Cannabiswortels: Alles wat je moet weten

• 1. Wat zijn wortels?
• 2. Groei van wortels
• 3. Opbouw van wortels
• 4. Functies van wortels
• 5. Cannabiswortels tijdens de bloei
• 6. Wortels flushen
• 7. Hoofdproblemen met wortels: teveel en te weinig water
• 8. Geschiedenis van medicinaal gebruik van cannabiswortels
• 9. Hoe kun je wortelgroei stimuleren?
• 10. Samenvatting

De wortel is het eerste dat je ziet bij het ontkiemen van je cannabiszaden. De plant gebruikt deze om water en voedingsstoffen op te nemen om te kunnen groeien en het is zonder twijfel het belangrijkste deel van je plant. Veel cannabistelers vergeten vaak de wortels van hun planten (ironisch genoeg, ze zitten ten slotte onder de grond!). In plaats daarvan richten ze zich vooral op de bovengrondse delen van de plant. Deze delen, waaronder de bloemen en de waaierbladeren, zijn het meest zichtbaar, en kwekers letten op hun ontwikkeling omdat ze aanwijzingen bieden voor ziekten en voedingsstoffentekorten. Bovendien zijn kwekers vooral bezig met de juiste ontwikkeling van cannabisbloemen, want deze bevatten de fytochemicaliën die cannabis de moeite waard maken om te telen. Echter, geen enkele bovengrondse groei zou mogelijk zijn zonder een gezond wortelstelsel. De wortels vormen letterlijk de basis van de cannabisplant. Ze houden de plant op zijn plaats in de grond en nemen voedingsstoffen, water en zuurstof op. 

Maar cannabiswortels zijn meer dan zomaar een groep biologische buisjes die achteloos stoffen uit de bodem opnemen. Dit netwerk fungeert ook als communicatiemedium tussen planten en de buitenwereld in de bodem. Dit gebied staat bekend als de rhizosfeer: de smalle zone (we hebben het hier over millimeters) rond de wortels is vol leven, met bacteriën, schimmels, protozoa en virussen. Maar deze organismen komen hier niet toevallig terecht. Planten 'verbouwen' deze micro-organismen in feite – ja, echt waar! Door het afgeven van een mix van exudaten via hun wortels, zoals suikers, vetzuren, alkaloïden en aminozuren, trekken planten microorganismen aan die voedingsstoffen cyclen. Zo worden complexe organische stoffen omgezet in direct opneembare nutriënten waar wortels bij kunnen. Wortels zijn absoluut vitaal voor de gezondheid en productiviteit van cannabisplanten. Kwekers moeten er alles aan doen om dit deel van hun planten gezond en levenslustig te houden. Hier lees je precies hoe je een optimale wortelgezondheid bevordert. 

Naast hun bijdrage aan groei en samenwerking met micro-organismen, zijn cannabiswortels een waardevolle bron van fascinerende verbindingen. Tegenwoordig trekken de meeste kwekers de wortels uit de aarde bij de oogst en gooien ze op de composthoop. Wie meer op de bodem gericht werkt, knipt de plant aan de basis af en laat de wortels als voedselbron voor microben in de grond zitten. Onderzoekers ontdekken echter dat verbindingen in wortels, zoals triterpenen, mogelijk ook medicinale waarde hebben – net als die in de bloemen! 

1. Wat zijn wortels?

De wortels zijn het belangrijkste deel van de plant en komen als eerste in contact met het medium na de kieming. De meeste planten hebben drie soorten wortels: penwortel, vezelige wortels en adventieve wortels. Vezelige wortels groeien het medium in, adventieve wortels groeien eventueel vanuit de stengel richting het medium. Cannabis heeft alle drie de soorten wortels: de penwortel verschijnt bij het kiemen, vezelige wortels bij de verdere ontwikkeling, en adventieve wortels ontstaan bij het stekken. Wanneer je naar een ontkiemend zaadje kijkt, lijkt het kleine witte worteltje misschien onbeduidend. Op dat moment ziet het er klein en onopvallend uit. Maar deze structuur groeit uit tot een van de belangrijkste delen van de plant. De penwortel heeft twee grote functies. Ten eerste dient het als stevig anker dat diep de bodem in dringt. Daardoor blijven cannabisplanten stevig rechtop staan.

Heb je je ooit afgevraagd hoe je planten harde wind en heftige storms kunnen doorstaan? Daar kun je de penwortels voor bedanken! Ten tweede functioneren penwortels ook als opslagplaats. Denk er maar eens over na. Wortels hebben de taak om water en voedingsstoffen uit de grond op te nemen – twee dingen die cannabisplanten regelmatig nodig hebben om te overleven. Toch hoeven cannabisplanten niet meteen alles wat ze uit de grond halen door te sturen naar de bovengrondse delen. Daarom kan de grote penwortel deze (veilig ondergronds) vasthouden tot ze nodig zijn in de stengel, takken, bladeren en bloemen.

En de vezelige wortels? Zoals de naam al zegt, spreiden deze kleinere, webachtige wortels zich in verschillende richtingen uit in de bodem. Hun oppervlakken zijn bedekt met haarwortels, die een hoofdrol spelen in de opname van nutriënten en water. Waar de penwortel de plant verankert en nutriënten opslaat, strekken de vezelwortels zich uit om uit een grotere omgeving mineralen op te nemen. Tot slot zijn er de adventieve wortels. Deze vormen zich bij het klonen van cannabis uit niet-wortelweefsel, namelijk de stengels. De ontwikkeling van deze wortels is een overlevingsmechanisme van het losgeraakte weefsel. Ze gaan actief op zoek naar een groeimedium, voedingsstoffen en water om het stekje in leven te houden. 

2. Groei van wortels

De groei van wortels vindt vooral plaats tijdens de vegetatieve fase. Tijdens de groeifase van een plant groeien de wortels maximaal en ontwikkelen ze veel zijwortels en haarvaten, zodat ze tijdens de bloeifase kunnen focussen op het opnemen van voedingsstoffen en het ontwikkelen van grote toppen. Als de wortels groeien is het belangrijk om extra voorzichtig te zijn bij het gieten. De wortels blijven zoeken naar water in het substraat – als dat te nat is, zullen de wortels niet groeien, simpelweg omdat ze niet hoeven te zoeken naar water.

Dit is de reden waarom we de juiste hoeveelheid water aan onze plant moeten geven: dat garandeert een krachtige groei. Te veel water geven is een van de meest voorkomende fouten bij het kweken van autoflowering planten; als je te veel water geeft, hoeven de wortels niet te zoeken naar water en zullen ze niet groeien. Dit kan een negatief effect hebben op de uiteindelijke opbrengst.

3. Opbouw van wortels

Wortels groeien volgens een structuur die doet denken aan een piramide. De hoofdwortel groeit naar beneden de grond in, terwijl zijwortels zich horizontaal ervanuit spreiden. Die zijwortels ontwikkelen kleinere worteltjes (haarvaten genoemd); deze wortels zijn verantwoordelijk voor het opnemen en transporteren van water en voedingsstoffen door de hele plant.

Hoe de wortels groeien wordt beïnvloed door het type medium waarin je kweekt. Bij een compact medium zullen wortels moeilijker groeien. Dit remt de wortelgroei af en leidt tot tragere plantengroei. Dat komt vaak voor bij beginnende kwekers; we raden aan om te kweken in een mix van kokosvezel, perliet en/of aarde voor de beste resultaten.

4. Functies van wortels

De wortels zijn verantwoordelijk voor veel essentiële functies. Een van de belangrijkste is het stevig verankeren van de plant in de grond. Als het wortelsysteem zich niet goed ontwikkelt, zal de plant ondersteuning nodig hebben (zoals een bamboestok) om te voorkomen dat hij omvalt, vooral tijdens de bloeifase. Een andere belangrijke functie is het opnemen van voedingsstoffen en water. Als de wortels zich niet goed ontwikkelen, kunnen de groei en de productie van toppen ernstig worden beïnvloed. Ze functioneren ook als opslagplekken (samen met de bladeren en takken) voor de zetmeelreserves die een plant nodig heeft om te overleven, en ze helpen bodemerosie te bestrijden terwijl ze ruimte bieden aan nuttige bacteriën om te leven en zich te voeden.

5. Cannabiswortels tijdens de bloei

Zodra de bloeifase begint, groeien de wortels niet meer zoals in de groeifase. Na twee weken in de bloei zullen de wortels hun groeisnelheid drastisch verminderen en zich focussen op het opnemen van zoveel mogelijk voedingsstoffen om een goede topontwikkeling te verzekeren.

In deze fase is het essentieel dat je de wortels gelukkig houdt; een teveel of tekort aan water leidt tot lagere opbrengsten.

6. Wortels flushen

Flushen is een cruciaal proces om toppen van de beste kwaliteit te kunnen oogsten. Flushen gebeurt meestal in de laatste 2 weken van de bloei en houdt in dat je de planten spoelt met puur water om achtergebleven voedingsstoffen uit de bodem te verwijderen. Zo worden alle stoffen die je toppen een harde smaak geven, uitgespoeld.

Het belangrijkste is dat de bladeren geel worden aan het einde van de bloei; dit betekent dat de bodem voedingsstofvrij is en je de flush correct hebt uitgevoerd. Met als resultaat planten met een betere geur en een zachte, lekkere smaak.

7. Hoofdproblemen met wortels: teveel en te weinig water

Te veel water (overbewatering genoemd) ontstaat als er te lang een hoge hoeveelheid water in het medium aanwezig is. In deze periode kunnen de wortels geen zuurstof opnemen en kleuren ze bruin. Zodra dit gebeurt, zijn de wortels niet meer in staat voedingsstoffen op te nemen en zal de plant verdrinken. Laat je dit een paar dagen voortduren, dan wordt de plant slap en verkleuren de bladeren geel. Op dat moment zal de plant waarschijnlijk doodgaan en kun je haar niet meer redden omdat de wortels te erg beschadigd zijn.

Net als bij een teveel, zal een tekort aan water (onderbewatering) alle wortels uiteindelijk doen uitdrogen, waardoor de plant geen water meer kan opnemen. Hoewel je de plant misschien nog kunt rehydrateren zijn de wortels dan vaak al te ver beschadigd om echt te herstellen. Zelfs als je de plant weer tot leven weet te wekken, waren de afgestorven wortels essentieel en zullen de groei en opbrengst ernstig worden beïnvloed.

8. Geschiedenis van medicinaal gebruik van cannabiswortels

De gedocumenteerde geschiedenis van cannabiswortels als medicijn gaat ontzettend ver terug, wordt meerdere malen door de geschiedenis heen genoemd en lijkt wereldwijd wortel te hebben geschoten. De eerste schriftelijke vermeldingen stammen uit 2700 v.Chr. in The Classic of Herbal Medicine, een oud Chinees werk uit de Shen-Nung dynastie. Hierin wordt het gebruik beschreven als pijnstiller, met een recept waarbij de wortels eerst worden gedroogd, vervolgens gemalen en met water tot een dikke pasta worden gemengd. Deze pasta werd op het aangetaste gebied aangebracht. Het werd in bepaalde periodes ook veel gebruikt in het Romeinse Rijk. Gaius Plinius Secundus (23/24 – 79 na Chr.) – beter bekend als Plinius de Oudere – was een Romeins auteur en wetenschapper, met als bekendste werk de Naturalis Historia. Hierin beschreef hij hoe de wortel als basis voor een kruidenthee werd gebruikt voor de behandeling van allerlei kwalen - van jicht tot gewrichtspijnen en zelfs menstruatiekrampen. Er zijn ook berichten dat cannabiswortels als bloedstelpend middel werden ingezet in de oudheid. Hoewel hierover minder bewijsmateriaal bestaat, zijn er nog steeds aanwijzingen voor deze toepassing.

In het oude Griekenland beschreef de medicus Oreibasius (ca. 320 – 403), die ook lijfarts was van keizer Julianus, dat gedroogde cannabiswortel gebruikt kon worden om allerlei huidaandoeningen te behandelen en brandwonden te verzachten in de vorm van een pasta. Koningin Victoria zou een tinctuur van cannabistoppen en wortel hebben gebruikt om uiteenlopende medische klachten te verlichten, en de bekende Engelse arts William Salmon – die tijdens haar regeerperiode praktiseerde – combineerde gerst en cannabiswortel tot een pasta waarmee hij ischias en bekkenpijn behandelde. Ook in moderne medische praktijken is het toegepast. Een onderzoek uit 1971 toonde aan dat cannabiswortels vol leverbeschermende antioxidanten zitten. Tot (en zelfs ruim na) het verbod op cannabis werd de wortel in Amerika ingezet als effectief ontstekingsremmer. Dit komt door de aanwezigheid van pentacyclische triterpeenketonen, die krachtige antimicrobiële en ontstekingsremmende effecten hebben bewezen.

9. Hoe kun je wortelgroei stimuleren?

Er zijn verschillende manieren om de groei en gezondheid van je wortels te stimuleren. In de wetenschappelijke tuinbouw wordt hiervoor de term Integrated root zone management gebruikt. Dit houdt in dat een kweker alle factoren die de wortelgroei beïnvloeden meeneemt om optimale omstandigheden te creëren voor stimulatie en groei. Denk aan voeding, gas, water, temperatuur en het groeimedium waarin de wortelzone zich bevindt.

Qua temperatuur geldt: 15° tot 30°C is geschikt om in te kweken, met een ideale marge van 20° tot 24°C. Boven de 30,5°C en onder de 14,5°C zal de wortelgroei (en daarmee de algehele plant) trager worden, met minder potentie en kleinere opbrengst als gevolg. Moet een cannabisplant meerdere dagen onder de 11°C of boven de 40°C staan, dan zal ze waarschijnlijk snel doodgaan. Wat gas betreft: zuurstof speelt de belangrijkste rol. Onderzoek toont aan dat wortelzones met 20 tot 30 ppm O2 voldoende zijn voor krachtige wortelgroei. Kweek je in aarde, dan kun je bijvoorbeeld perliet of vermiculiet toevoegen voor een hoger zuurstofgehalte, of overstappen op kokos. Kokossubstraat is een inert medium dat voordelen van hydro en aarde combineert en kan tot 70% meer zuurstof in de wortelzone opleveren dan pure aarde.

Door de juiste voedingsstoffen op het juiste moment toe te dienen, geef je je cannabisplanten de beste kans op een grote, harsrijke opbrengst. Fosfor en kalium zijn de twee belangrijkste voedingsstoffen voor wortelgroei; de behoefte daaraan verandert naarmate de plant zich ontwikkelt. Gelukkig zijn er tegenwoordig talloze meststoffen beschikbaar. Bekijk onze handige voedingsgids voor autoflowering planten voor praktische tips, of lees onze uitleg over de belangrijkste voedingsstoffen voor plantontwikkeling.

Wortelstimulatoren voor cannabis

Naast de macro- en micronutriënten die alle planten nodig hebben, zijn er toevoegingen die de teelt echt kunnen maximaliseren. Deze wortelstimulerende vloeistoffen, gels of poeders bevatten planten­hormonen (auxines), vitamines en andere stoffen die de groei in de vroege stadia van het leven van een cannabisplant bevorderen. Zo’n vroege groei-impuls kan een groot effect hebben op het eindresultaat. Enkele favoriete wortelstimulatoren zijn:

• Canna Bio Rhizotonic - Canna is een van de grootste en meest vertrouwde voedingsmerken binnen de cannabissector. Ze bestaan al decennia en leveren producten van topkwaliteit. Hun Canna Bio Rhizotonic is een 100% biologische gecertificeerde wortelstimulator en bijzonder eenvoudig in gebruik.

• Voodoo Juice - Dit is een van de meest geavanceerde wortelstimulators op de markt. Het bevat onder meer 5 verschillende microben­strains, boordevol wortelstimulerende hormonen.

• Hesi Root Complex - Eveneens een zeer uitgebreide wortelstimulator, afkomstig uit een land met een rijke cannabisteelttraditie. Bevat essentiële sporenelementen, enzymen en B1- en B2-aminozuren. Samen bevorderen zij een maximale opname van voedingstoffen.
  
  

Nuttige micro-organismen voor cannabiswortels

De ondergrondse wereld van wortelstelsels wordt vaak over het hoofd gezien, maar voor een gezonde wortelkluit is een nog gezondere ecosysteem van nutriënten en micro-organismen nodig. Tot die laatste behoren schimmels en bacteriën die zich voeden met het wortelstelsel en een synergetische relatie met de plant onderhouden. Er zijn twee hoofdtypen schimmels die veel worden gebruikt in tuinbouwtoevoegingen:

Mycorrhizae

Mycorrhizae is een nuttige schimmel die binnen de gehele tuinbouw wordt toegepast, en al tientallen jaren het resultaat van cannabis­teelt verbetert. Deze natuurlijke, biologische micro­organismen groeien samen met de wortels van een plant en breiden in feite het bereik van het wortelstelsel uit. Ze helpen bij de opname van macro- en micronutriënten, verbeteren de snelheid en efficiëntie van wateropname (bij droogte en stress), helpen ziekten afweren die in het medium aanwezig zijn, en zorgen voor de aanvulling van bodems die uitgeput zijn door overmatig gebruik. Er zijn talloze producten speciaal ontwikkeld voor cannabis­kwekers die mycorrhizae bevatten. Elke goede hydro-winkel moet ze in huis hebben. Het wordt meestal in poeder- of korrelvorm verkocht en kan op elk moment in de levenscyclus worden toegepast. Houd er rekening mee dat het ongeveer een maand duurt voordat een mycorrhizae-kolonie zich heeft gevormd, dus als je in aarde of kokos kweekt, kun je het beste het medium vooraf behandelen.

Trichoderma

Trichoderma is een nuttige schimmel die cannabis­kwekers meerdere voordelen biedt. De belangrijkste redenen waarom deze schimmel zo populair is bij plantenteelt zijn de bestrijding van pathogenen (vooral effectief tegen schadelijke schimmels die het wortelstelsel snel kunnen vernietigen), verbetering van stressbestendigheid, stimulering van de wortelgroei en diepte, vergroting van het waterhoudend vermogen van de wortelkluit en het omliggende medium, en bevordering van de groei door fytohormonen. Dan zijn er ook de nuttige bacteriën. Veel kwekers denken bij bacteriën direct aan iets negatiefs, maar enkele bacteriestammen bieden grote voordelen bij de teelt. Deze eencelligen leveren veel pluspunten – de belangrijkste zijn versnelde afbraak en ziektewerende eigenschappen. Zoek naar toevoegingen met:

• Bacilus licheniformis
• Bacilus azotoformans
• Bacilus negaterium
• Azotobacter chroococcum
• Bacilus subtilis
• Paenibacillus durum
• Paenibacillus polymyxa
• Pseudomonas fluorescens

10. Samenvatting

Met al deze kennis over wortels zijn we het erover eens dat we uiterst voorzichtig moeten zijn met de wortels van onze planten. Zij leveren de voedingsstoffen en het water waardoor onze plant kan overleven; elke vorm van misbehandeling kan ernstige gevolgen hebben. Als je net begint met het kweken van cannabis, kun je het beste beginnen met strains die sterker zijn en meer voeding kunnen verdragen. Wij raden onze nieuwe Gorilla Cookies Auto aan.

Deze kan veel voeding aan, vooral vanaf week 3, en is een goede keuze als je net begint en worstelt met overbewatering.