de plant geen hoofdtop maar meerdere zijtakken, wat resulteert in een laagblijvende, bossige plant in plaats van een hoge, vergelijkbaar met wat je met toppen bereikt.

Wanneer je plant zichzelf topt, is er meestal niets aan de hand behalve dat je plant als een getopt exemplaar groeit. In sommige gevallen kan deze mutatie gepaard gaan met andere mutaties, zoals de plant in de tweede afbeelding waarbij éénvingerige bladeren groeien waar de hoofdtop moest ontstaan.

4. Dubbele Zaailingen

Net als bij andere organismen, kunnen cannabisplanten ook tweelingen krijgen; dit gebeurt wanneer twee zaailingen uit één cannabis zaad komen, beide zaailingen kunnen uitgroeien tot afzonderlijke planten en normaal groeien, maar vaak groeit er één kleiner en fragieler.

Dit gebeurt meestal omdat de grotere zaailing de ruimte inneemt, waardoor de kleinere uiteindelijk doodgaat. Je kunt ze gewoon samen laten staan of ze van elkaar scheiden; in beide gevallen zouden ze normaal moeten groeien.

5. Toppen Die Op Het Midden van Het Blad Groeien

Mutaties beperken zich niet tot de vingers van de bladeren, er kunnen allerlei variaties optreden die verrassend kunnen zijn. Er zijn gevallen gemeld waarbij toppen in het midden van de grote cannabis waaiervormige bladeren groeien; normaal bevatten bladeren nauwelijks THC, maar bij deze mutatie groeit er veel hars uit het midden van elk blad. Zoals je ziet, vormt zich een bloem in het midden wat zeker niet gebruikelijk is.

Hoewel het geen grote toppen zijn, kun je ze prima roken of gebruiken voor edibles, extracten of wat je maar wilt; eigenlijk zorgt deze mutatie er niet direct voor dat de plant toppen op bladeren produceert, maar dat ze er een bloeipunt vormen. Dat betekent dat de plant als mannetje ook pollenzakjes op de bladeren kan laten groeien of als hermafrodiet kan uitlopen. Gebeurt dit in je kweekruimte, zorg er dan voor dat je die plant verwijdert om bevruchting van vrouwtjes te voorkomen. 

6. Bladeren Met Ongebruikelijke Kleurpatronen

Ongebruikelijke kleurpatronen kunnen voornamelijk door twee dingen veroorzaakt worden:

• Het tabaksmozaïekvirus
• Of variëgatie.

Deze kleurpatronen worden vaak verward met het TMV (tabaksmozaïekvirus), maar in tegenstelling tot TMV komt variëgatie door een genetische mutatie, niet door een virus. Ongebruikelijke kleurpatronen (ook bekend als variëgatie) uiten zich meestal door de plant, steel of toppen in tweeën te splitsen, waarbij elke kant een andere kleur krijgt. Niemand weet precies welke kleuren een plant zal laten zien, maar er zijn gevallen waarbij de helft van het blad (of de hele plant) wit, geel of paars wordt. 

Deze mutaties zijn geen voedingsgebrek of een ander probleem en kunnen niet worden verholpen; je plant zal gewoon doorgroeien zoals het hoort, maar sommige delen zullen een ongebruikelijke kleur vertonen. Onthoud dat variëgatie je plant niet schaadt. Je plant zal normaal groeien ondanks de vreemde kleuren – hoewel het vooral voorkomt in bladeren of stelen, kan de hele plant aangetast worden waarbij zelfs de toppen wit, geel, paars of een andere kleur aannemen. Maak je geen zorgen; de buds zijn er niet minder potent om, ze zien er gewoon anders uit.

7. Zaailingen met Drie Bladeren

Zoals je waarschijnlijk weet, groeien cannabiszaailingen met slechts 2 ronde bladeren (ook wel kiembladeren genoemd), maar soms heeft een zaailing een mutatie en groeit hij met 3 bladeren. Dit zal de groei van de plant niet beïnvloeden en meestal groeit de plant er overheen en gaat hij uiteindelijk weer normaal groeien. Behandel een drievoudige zaailing daarom altijd gewoon normaal.

Toch kan het in sommige gevallen voorkomen dat je plant er niet overheen groeit en doorgaat met het ontwikkelen van driedubbele bladeren en takken; dit is niet erg, het enige verschil is het uiterlijk – het kan juist een voordeel zijn als je kweekt in een SCROG-opstelling of je planten wilt LST’en. 

8. Is Hermafroditisme een Mutatie?

Hermafroditisme in cannabis is een natuurlijk verschijnsel en hoewel het een verdedigingsmechanisme is ingebouwd in de genetische code van de plant, is het een eigenschap die we als kwekers altijd willen vermijden. Hermafrodiete wietplanten ontwikkelen zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken – er zijn dus toppen aanwezig met volledig gevormde bloemen, maar ook pollenzakjes die deze bloemen bevruchten en de toppen vol zaden laten zitten. Dit heeft een groot evolutionair voordeel, omdat een zelfbevruchtende plant altijd haar genetische lijn zal voortzetten. Maar als je wiet kweekt voor consumptie is het laatste wat je wilt, zaad in je oogst. Een bevruchte cannabisplant steekt veel energie in het produceren van gezonde zaden, waardoor er minder overblijft voor het kweken van grote, compacte toppen. Het resultaat is een kleinere opbrengst met minder trichomen en veel minder terpeen-productie.

Waardoor Verandert Een Cannabisplant In Een Hermafrodiet?

Er zijn twee oorzaken voor hermafroditisme bij wiet: genetische aanleg en omgevingsstress. Bepaalde strains zijn genetisch vatbaarder voor hermafroditisme, waarbij pure Sativa en Sativa-dominante variëteiten een veel hogere kans hebben om te 'herm'en dan Indica-dominante strains. Vooral Thaise Sativa’s lijken het vaakst hermafrodiet te worden vergeleken met andere onderzochte strains. 

Ongeacht de genetische gevoeligheid, heeft elke cannabisplant kans om hermafrodiet te worden onder stress. Als een bloeiende plant ‘voelt’ dat de omstandigheden niet geschikt zijn voor bloei of bevruchting, kan zij de overstap maken naar hermie – en dat kan vrij plotseling gaan. Stressfactoren die een directe invloed hebben op de kans op hermafroditisme zijn onder meer:

• Fysieke schade aan de plantstructuur
• Overvoeding of ondervoeding
• Thermische stress (door water te geven dat te koud of te warm is)
• Onderbrekingen van de lichtperiode
• Lichtlekken in de kweekruimte
• Te hoge omgevingstemperatuur
• Te weinig of te veel water geven
• Plagen, schimmels, virale infecties
• Overmatig gebruik van pesticiden, fungiciden of insecticiden
• Te laat oogsten 

Wat Kun Je Doen Om Te Voorkomen Dat Je Planten Hermies Worden?

Het draait erom stressfactoren zoveel mogelijk te vermijden of tot een minimum te beperken, vooral tijdens de bloei-fase. Het bieden van optimale omgevingscondities is essentieel, net als het afronden van trainingsmethoden voor aanvang van de bloei. Eigenlijk wil je de plant helemaal klaarmaken vóór het aanmaken van de toppen, anders kun je hermafroditisme krijgen. Houd de kweekruimte zo steriel mogelijk om plagen en schimmels te voorkomen – preventie is altijd het beste middel tegen deze problemen. Controleer dagelijks op problemen.

Controleer regelmatig alle timers om te voorkomen dat lichtperioden onverwacht wijzigen of licht weglekt. Heb je automatische systemen zoals druppelaars, temperatuur- en luchtvochtigheidsregelaars, check die dan minstens enkele keren per week. Geef de planten een goed uitgebalanceerde voeding; investeer in een goede pH-meter en een TDS- of EC-pen. De juiste hoeveelheid voeding hangt af van je kweekstijl en ervaring. Beginners raden we altijd aan te starten met coco-substraat, waarin je water geeft tot je ongeveer 25% drainage ziet.

Je hebt geen invloed op de genetica van een strain, maar je kunt strains kiezen met een lagere kans op hermafroditisme. Betrouwbare zaadbanken hebben recensies, dus lees altijd goed de ervaringen van andere kwekers met de strains die je wilt proberen. Reguliere, niet-feminized zaden hebben iets minder kans op hermies, maar dan loop je wel het risico dat je hele oogst (of een groot deel ervan) mannelijk is – wat zelfs nog slechter is dan een hermafrodiete of bevruchte vrouwelijke oogst.

Wat Doe Je Als Je Een Hermie Plant Vindt?

Als één of meer planten aan het begin van de bloei zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken tonen, heb je twee opties. Als de plant slechts enkele mannelijke pollenzakjes vormt en het probleem lokaal blijft, kun je proberen deze heel voorzichtig te verwijderen. Gebruik een pincet, maar zorg dat je ze niet open knijpt. Dit garandeert niet dat er geen nieuwe zakjes komen, maar soms groeit de plant nadien normaal door met vrouwelijke bloemen. Het blijft risicovol, want een gemist zakje kan de hele oogst bestuiven. Rampzalig.

De andere – sterk aanbevolen – methode is de plant uit de ruimte verwijderen en weggooien. Zo voorkom je dat de rest van het gewas besmet raakt. Zie je aan het einde van de bloei mannelijke bloemen ontstaan, dan kun je ook besluiten de plant los te zetten, de pollenzakjes heel zorgvuldig te verwijderen en de bloemen eerder te oogsten. Je houdt dan wel wat zaden over, maar het is jammer om al je werk weg te gooien voor wat zaadjes – deze wiet is prima te roken of geschikt voor edibles of extracten.

Wat Te Doen Met Zaden Van Hermie Planten?

Dit is een onderwerp van discussie onder cannabis kwekers. Sommigen zeggen dat zaden van hermie planten weggegooid moeten worden, anderen denken dat omdat de zaden alle genetische informatie van de moeder erven, ze bij vrouwelijke hermafroditen dus allemaal feminized zijn. Hou er echter rekening mee dat alle zaden ook de genetische aanleg voor hermafroditisme geërfd hebben, dus als je hermies wilt voorkomen is het beter deze zaden weg te gooien en opnieuw te beginnen.

9. Overige Problemen Die Cannabis Gewassen Kunnen Beïnvloeden

Naast plantmutaties zijn er diverse problemen die cannabis kunnen schaden en de groei of ontwikkeling negatief beïnvloeden. Van vitamine- en mineralentekorten tot plagen, schimmelziekten en extreme omgevingscondities: veel problemen zijn te voorkomen door goede zorg en aandacht.

Voedingstekorten

Cannabisplanten hebben verschillende essentiële voedingsstoffen nodig voor optimale groei. De drie belangrijkste macronutriënten zijn stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K), maar er zijn nog veel meer die onmisbaar zijn voor een gezonde oogst. Ontbreekt één van deze stoffen, dan kan de gezondheid van de plant achteruit gaan – wat resulteert in vergelende bladeren, trage groei of zelfs afsterven.

Stikstoftekort

Stikstof is vooral belangrijk tijdens de groeifase. Als er niet genoeg stikstof aanwezig is, kan de groei vertraagd worden en neemt de algemene gezondheid van de plant af. Bij een stikstoftekort beginnen de onderste bladeren te vergelen en uiteindelijk bruin te worden naarmate het tekort erger wordt.

Fosfortekort

Zonder voldoende fosfor kunnen cannabisplanten de benodigde enzymen niet aanmaken, waardoor de groei van het loof wordt vertraagd en ook de toppen langzamer ontwikkelen. Fosfortekort begint meestal bij de onderste bladeren, die donkerblauwgroen of zelfs paarsachtig worden, en vervolgens droog en broos.

Kaliumtekort

Een ernstig voedingstekort is kaliumtekort, vaak veroorzaakt door een onbalans in andere voedingsstoffen of de omgeving. Symptomen beginnen aan de bladpunten en -randen, die geel of bruin worden. De randen van de bladeren kunnen krokant of gevlekt lijken en de groei wordt duidelijk vertraagd.

Spoorelementen Tekort

Naast de drie hoofdelementen hebben cannabisplanten ook verschillende spoorelementen nodig voor optimale gezondheid en groei. Denk aan calcium, ijzer, magnesium, zink en minder bekende elementen als boor, molybdeen en zwavel. Een tekort kan leiden tot achterblijvende groei, slapte, vergelende bladeren en meerdere andere problemen. Zie ons complete overzicht over voedingstekorten voor alle details: bekijk deze gids.

pH-Problemen

Verwant aan voedingstekorten zijn pH-problemen, zowel bij het gietwater of de voedingsoplossing als in het substraat zelf. Is de pH te laag (zuur) of te hoog (alkalisch), dan kunnen planten voedingsstoffen niet opnemen en gebruiken, wat hun groei enorm belemmert. 

Dit heet pH of voedingslockout en is lastig te herkennen omdat het eruitziet als een voedingstekort. Om dit te voorkomen, is het belangrijk om de pH en voedingswaarden van je water-/voedingsoplossing voor het geven te meten en ook de pH van het drainwater, na het water geven, te controleren. Je kunt ook een pH-grondtester nemen zodat je meer zicht hebt op wat er bij de wortels gebeurt. Zolang je water in het juiste pH-bereik geeft, zul je zelden echte problemen hebben.

Plaagproblemen

Cannabis gewassen zijn, net als andere planten, gevoelig voor plagen. Bekende cannabisplagen zijn spintmijten, bladluizen, witte vlieg en rouwvarenmug – maar de lijst is bijna eindeloos. De beste manier om plagen te voorkomen is preventie: inspecteer je gewas regelmatig op tekenen van plagen en verwijder aangetaste planten, gebruik vangstrips of strooi diatomeeënaarde op en rond de potten, en zorg dat je gewas schoon en goed geventileerd blijft.

Buitenkweek krijgt vaker te maken met plagen dan binnenkweek, maar ook binnen moet je waakzaam blijven. Voor indoor kwekers is hygiëne van het allerhoogste belang. Reinig je gereedschap en apparatuur, maak muren en vloer regelmatig schoon en geef je kweekruimte na elke cyclus een grondige schoonmaakbeurt met een goed ontsmettingsmiddel.

Schimmel en Ziekten

Schimmel en ziekten kunnen net zo desastreus zijn als plagen, of zelfs erger. Denk aan meeldauw, fytoplasma, roetdauw en meer. Ze kunnen flinke schade aanrichten en een hele oogst vernietigen. Preventie bestaat uit zorgen voor goede ventilatie, optimale luchtvochtigheid en geweldig schone gereedschappen en apparatuur. Houd altijd je kweekruimte zo schoon en netjes mogelijk. Doe je dit, dan voorkom je de meeste schimmels en ziekten.

Gebruik ook altijd kwaliteitsvoeding – sinds de legalisering van cannabis is het aanbod aan goedkope en slechte voedingen enorm toegenomen. Kies liever APTUS, CANNA, House & Garden of Advanced Nutrients (of andere topmerken).

Problemen met Klimaatbeheersing

Klimaatbeheersing is voor veel kwekers één van de lastigste aspecten van cannabis kweken. Bij een slecht klimaat krijg je te maken met slapte, voedingslockout, plagen en ziekten.

Om problemen met klimaatbeheersing te voorkomen, moet je een goede kweekopstelling hebben en weten hoe je het klimaat regelt. Dit omvat het regelen van luchtvochtigheid, temperatuur, luchtcirculatie, lichtintensiteit en pH – alles binnen het juiste bereik. Gebruik hiervoor instrumenten zoals airco’s, ontvochtigers, ventilatoren, CO2-generatoren en hygrometers.

10. Conclusie

Mutaties zijn niet altijd slecht; soms duikt er een mutatie op die niet alleen leerzaam is, maar je ook iets nieuws laat zien waar je niet van wist dat het mogelijk was, zoals een drievoudige zaailing of tweelingzaailingen!

De meeste mutaties zijn niet schadelijk, maar hier is een overzicht om te laten zien wat het slechtste scenario per mutatie kan zijn. Heb je zelf een gemuteerde cannabisplant gekweekt of gezien? Deel je ervaring gerust met andere kwekers en laat een reactie achter onderaan dit artikel!

Externe bronnen:

1. Mutation plant breeding. - Brock, R.. (1957). 
2. Mutation Mechanism of Leaf Color in Plants: A Review. - Zhao, Ming-Hui & Li, Xiang & Zhang, Xin-Xin & Zhang, Heng & Zhao, Xi-Yang. (2020). 
3. Somatische mutatie en evolutie bij planten. - Schoen, Daniel & Schultz, Stewart. (2019).